Sarga 65
पञ्चषष्टितमः सर्गः — वानराणां प्लवन-पराक्रम-निरूपणम् (Assessment of the Vanaras’ Leaping Capacity; Jambavan Motivates Hanuman)
किष्किन्धाकाण्ड
အင်္ဂဒ၏စကားကိုကြားသော် ဝါနရသူရဲကောင်းတို့သည် တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး မိမိတို့၏ ပလဝန(ခုန်ကူး)စွမ်းအားကို ထုတ်ဖော်ကြသည်—ဂဇ ၁၀ ယောဇန၊ ဂဝာက္ခ ၂၀၊ ဂဝယ ၃၀၊ ရှရဘ ၄၀၊ ဂန္ဓမာဒန ၅၀၊ မိုင်န္ဒ ၆၀ ထက်ပို၊ ဒွိဝိဒ ၇၀ နှင့် သုရှေဏ ၈၀ ယောဇနအထိ သွားနိုင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ ထို့နောက် အရွယ်အကြီးဆုံး ဂျမ္ဗဝန်သည် အားလုံး၏စွမ်းအားကို ချိန်ညှိကာ မိမိ၏ အိုမင်းမှုကြောင့် ကန့်သတ်နေကြောင်း ပြောသည်။ သို့ရာတွင် ယောဝနကာလ၌ တြိဝိက్రమ ဝိෂ္ဏု၏ ယဇ္ဉပွဲအကြောင်းကို သတိရစေကာ ယခု မိမိသည် ၉၀ ယောဇနအထိသာ သွားနိုင်သော်လည်း ထိုမျှဖြင့် အလုပ်မပြီးမြောက်နိုင်ဟု သင်ခန်းစာပေးသည်။ အင်္ဂဒက မိမိသည် ၁၀၀ ယောဇန သွားနိုင်သော်လည်း ပြန်လာနိုင်စွမ်းအား မသေချာဟု ဆိုသည်။ ဂျမ္ဗဝန်က အင်္ဂဒကို မစေလွှတ်သင့်ဟု သတ်မှတ်သည်—အင်္ဂဒသည် စစ်တပ်ခေါင်းဆောင်၊ “အလုပ်၏ အမြစ်” ဖြစ်သဖြင့် အမြစ်ကိုကာကွယ်သည့် နည်းတရားအရ ထိန်းသိမ်းရမည်ဟု ဆိုသည်။ အင်္ဂဒကလည်း မည်သူမျှ မသွားလျှင် ပရာယောပဝေသန(အစာမစား၍ ထိုင်နေခြင်း) ပြုမည်ဟု ကြောက်မက်ဖွယ် ကတိပြုသည်။ နောက်ဆုံး ဂျမ္ဗဝန်သည် ဆုံးဖြတ်ကာ တိတ်ဆိတ်နေရာ၌ ထိုင်နေသော ပလဝနအထက်မြတ် ဟနုမာန်ကို သွားရောက် အားပေးလှုံ့ဆော်သည်—ဤစರ್ಗ၌ ဟနုမာန်အား သမုဒ္ဒရာလွန်ကူးရေး တာဝန်ပေးမည့် အစေ့အမြစ်ကို တည်ထောင်ထားသည်။
Shlokas
Verse 1
अथाङ्गदवचश्श्रुत्वा ते सर्वे वानरर्षभाः।स्वं स्वं गतौ समुत्साहमूचुस्तत्र यथाक्रमम्।।।।गजो गवाक्षो गवयश्शरभो गन्धमादनः।मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवां स्तथा।।।।
အင်္ဂဒ၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ဝါနရအထူးကောင်းမြတ်တို့ဖြစ်သော ဂဇ၊ ဂဝာက္ษ၊ ဂဝယ၊ ရရဘ၊ ဂန္ဓမာဒန၊ မိုင်န္ဒ၊ ဒွိဝိဒ၊ သုရှေဏ နှင့် ဂျာမ္ဗဝန်တို့သည် တစ်ဦးချင်းစီ အစဉ်လိုက် မိမိတို့၏ စိတ်ဓာတ်တက်ကြွမှုနှင့် ခုန်ကူးနိုင်စွမ်းကို ကြေညာကြ၏။
Verse 2
अथाङ्गदवचश्श्रुत्वा ते सर्वे वानरर्षभाः।स्वं स्वं गतौ समुत्साहमूचुस्तत्र यथाक्रमम्।।4.65.1।।गजो गवाक्षो गवयश्शरभो गन्धमादनः।मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवां स्तथा।।4.65.2।।
ထို့နောက် အင်္ဂဒ၏ စကားကို ကြားသော် နွားသတ္တဝါကဲ့သို့ သတ္တိပြည့်ဝသော ဝါနရခေါင်းဆောင်များ—ဂဇ၊ ဂဝာက္ခ၊ ဂဝယ၊ ရရဘ၊ ဂန္ဓမာဒန၊ မိုင်န္ဒ၊ ဒွိဝိဒ၊ သုရှေဏ နှင့် ဇာမ္ဗဝန်တို့သည်—တစ်ဦးချင်းစီ အစဉ်လိုက် ခရီးသွားရာတွင် မိမိတို့၏ စိတ်အားထက်သန်မှုနှင့် စွမ်းအားအတိုင်းအတာကို ကြေညာကြ၏။
Verse 3
आबभाषे गजस्तत्र प्लवेयं दशयोजनम्।गवाक्षो योजननान्याह गमिष्यामीति विंशतिम्।।।।
ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ ဂဇာက “ငါသည် ယောဇနာ ဆယ်ကို လွှားကူးနိုင်သည်” ဟု ပြော၏။ ဂဝာက္ษကလည်း “ငါသည် ယောဇနာ နှစ်ဆယ်အထိ သွားနိုင်သည်” ဟု ဆို၏။
Verse 4
गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।।।
ထိုနေရာ၌ ဂဝယက ဝါနရတို့အား “အို လွှားကူးသူတို့၊ ငါသည် ယောဇနာ သုံးဆယ်ကို သွားနိုင်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ဝါနရတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ သန်မာသော ရှရဘက “ငါသည် ယောဇနာ လေးဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြော၏။ တောက်ပသော ဂန္ဓမာဒနက “ငါသည် ယောဇနာ ငါးဆယ်ကို သွားနိုင်သည်—သံသယမရှိ” ဟု ကြေညာ၏။ မိုင်န္ဒက “ငါသည် ယောဇနာ ခြောက်ဆယ်ကို ကျော်လွန်၍ လွှားကူးရန် စိတ်အားထက်သန်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် မဟာတေဇာ ဒွိဝိဒက “သံသယမရှိ၊ ငါသည် ယောဇနာ ခုနစ်ဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြန်လည်ဆို၏။ ထို့ပြင် တောက်ပသော စုရှေဏက ဝါနရအကောင်းဆုံးတို့ရှေ့၌ “အို လွှားကူးသူတို့၏ အရှင်များ၊ ငါသည် ယောဇနာ ရှစ်ဆယ်ကို လွှားကူးနိုင်၏” ဟု ကြေညာ၏။
Verse 5
गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।
ထိုနေရာ၌ ဂဝယက ဝါနရတို့အား “အို လွှားကူးသူတို့၊ ငါသည် ယောဇနာ သုံးဆယ်ကို သွားနိုင်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ဝါနရတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ သန်မာသော ရှရဘက “ငါသည် ယောဇနာ လေးဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြော၏။ တောက်ပသော ဂန္ဓမာဒနက “ငါသည် ယောဇနာ ငါးဆယ်ကို သွားနိုင်သည်—သံသယမရှိ” ဟု ကြေညာ၏။ မိုင်န္ဒက “ငါသည် ယောဇနာ ခြောက်ဆယ်ကို ကျော်လွန်၍ လွှားကူးရန် စိတ်အားထက်သန်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် မဟာတေဇာ ဒွိဝိဒက “သံသယမရှိ၊ ငါသည် ယောဇနာ ခုနစ်ဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြန်လည်ဆို၏။ ထို့ပြင် တောက်ပသော စုရှေဏက ဝါနရအကောင်းဆုံးတို့ရှေ့၌ “အို လွှားကူးသူတို့၏ အရှင်များ၊ ငါသည် ယောဇနာ ရှစ်ဆယ်ကို လွှားကူးနိုင်၏” ဟု ကြေညာ၏။
Verse 6
गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।
ထိုနေရာ၌ ဂဝယက ဝါနရတို့အား “အို လွှားကူးသူတို့၊ ငါသည် ယောဇနာ သုံးဆယ်ကို သွားနိုင်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ဝါနရတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ သန်မာသော ရှရဘက “ငါသည် ယောဇနာ လေးဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြော၏။ တောက်ပသော ဂန္ဓမာဒနက “ငါသည် ယောဇနာ ငါးဆယ်ကို သွားနိုင်သည်—သံသယမရှိ” ဟု ကြေညာ၏။ မိုင်န္ဒက “ငါသည် ယောဇနာ ခြောက်ဆယ်ကို ကျော်လွန်၍ လွှားကူးရန် စိတ်အားထက်သန်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် မဟာတေဇာ ဒွိဝိဒက “သံသယမရှိ၊ ငါသည် ယောဇနာ ခုနစ်ဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြန်လည်ဆို၏။ ထို့ပြင် တောက်ပသော စုရှေဏက ဝါနရအကောင်းဆုံးတို့ရှေ့၌ “အို လွှားကူးသူတို့၏ အရှင်များ၊ ငါသည် ယောဇနာ ရှစ်ဆယ်ကို လွှားကူးနိုင်၏” ဟု ကြေညာ၏။
Verse 7
गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।
ထိုနေရာ၌ ဂဝယက ဝါနရတို့အား “အို လွှားကူးသူတို့၊ ငါသည် ယောဇနာ သုံးဆယ်ကို သွားနိုင်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ဝါနရတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ သန်မာသော ရှရဘက “ငါသည် ယောဇနာ လေးဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြော၏။ တောက်ပသော ဂန္ဓမာဒနက “ငါသည် ယောဇနာ ငါးဆယ်ကို သွားနိုင်သည်—သံသယမရှိ” ဟု ကြေညာ၏။ မိုင်န္ဒက “ငါသည် ယောဇနာ ခြောက်ဆယ်ကို ကျော်လွန်၍ လွှားကူးရန် စိတ်အားထက်သန်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် မဟာတေဇာ ဒွိဝိဒက “သံသယမရှိ၊ ငါသည် ယောဇနာ ခုနစ်ဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြန်လည်ဆို၏။ ထို့ပြင် တောက်ပသော စုရှေဏက ဝါနရအကောင်းဆုံးတို့ရှေ့၌ “အို လွှားကူးသူတို့၏ အရှင်များ၊ ငါသည် ယောဇနာ ရှစ်ဆယ်ကို လွှားကူးနိုင်၏” ဟု ကြေညာ၏။
Verse 8
गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।
ထိုနေရာ၌ ဂဝယက ဝါနရတို့အား “အို လွှားကူးသူတို့၊ ငါသည် ယောဇနာ သုံးဆယ်ကို သွားနိုင်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ဝါနရတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ သန်မာသော ရှရဘက “ငါသည် ယောဇနာ လေးဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြော၏။ တောက်ပသော ဂန္ဓမာဒနက “ငါသည် ယောဇနာ ငါးဆယ်ကို သွားနိုင်သည်—သံသယမရှိ” ဟု ကြေညာ၏။ မိုင်န္ဒက “ငါသည် ယောဇနာ ခြောက်ဆယ်ကို ကျော်လွန်၍ လွှားကူးရန် စိတ်အားထက်သန်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် မဟာတေဇာ ဒွိဝိဒက “သံသယမရှိ၊ ငါသည် ယောဇနာ ခုနစ်ဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြန်လည်ဆို၏။ ထို့ပြင် တောက်ပသော စုရှေဏက ဝါနရအကောင်းဆုံးတို့ရှေ့၌ “အို လွှားကူးသူတို့၏ အရှင်များ၊ ငါသည် ယောဇနာ ရှစ်ဆယ်ကို လွှားကူးနိုင်၏” ဟု ကြေညာ၏။
Verse 9
गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।
ထိုနေရာ၌ ဂဝယက ဝါနရတို့အား “အို လွှားကူးသူတို့၊ ငါသည် ယောဇနာ သုံးဆယ်ကို သွားနိုင်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ဝါနရတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ သန်မာသော ရှရဘက “ငါသည် ယောဇနာ လေးဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြော၏။ တောက်ပသော ဂန္ဓမာဒနက “ငါသည် ယောဇနာ ငါးဆယ်ကို သွားနိုင်သည်—သံသယမရှိ” ဟု ကြေညာ၏။ မိုင်န္ဒက “ငါသည် ယောဇနာ ခြောက်ဆယ်ကို ကျော်လွန်၍ လွှားကူးရန် စိတ်အားထက်သန်၏” ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် မဟာတေဇာ ဒွိဝိဒက “သံသယမရှိ၊ ငါသည် ယောဇနာ ခုနစ်ဆယ်ကို သွားမည်” ဟု ပြန်လည်ဆို၏။ ထို့ပြင် တောက်ပသော စုရှေဏက ဝါနရအကောင်းဆုံးတို့ရှေ့၌ “အို လွှားကူးသူတို့၏ အရှင်များ၊ ငါသည် ယောဇနာ ရှစ်ဆယ်ကို လွှားကူးနိုင်၏” ဟု ကြေညာ၏။
Verse 10
तेषां कथयतां तत्र सर्वांस्ताननुमान्य च।ततो वृद्धतमस्तेषां जाम्बवान्प्रत्यभाषत।।।।
ထိုနေရာ၌ သူတို့ပြောဆိုနေစဉ် ဂျာမ္ဗဝန်သည် အားလုံး၏ အင်အားကို ချိန်ဆကာ စဉ်းစားပြီးနောက် အကြီးဆုံးဖြစ်သူအဖြစ် ပြန်လည်ပြောကြား하였다။
Verse 11
पूर्वमस्माकमप्यासीत्कश्चिद्गतिपराक्रमः।ते वयं वयसः पारमनुप्राप्तास्स्म साम्प्रतम्।।।।
“အရင်ကာလများတွင် ငါ၌လည်း လှုပ်ရှားသွားလာရာ၌ သူရဲကောင်းသတ္တိအင်အား အနည်းငယ်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ယခု ငါသည် အိုမင်းခြင်း၏ အဆုံးသို့ ရောက်လာပြီ”
Verse 12
किन्तु नैवं गते शक्यमिदं कार्यमुपेक्षितुम्।यदर्थं कपिराजश्च रामश्च कृतनिश्चयौ।।।।
သို့ရာတွင် ဤအခြေအနေဖြစ်သော်လည်း ဤကိစ္စကို မလျစ်လျူရှုနိုင်ပါ။ အကြောင်းမူကား ဗာနရမင်းနှင့် သီရိရာမတို့သည် ဤရည်ရွယ်ချက်အတွက်ပင် အတည်အခိုင် ဆုံးဖြတ်ထားကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 13
साम्प्रतं कालभेदेन या गतिस्तां निबोधत।नवतिं योजनानां तु गमिष्यामि न संशयः।।4.65.13।।
ယခုအခါ ကာလအပြောင်းအလဲကြောင့် ငါ၏သွားလာနိုင်သည့်အတိုင်းအတာကို သိမှတ်ကြလော့။ ငါသည် ယောဇနာ ကိုးဆယ်အထိ သွားနိုင်သည်—သံသယမရှိ။
Verse 14
तांश्च सर्वान्हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवान्पुनरब्रवीत्।न खल्वेतावदेवासीद्गमने मे पराक्रमः।।।।
ထို့နောက် ဂျာမ္ဘဝန်သည် ဗာနရအကောင်းဆုံးတို့အား ထပ်မံမိန့်ကြားသည်—“အမှန်တကယ်တော့ ယခင်က ငါ၏ခုန်လှန်နိုင်စွမ်းသည် ဤမျှသာ မဟုတ်ခဲ့ပါ။”
Verse 15
मया महाबलेश्चैव यज्ञे विष्णुस्सनातनः।प्रदक्षिणीकृतः पूर्वं क्रममाणस्त्रिविक्रमम्।।।।
ယခင်က မဟာဘလိ၏ ယဇ္ဉပွဲတွင် သနာတန ဗိဿဏုသည် တြိဝိက్రమအဖြစ် သုံးကြိမ်မြောက် မဟာခြေလှမ်းများဖြင့် တိုးလျှောက်စဉ် ငါသည် ထိုအရှင်ကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ကာ ပူဇော်ခဲ့သည်။
Verse 16
स इदानीमहं वृद्धः प्लवने मन्दविक्रमः।यौवने च तदाऽसीन्मे बलमप्रतिमं परैः।।।।
သို့သော် ယခုအခါ ငါသည် အိုမင်းလာ၍ ခုန်လှန်ရာတွင် အားနည်းသွားပြီ။ ယောဝနကာလ၌တော့ ငါ၏အင်အားသည် အခြားသူတို့နှင့် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်အောင် ထူးကဲခဲ့သည်။
Verse 17
सम्प्रत्येतावतीं शक्तिं गमने तर्कयाम्यहम्।नैतावता हि संसिद्धिः कार्यस्यास्य भविष्यति।।।।
ယခုအခါ ငါသည် ခရီးသွားရန် မိမိ၏ အင်အားကို ဤမျှသာဟု ခန့်မှန်း၏။ ဤမျှသာဖြင့် ဤတာဝန်၏ အောင်မြင်မှု မဖြစ်နိုင်။
Verse 18
अथोत्तरमुदारार्थमब्रवीदङ्गदस्तदा।अनुमान्य तथा प्राज्ञो जाम्बवन्तं महाकपिम्।।।।
ထို့နောက် ပညာရှိ အင်္ဂဒသည် မဟာကပိ ဇာမ္ဗဝန်ကို လေးစားစွာ သဘောတူညီ၍ နူးညံ့သိမ်မွေ့ကာ ဂုဏ်သရေရှိသော စကားဖြင့် ပြန်လည်ဆို၏။
Verse 19
अहमेतद्गमिष्यामि योजनानां शतं महत्।निवर्तने तु मे शक्तिस्स्यान्न वेति न निश्चितम्।।।।
ငါသည် ယောဇနာတစ်ရာအထိ အလွန်ဝေးကွာစွာ သွားနိုင်၏။ သို့သော် ပြန်လာရာတွင် အင်အားကျန်မကျန် မသေချာသေး။
Verse 20
तमुवाच हरिश्रेष्ठं जाम्बवान्वाक्यकोविदः।ज्ञायते गमने शक्तिस्तव हर्यृक्षसत्तम।।।।
စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဇာမ္ဗဝန်သည် ထိုဝါနရအကောင်းဆုံးအား ဆို၏—“အို မျောက်နှင့် ဝက်ဝံတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ သွားရာ၌ သင်၏ အင်အားသည် လူတိုင်းသိပြီးသားဖြစ်၏။”
Verse 21
कामं शतं सहस्रं वा न ह्येष विधिरुच्यते।योजनानां भवान् शक्तो गन्तुं प्रतिनिवर्तितुम्।।।।
ယောဇနာ တစ်ရာဖြစ်စေ တစ်ထောင်ဖြစ်စေ သင်သည် သွားနိုင်သကဲ့သို့ ပြန်လာနိုင်စွမ်းလည်းရှိ၏။ သို့ရာတွင် ဤတာဝန်အတွက် သင်ကိုယ်တိုင်ကို ခန့်အပ်ခြင်းသည် သင့်လျော်သောနည်းလမ်း မဟုတ်ပါ။
Verse 22
न हि प्रेषयिता तात स्वामी प्रेष्यः कथञ्चन।भवताऽयं जनस्सर्वः प्रेष्यः प्लवगसत्तम।।4.65.22।।
ချစ်သားရေ၊ အမိန့်ပေးသူဖြစ်သော အရှင်သည် မည်သို့မျှ အလုပ်သွားလုပ်ရန် စေလွှတ်ခံရသူ မဖြစ်သင့်။ ခုန်လှုပ်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ဤအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးကို သင်ကပင် စေလွှတ်သင့်၏။
Verse 23
भवान्कळत्रमस्माकं स्वामिभावे व्यवस्थितः।स्वामी कळत्रं सैन्यस्य गतिरेषा परन्तप।।।।
သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အရှင်အဖြစ် အတည်တကျ တည်ရှိ၏။ ကျွန်ုပ်တို့အတွက် သင်သည် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည့် ဇနီးမောင်နှံကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အရှင်သည် စစ်တပ်၏ ‘ဇနီးမောင်နှံ’ ဖြစ်သည်—ဤသည်ပင် သင့်လျော်သော အစီအစဉ်ဖြစ်၏၊ ရန်သူနှိမ်နင်းသူရေ။
Verse 24
अपि चैतस्य कार्यस्य भवान्मूलमरिन्दम।तस्मात्कळत्रवत्तात प्रतिपाल्यस्सदा भवान्।।।।
ထို့ပြင် ရန်သူနှိမ်နင်းသူရေ၊ သင်သည် ဤလုပ်ငန်း၏ အမြစ်အရင်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ချစ်သားရေ၊ သင်ကို အမြဲတမ်း ဇနီးမောင်နှံကဲ့သို့ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည်။
Verse 25
मूलमर्थस्य संरक्ष्यमेष कार्यविदां नयः।मूले सति हि सिद्ध्यन्ति गुणा फलो पुष्पोदयाः।।।।
ရည်မှန်းချက်၏ အမြစ်ကို ကာကွယ်ရမည်—ဤသည်မှာ လုပ်ငန်းအောင်မြင်စေသည့်နည်းကို သိသူတို့၏ နীতিဖြစ်၏။ အမြစ်တည်မြဲလျှင် ကောင်းဂုဏ်တို့ ပြည့်စုံလာပြီး ပန်းနှင့် အသီးတို့လည်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 26
तद्भवानस्य कार्यस्य साधने सत्यविक्रम।बुद्धिविक्रमसम्पन्नो हेतुरत्र परन्तप।।।।
ထို့ကြောင့် အမှန်တကယ် ရဲရင့်သူရေ၊ ဤတာဝန်ကို အောင်မြင်စေရာတွင် ဉာဏ်ပညာနှင့် သတ္တိဗလ နှစ်ပါးလုံး ပြည့်စုံသော သင်သည် ဤနေရာ၌ ဆုံးဖြတ်ကာရဏာ ဖြစ်၏၊ ရန်သူကို နှိမ်နင်းသူရေ။
Verse 27
गुरुश्च गुरुपुत्रश्च त्वं हि नः कपिसत्तम।भवन्तमाश्रित्य वयं समर्था ह्यर्थसाधने।।।।
အို ကပိတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ဂုရုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဂုရု၏ သားတော်အဖြစ်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ သင်ကို အားကိုးလျက် ကျွန်ုပ်တို့သည် အဓိပ္ပါယ်တော်ကို အောင်မြင်စေရာ၌ အမှန်တကယ် စွမ်းနိုင်ကြ၏။
Verse 28
उक्तवाक्यं महाप्राज्ञं जाम्बवन्तं महाकपिः।प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं वालिसूनुरथाङ्गदः।।।।
အလွန်ပညာရှိသော ဇာမ္ဗဝန်က မိန့်ကြားပြီးနောက်၊ ဝါလီ၏ သားတော်ဖြစ်သော မဟာဝါနရ အင်္ဂဒက ပြန်လည်တုံ့ပြန်သော စကားကို ဆို၏။
Verse 29
यदि नाहं गमिष्यामि नान्यो वानरपुङ्गवः।पुनः खल्विदमस्माभिः कार्यं प्रायोपवेशनम्।।।।
ငါမသွားလျှင်၊ အခြားသော မျောက်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးမျှလည်း မသွားလျှင်၊ ထိုအခါ အမှန်တကယ် ကျွန်ုပ်တို့သည် «ပရာယောပဝေသန» ဟူသော သေမင်းတိုင်အောင် အစာရှောင်ခြင်းကို ထပ်မံ ခံယူရမည်။
Verse 30
न ह्यकृत्वा हरिपतेस्सन्देशं तस्य धीमतः।तत्रापि गत्वा प्राणानां पश्यामि परिरक्षणम्।।।।
အကြောင်းမှာ ဉာဏ်ပညာပြည့်ဝသော မျောက်အရှင်၏ အမိန့်စာကို မပြီးမြောက်စေဘဲ၊ ထိုနေရာ (ကိစ္ကိန္ဓာ) သို့ ပြန်သွားလည်း ကျွန်ုပ်တို့၏ အသက်ကို ကာကွယ်နိုင်မည်ဟု မမြင်ရ။
Verse 31
स हि प्रसादे चात्यर्थं कोपे च हरिरीश्वरः।अतीत्य तस्य सन्देशं विनाशो गमने भवेत्।।।।
အကြောင်းမှာ မျောက်တို့အကြားရှိ အရှင်သည် ကရုဏာပေးရာတွင်လည်း အလွန်တန်ခိုးကြီးပြီး၊ ဒေါသထွက်ရာတွင်လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ အမိန့်ကို ကျော်လွန်ကာ ထွက်ခွာလျှင် ပျက်စီးခြင်းသာ ဖြစ်လာမည်။
Verse 32
तद्यथा ह्यस्य कार्यस्य न भवत्यन्यथा गतिः।तद्भवानेव दृष्टार्थस्सञ्चिन्तयितु मर्हति।।।।
ဤတာဝန်ကို ပြီးမြောက်စေရန် အခြားလမ်းမရှိသဖြင့်၊ အကြောင်းအရာကို ထင်ရှားစွာ မြင်သိသူဖြစ်သော သင်တစ်ဦးတည်းသာ နည်းလမ်းကို သေချာစွာ စဉ်းစားသင့်သည်။
Verse 33
सोऽङ्गदेन तदा वीरः प्रत्युक्तः प्लवगर्षभः।जाम्बवानुत्तरं वाक्यं प्रोवाचेदं ततोऽङ्गदम्।।।।
ထိုသို့ သူရဲကောင်း အင်္ဂဒ၏ စကားဖြင့် မေးမြန်းခံရပြီးနောက်၊ ခုန်လှော်သူတို့အကြား နွားထီးကဲ့သို့ ထင်ရှားသော ဂျမ္ဗဝန်သည် အင်္ဂဒအား ဤအဖြေစကားကို ပြောကြား하였다။
Verse 34
अस्य ते वीर कार्यस्य न किञ्चित्परिहीयते।एष सञ्चोदयाम्येनं यः कार्यं साधयिष्यति।।।।
အို သူရဲကောင်း၊ ဤမြတ်သောတာဝန်၌ မည်သည့်အရာမျှ မပျက်စီးမဆုံးရှုံးပါ။ ငါသည် ဤကိစ္စကို အောင်မြင်စေမည့်သူကို လှုံ့ဆော်နှိုးဆော်မည်။
Verse 35
ततःप्रतीतं प्लवतांवरिष्ठम्एकान्तमाश्रित्य सुसुखेपविष्ठम्सञ्चोदयामास हरिप्रवीरोहरिप्रवीरं हनुमन्तमेव।।।।
ထို့နောက် မျောက်သူရဲကောင်းတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဟရိသူရဲကောင်းသည် တိတ်ဆိတ်သီးသန့်နေရာ၌ သက်သာစွာ ထိုင်နေသော၊ ကျော်ကြား၍ ခုန်ကူးသူတို့အနက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည့် ဟနုမာန်ထံ တစ်ယောက်တည်း ချဉ်းကပ်ကာ ဟနုမာန်ကို လုပ်ဆောင်ရန် လှုံ့ဆော်နှိုးဆော်하였다။
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether Angada, as heir-apparent and commander, should be sent on a high-risk envoy mission. Jambavan argues it violates role-ethics (svāmī vs. preṣya) and strategic prudence, insisting the ‘root’ of the mission must be protected even if Angada is personally capable.
Competence alone is not sufficient; right deployment is dharma and nīti. The sarga teaches ‘mūlam arthasya saṅrakṣyam’—protect the essential enabling cause (leadership/strategic center), and use wise motivation to awaken the uniquely suited agent (Hanuman) for task completion.
Rather than a physical geography, the sarga foregrounds cultural-religious memory: Mahabali’s yajña and Vishnu’s Trivikrama episode, used by Jambavan as a benchmark for past strength; it also uses the yojana as the operative metric for mission-distance planning.