
संपाति-उपदेशः / Sampati Instructed and the Search Mission Foretold
किष्किन्धाकाण्ड
ဤ သာဂါ ၆၂ တွင် အကြံဉာဏ်နှင့် အနာဂတ်ကြိုတင်ဟောကြားချက်တို့ကို အခြေခံ၍ စမ္ပာတီ၏ မစွမ်းနိုင်မှု (တောင်ပံဆုံးရှုံးခြင်း) နှင့် စီတာကို ရှာဖွေရေးအတွက် အနာဂတ်တွင် သူ၏ အသုံးဝင်မှုကို အဓိကထား ဖော်ပြထားသည်။ စိတ်လှုပ်ရှား၍ ထွက်ပေါ်သံယောဇဉ်ပြီးနောက် ခဏတာ တိတ်ဆိတ်စွာ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ရာမှ၊ အလွန်လေးစားထိုက်သော မုနိတစ်ပါး—အဆုံးတွင် ကိုယ်တိုင်သိမြင်ပြီးသော မဟာရိရှိဟု ဖော်ပြ—က စမ္ပာတီအား တောင်ပံအသစ်၊ အမွှေးအသစ်၊ မြင်နိုင်စွမ်း၊ အသက်တာ၊ သတ္တိဗလနှင့် အင်အားတို့ ပြန်လည်ရရှိမည်ဟု အာမခံပေးသည်။ မဟာရိရှိသည် ဤပြန်လည်ထူထောင်မှုကို အီတိဟာသ-ပုရာဏ အကျယ်အဝန်းအတွင်း ထား၍ ဒဿရထ၏ ပေါ်ထွန်းလာမှု၊ ရာမ၏ မွေးဖွားမှု၊ လက္ခမဏနှင့်အတူ ရာမ၏ တောဝင်နေထိုင်မှု၊ နှင့် ဇနသ္ထာနမှ ရာဝဏက စီတာကို ဖမ်းဆီးသွားမှုတို့ကို ကြိုတင်ဟောကြားသည်။ စီတာက အပျော်အပါးနှင့် အစာကို ငြင်းပယ်နေခြင်းကို ထင်ရှားစွာ ပြောပြီး၊ ထို့နောက် အိန္ဒြက အမృతတူသော အာဟာရကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ စီတာသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် ရာမအတွက် အပိုင်းတစ်စိတ်ကို ပူဇော်ကာ အကွာအဝေးနှင့် မသေချာမှုတို့ကို ကျော်လွန်သည့် သစ္စာတည်ကြည်မှုကို ထုတ်ဖော်ဆိုသည်။ မဟာရိရှိက ရာမ၏ သံတမန် ဝါနရများသည် စီတာကို ရှာဖွေရန် ရောက်လာမည်ဟု ဆိုပြီး၊ စမ္ပာတီသည် ဤသတင်းအချက်အလက်ကို သူတို့အား ပြောကြားရမည်ဟု ညွှန်ကြားသည်။ ထိုအချိန်မတိုင်မီ သင့်တော်သော အချိန်နှင့် နေရာကို စောင့်ဆိုင်းကာ လောကအကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ အဆုံးတွင် မဟာရိရှိသည် ရာမနှင့် လက္ခမဏကို တွေ့မြင်လိုသော်လည်း အသက်ရှည်ခြင်းအပေါ် မကပ်လှုပ်ကြောင်း ပြသကာ တပသီ၏ လောကလွတ်လပ်မှုနှင့် မစ်ရှင်အတွက် အရေးကြီးသော လမ်းညွှန်ချက်တို့ကို တပြိုင်နက် ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 1
एवमुक्ता मुनिश्रेष्ठ मरुदं दुःखितो भृशं। अथ ध्यात्वा मुहूर्तं तु भगवानिदमब्रवीत्।।4.62.1।।
ဤသို့ မုနိအမြတ်ထံ ငါသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ အော်ဟစ်ပြောဆိုပြီးနောက်၊ ဘဂဝန်သည် ခဏမျှ စဉ်းစားသတိပြုကာ ထိုနောက် ဤစကားကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။
Verse 2
पक्षौ तु ते प्रपक्षौ च पुनरन्यौभविष्यतः।प्राणाश्च चक्षुषी चैव विक्रमश्च बलं च ते।।4.62.2।।
သင်၏ အတောင်နှင့် အတောင်မွှေးတို့သည် ထပ်မံ၍ အသစ်ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် အသက်ရှူသက်၊ မြင်နိုင်စွမ်း၊ သတ္တိဗီရိယနှင့် အင်အားတို့လည်း ပြန်လည်ရရှိလိမ့်မည်။
Verse 3
पुराणे सुमहत्कार्यं भविष्यति मया श्रुतं।दृष्टं मे तपसा चैव श्रुत्वा च विदितं मम4.62.3।।
ရှေးဟောင်းအတ္ထုပ္ပတ္တိများတွင် အလွန်ကြီးမြတ်သော ကိစ္စတစ်ရပ် ပြီးမြောက်မည်ဟု ငါကြားဖူးသည်။ ထို့ပြင် ငါ၏ တပဿာအานุభာဝဖြင့်လည်း ငါမြင်တွေ့ခဲ့ပြီး—ကြားသိပြီးနောက် ငါအတိအကျ သိရှိလာခဲ့သည်။
Verse 4
राजा दशरथो नाम कश्चिदिक्ष्वाकुनन्दनः।तस्य पुत्रो महातेजा रमोनाम भविष्यति।।4.62.4।।
ဣက္ခဝါကု မျိုးနွယ်တွင် ဒသရထ အမည်ရှိသော မင်းတစ်ပါး ရှိလိမ့်မည်။ ထိုမင်းထံ၌ တေဇောဓာတ်ကြီးမားသော သားတော်တစ်ပါး မွေးဖွားလိမ့်မည်၊ အမည်မှာ ရာမ ဖြစ်လိမ့်မည်။
Verse 5
अरण्यं च सह र्भात्रा लक्ष्मणेनगमिष्यति।अस्मिन्नर्थे नियुक्त स्सन्पित्रा सत्यपराक्रमः।।4.62.5।।
ဤအကြောင်းအရာအတွက်ပင် ဖခင်တော်၏အမိန့်ဖြင့် တာဝန်ခံရသော သစ္စာတရားပေါ်တွင် အင်အားတည်သော သီရိရာမသည် ညီတော် လက္ခမဏနှင့်အတူ တောသို့ သွားမည်။
Verse 6
नैऋतो रावणो नाम तस्य भार्यां हरिष्यति।राक्षसेन्द्रो जनस्थनादवध्य स्सुरदानवैः4.62.6।।
နိရိတ (ရက္ခသ) မင်းကြီး ရာဝဏဟူသောသူသည် ဇနသ္ထာနမှ သူ၏ဇနီးကို ခိုးယူသွားမည်။ ထိုရက္ခသအင်္ဂါရပ်ကြီးသည် နတ်တို့နှင့် ဒာနဝတို့ကပင် မအနိုင်ယူနိုင်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 7
सा च कामैः प्रलोभ्यन्ती भक्ष्यै:भोज्यैश्च मैथिली।नभोक्ष्यति महाभागा दुःखे मग्ना यशस्विनी।।4.62.7।।
ကာမသုခများ၊ စားစရာနှင့် အရသာရှိသော အစားအစာများဖြင့် မိုင်သီလီကို လှည့်ဖြားလှုံ့ဆော်သော်လည်း၊ ကံကောင်းမြင့်မြတ်၍ ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားကာ ဝမ်းနည်းမှုထဲ နစ်မြုပ်နေသော သူမသည် မစားမသောက်ဘဲ နေမည်။
Verse 8
परमान्नंतु वैदेह्या ज्ञात्वा दास्यति वा सः।यदन्नममृतप्रख्यं सुराणामपिदुर्लभम्4.62.8।।
ဝိုင်ဒေဟီ မစားမသောက်နေကြောင်း သိသွားလျှင်၊ သူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး အစာကို ပေးမည်—အမృతကဲ့သို့ သက်ဝင်အာဟာရဖြစ်၍ နတ်တို့အတွက်တောင် ရခဲသောအရာ။
Verse 9
तदन्नं मैथिलीप्राप्य विज्ञायेन्द्रादिदंत्विति।अग्रमुदृत्य रामाय भूतले निर्वपिष्यति।।4.62.9।।
ထိုအစာကို ရရှိသောအခါ မိုင်သီလီ (စီတာ) သည် “ဤအရာသည် အိန္ဒြာက ပေးသနားသော အလှူတော်ပင်” ဟု သိမြင်하였다။ ထို့နောက် အစာထဲမှ အပိုင်းအတော်ကြီးကို ခွဲယူကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရာမအတွက် ပူဇော်သကာအဖြစ် ထားလေ၏—ကမ္ဘာမြေပေါ် မည်သည့်နေရာ၌ ရှိနေပါစေ။
Verse 10
यदि जीवति मे भर्ता लक्ष्मणेन सह प्रभुः।देवत्वं गच्छ्तो र्वापि तयो रन्नमिदंत्विति4.62.10।।
“ကျွန်မ၏ အရှင်နှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သော သီရိရာမသည် လက္ခမဏနှင့်အတူ အသက်ရှင်နေပါက—သို့မဟုတ် နတ်ဘဝသို့ ရောက်သွားကြပါကပင်—ဤအစာသည် ထိုနှစ်ပါးအတွက် ဖြစ်ပါစေ၊ လက်ခံသုံးဆောင်တော်မူပါစေ” ဟု စီတာက ပြောလိမ့်မည်။
Verse 11
एष्यन्त्यन्वेषका स्तस्या रामदूताः प्लवांगमाः। आख़्येया राम महीषी त्वया तेभ्यो विहंगम4.62.11।।
ရာမ၏တမန် ဝန်ရများသည် သူမကို ရှာဖွေရန် လာကြလိမ့်မည်။ အို ငှက်ရေ၊ သူတို့အား ရာမ၏ မဟေသီအကြောင်းကို ပြောကြားလော့။
Verse 12
सर्वथा हि नगन्तव्यमीदृशः क्व गमिष्यसि।देशकालौ प्रतीक्षस्व पक्षौ त्वं प्रतिपत्स्यसे4.62.12।।
ဤသို့သောအခြေအနေဖြင့် မထွက်ခွာသင့်ချေ—ဘယ်ကို သွားနိုင်မည်နည်း။ သင့်တော်သော နေရာနှင့် အချိန်ကို စောင့်လော့၊ သင်၏ အတောင်တို့ ပြန်လည်ရရှိလိမ့်မည်။
Verse 13
नोत्सहेयमहंकर्तुमध्यैव त्वां सपक्षकम्।इहस्थ स्त्वं तु लोकानां हितं कार्यं करिष्यसि।।4.62.13।।
ယခုအချိန်တွင် သင်၏အတောင်များကို အပြည့်အစုံ ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ငါမတတ်နိုင်သေး။ ဤနေရာတွင်ပင် နေပါ; ဤနေရာ၌နေထိုင်လျက် သင်သည် လောကတို့အကျိုးပြုမည့် ကိစ္စတစ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်နိုင်လိမ့်မည်။
Verse 14
त्वयापि खलु तत्कार्यं तयोश्चनृपपुत्रयोः।ब्राह्मणानां सुराणां च मुनीनां वासवस्य च।।4.62.14।।
အမှန်တကယ် ထိုကိစ္စကို သင်က ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ မင်းသားတော်နှစ်ပါးအတွက်သာမက ဗြာဟ္မဏတို့၊ ဒေဝတို့၊ မုနိရသီတို့နှင့် ဝာသဝ (အိန္ဒြာ) အတွက်ပါ ဖြစ်၏။
Verse 15
इच्छाम्यहमपिद्रष्टुं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।नेच्छेचिरं धारयुतुं प्राणां स्त्यक्ष्ये कलेबरं।महर्षि स्त्वब्रवीदेवं दृष्टतत्वार्थदर्शनः।।4.62.15।।
ကျွန်ုပ်လည်း ရာမနှင့် လက္ခ္မဏ မောင်နှစ်ပါးကို တွေ့မြင်လိုပါသည်။ သို့သော် အသက်ကို ကြာရှည်စွာ မထိန်းထားလိုတော့ဘဲ ဤကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်မည်” ဟု တတ္တဝါဒကို မြင်သိပြီး အမှန်တရားကို သိမြင်သော မဟာရသီက ထိုသို့ မိန့်ကြား하였다။
The pivotal action is the sage’s decision to withhold immediate restoration of Sampāti’s wings, directing him instead to remain in place and prioritize loka-hita—becoming an information node for Rāma’s searchers rather than pursuing personal mobility.
Power and recovery are framed as instruments of duty: tapas-born insight, renunciation, and service converge so that personal suffering (Sampāti’s loss) is repurposed into ethically guided assistance for a larger righteous mission.
Jana-sthāna is named as the abduction locus, and the ritual act of offering food upon the earth (bhū-tale) is emphasized, presenting a cultural model of dedication and communication across distance through offering and vow.