Sarga 51
स्वयंप्रभा-प्रश्नोत्तरम् / Svayamprabha Explains the Golden Forest and Questions the Vanaras
किष्किन्धाकाण्ड
သရဂ ၅၁ တွင် မှောင်မိုက်သောဂူအတွင်း မေးခွန်း–ဖြေကြားမှုကို စနစ်တကျတင်ပြထားပြီး၊ ထိုဂူသည် ရုတ်တရက် တောက်ပလင်းလက်၍ မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ထင်ရသော “ကာဉ္စနဝန” (ရွှေတော) သို့ ဖွင့်လှစ်သွားသည်။ ရတနာကွန်ယက်ပုံစံဖြင့် အလှဆင်ထားသော မဟာမန်ရှင်များနှင့် အံ့ဖွယ် အပင်ပန်းမန်၊ တိရစ္ဆာန်များကို မြင်ရသဖြင့် ဆာလောင်ရေငတ်၍ ပင်ပန်းနေသော ဝါနရတို့သည် မတော်တဆ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံကာ၊ ရွှေရောင်သစ်ပင်များ၊ ကြာပန်းများ၊ ငါးများနှင့် လိပ်များ စသည်တို့ကို မည်သူ၏ တပဿာဓာတ် သို့မဟုတ် မည်သူ၏ အာဏာဖြင့် ဖန်ဆင်းထားသနည်းဟု မေးမြန်းကြသည်။ ဟနုမာန်သည် အဓိက မေးမြန်းသူအဖြစ် ထိုအံ့ဖွယ်၏ အကြောင်းရင်းနှင့် ပိုင်ရှင်ကို ရှင်းပြရန် တောင်းဆိုသည်။ ထိုနေရာတွင် နေထိုင်သော တပသ္ဝီနီ မိန်းမ စွဝယံပရဘာ သည် သာသနာတရားကို ထိန်းသိမ်းသူ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ ကောင်းကျိုးကို ရည်ရွယ်သူဟု ဖော်ပြထားပြီး၊ ဤရွှေတောနှင့် ရွှေအိမ်တော်ကို အင်အားကြီးသော်လည်း လှည့်စားတတ်သော “မာယ” ဟူသော သတ္တဝါက မာယာတန်ခိုးဖြင့် ဖန်ဆင်းခဲ့ကြောင်း ဖြေကြားသည်။ သူသည် ဒာနဝခေါင်းဆောင်များအနက် ဗိශ්ဝကర్మာ၏ ဆောက်လုပ်ရေးအစဉ်အလာနှင့် ဆက်နွယ်ကြောင်းလည်း ဆိုသည်။ မာယသည် ဘြဟ္မာထံ အရှည်ကြာ တပဿာပြု၍ ပရသဒ်များ ရရှိကာ ဤနေရာကို ခံစားနေခဲ့သော်လည်း၊ အပ္စရာ ဟေမာကို မောဟမိသွားသောအခါ အိန္ဒြာက ဝဇ္ဇရ (မိုးကြိုး) ဖြင့် ထိုးနှက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာက ဤရွှေတောနှင့် ရွှေအိမ်တော်ကို ဟေမာအား အမြဲတမ်း ပေးအပ်ပြီး၊ မေရု စာဝර්ဏီ၏ သမီး စွဝယံပရဘာကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူအဖြစ် ခန့်အပ်သည်—ပရသဒ်ကာကွယ်မှုနှင့် အာဏာပိုင်ခွင့်ပါရှိသည်။ အဆုံးတွင် သူမက အမြစ်၊ အသီးနှင့် ရေကို ဧည့်ဝတ်ပြုကာ ပေးအပ်ပြီး၊ ဝါနရတို့၏ တာဝန်မစ်ရှင်သည် မည်သို့နည်း၊ ထို့ပြင် မရောက်လွယ်သော ဤတောကို မည်သို့ ရှာတွေ့လာကြသနည်းဟု တိုက်ရိုက် မေးမြန်းကာ၊ အံ့ဖွယ်ကမ္ဘာဖော်ပြချက်နှင့် မစ်ရှင်ဖွင့်ဟမှုသို့ ဝင်ပေါက်တစ်ခုအဖြစ် အခန်းကို ပိတ်သိမ်းသည်။
Shlokas
Verse 1
इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र पुनः कृष्णाजिनाम्बराम्।अब्रवीत्तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम्।।4.51.1।।
ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ဟနုမာန်သည် ထိုနေရာ၌ ထပ်မံ၍ ကံကောင်းမြတ်သော တပသီမိန်းမအား မိန့်ကြား၏—အနက်ရောင် သမင်အရေဝတ်ရုံကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး ဓမ္မကို တည်ကြည်စွာ ကျင့်သုံးသူမဖြစ်သည်။
Verse 2
इदं प्रविष्टास्सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः।।4.51.2।।
ငတ်မွတ်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်၍ အလွန်အမင်း မောပန်းနေစဉ်၊ အမှောင်ဖုံးလွှမ်းသော ဤဂူထဲသို့ ကျွန်ုပ်တို့ ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြ၏။
Verse 3
महद्धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः।इमां स्त्वेवंविधान्भावान्विविधानद्भुतोपमान्।।4.51.3।।दृष्ट्वा वयं प्रव्यथितास्सम्भ्रान्ता नष्टचेतसः।
ရေငတ်လွန်စွာဖြင့် မြေကြီး၏ အလွန်ကြီးမားသော အပေါက်ဝသို့ ကျွန်ုပ်တို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြ၏။ ထို့နောက် အမျိုးမျိုးသော အံ့ဩဖွယ်ရာများကို မြင်တွေ့သဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ တုန်လှုပ်၍ စိတ်ရှုပ်ထွေးကာ သတိလည်း မတည်မငြိမ် ဖြစ်သွားကြ၏။
Verse 4
कस्यैते काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसन्निभाः।।4.51.4।।शुचीन्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च।काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च।।4.51.5।।तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च।
နံနက်နေကဲ့သို့ တောက်ပသော ဤရွှေရောင်သစ်ပင်များသည် မည်သူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုနည်း။ ထို့ပြင် သန့်ရှင်း၍ စားသုံးဖွယ်ကောင်းသော ဤအမြစ်များနှင့် အသီးများသည် မည်သူအတွက်နည်း။
Verse 5
कस्यैते काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसन्निभाः।।4.51.4।।शुचीन्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च।काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च।।4.51.5।।तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च।
ဤရွှေဝိမာန်များနှင့် ငွေအိမ်တော်များသည် မည်သူ၏ပိုင်ဆိုင်မှုနည်း။ ရွှေရောင်ပြတင်းပေါက်များ တောက်ပလင်းလက်၍ ရတနာကွန်ယက်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
Verse 6
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्यास्सुरभिगन्धिनः।।4.51.6।।इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा।काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले।।4.51.7।।कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः।आत्मानमनुभावं च कस्य चैतत्तपोबलम्।।4.51.8।।अजानतां न स्सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि।
ဤသစ်ပင်များသည် ပန်းပွင့်စုံလင်၍ အသီးအနှံပြည့်ဝ—ပုဏ္ဏသတ္တိရှိကာ မွှေးကြိုင်လှသည်။ မည်သူ၏ တေဇောရောင်ခြည်ကြောင့် ဤဂျာမ္ဘူနဒ ရွှေသစ်ပင်များ ပေါ်ထွန်းလာသနည်း။
Verse 7
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्यास्सुरभिगन्धिनः।।4.51.6।।इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा।काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले।।4.51.7।।कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः।आत्मानमनुभावं च कस्य चैतत्तपोबलम्।।4.51.8।।अजानतां न स्सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि।
ထို့ပြင် ဤကြည်လင်သန့်ရှင်းသော ရေထဲတွင် ရွှေရောင်ကြာပန်းများ မည်သို့ မွေးဖွားပေါ်ထွန်းလာသနည်း။
Verse 8
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्यास्सुरभिगन्धिनः।।4.51.6।।इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा।काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले।।4.51.7।।कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः।आत्मानमनुभावं च कस्य चैतत्तपोबलम्।।4.51.8।।अजानतां न स्सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि।
ဤနေရာတွင် လိပ်များနှင့်အတူ ရွှေရောင်ငါးများ မည်သို့ မြင်ရသနည်း။ ဤအရာအားလုံး၏ နောက်ကွယ်ရှိ အနုభာဝသည် မည်သူ၏တန်ခိုးနည်း—မည်သူ၏ တပဿာဗလ (တပသ်အင်အား) နည်း။ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး မသိကြသဖြင့် သင်သည် အရာအားလုံးကို ပြောကြားရှင်းလင်းပေးသင့်သည်။
Verse 9
एवमुक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी।।4.51.9।।प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता।
ဟနုမာန်က ထိုသို့ မေးမြန်းပြောဆိုသော်၊ ဓမ္မကို စောင့်ထိန်းကျင့်သုံး၍ သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးချမ်းသာကို ရည်ရွယ်နေသော တပသီမ (အမျိုးသမီးတပသ်) သည် ဟနုမာန်အား ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။
Verse 10
मयो नाम महातेजा मायावी वानरर्षभः।।4.51.10।।तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम्।
“အို ဝါနရတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်၊ ‘မာယာ’ ဟူသော တေဇောကြီးမားသည့် အလင်းတောက်ပသူတစ်ပါး ရှိ၏၊ မာယာအတတ်၌ ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်။ သူသည် မိမိ၏ မာယာသက္တိဖြင့် ဤရွှေရောင်တောအလုံးစုံကို ဖန်ဆင်းထား၏။”
Verse 11
पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह।।4.51.11।।येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम्।
ရှေးကာလ၌ ဒာနဝတို့၏ အကြီးအကဲများအနက် ဝိශ්ဝကರ್ಮာ ရှိခဲ့၏။ ထိုသူကပင် ဤသုဝဏ္ဏရောင် တိဗ္ဗသဘောရှိသော အကောင်းဆုံး မဟာမဏ္ဍပကို ဆောက်လုပ်ခဲ့၏။
Verse 12
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने।।4.51.12।।पितामहाद्वरं लेभे सर्वमौशनसं धनम्।
ထိုသူသည် မဟာတောအတွင်း နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ တပဿာကျင့်၍၊ ပိတាមဟ (ဗြဟ္မာ) ထံမှ ဝရကို ရခဲ့သည်—အောရှနသ (ရှုကရာ) နှင့်ဆိုင်သော ဓနအားလုံးကိုပင်။
Verse 13
वनं विधाय बलवान्सर्वकामेश्वरस्तदा।।4.51.13।।उवास सुखितः कालं कञ्चिदस्मिन्महावने।
ထို့နောက် အင်အားကြီးသူ၊ ဆန္ဒအားလုံးကို ပြည့်စုံစေသော အရှင်သည် ဤတောကို ဖန်ဆင်းကာ မဟာတောအတွင်း အချိန်တစ်ခဏကို ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ခဲ့၏။
Verse 14
तमप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुङ्गवम्।।4.51.14।।विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेत्रः पुरन्दरः।
ဒာနဝတို့၏ အထွတ်အထိပ်သူသည် အပ္စရာ ဟေမာကို စွဲလမ်းမောဟဖြစ်သော်၊ ပုရန္ဒရ (အိန္ဒြာ) သည် အရှနိဝဇ္ရကို ကိုင်ယူ၍ သတ္တိပြကာ ထိုသူကို ထိုးနှက်၍ လဲကျစေခဲ့၏။
Verse 15
इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम्।।4.51.15।।शाश्वता: कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम्।
ထို့ပြင် ဤအကောင်းဆုံးတောကို ဗြဟ္မာသည် ဟေမာအား ပေးတော်မူခဲ့၏—အမြဲတည်သော ကာမဘောဂများနှင့် ဤသုဝဏ္ဏအိမ်တော်ကိုပါ အတူတကွ။
Verse 16
दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्यास्स्वयंप्रभा।।4.51.16।।इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम।
အို မျောက်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ငါသည် မေရုသာဝဏ္ဏီ၏ သမီး စွယံပရဘာ ဖြစ်၏။ ဟေမာ၏ ဤမဟာမဏ္ဍပ်ကို ငါက စောင့်ရှောက်လျက်ရှိ၏။
Verse 17
मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा।।4.51.17।।तया दत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनोत्तमम्।
ငါ၏ ချစ်ခင်ရသော မိတ်သဟာယ ဟေမာသည် အကနှင့် သီချင်း၌ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်၏။ သူမက ငါ့အား ဝရပေးသဖြင့် ဤအထူးမြတ်သော မဏ္ဍပ်ကို ငါ စောင့်ရှောက်နေ၏။
Verse 18
किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपश्यथ।।4.51.18।।कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिरुपलक्षितम्।
သင်တို့၏တာဝန်သည် အဘယ်နည်း၊ အဘယ်ရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် ဤတောကန္တာရဒေသများကို လှည့်လည်ရှာဖွေနေကြသနည်း။ ထို့ပြင် ဝင်ရခက်သော ဤတောကို သင်တို့ မည်သို့ သိရှိတွေ့မြင်လာကြသနည်း။
Verse 19
इमान्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च।।4.51.19।।भुक्त्वा पीत्वा च पानीयं सर्वं मे वक्तुमर्हथ।
စားသောက်နိုင်သော အမြစ်များနှင့် အသီးများကို စားကြလော့၊ ဤရေကိုလည်း သောက်ကြလော့။ ထို့နောက် အရာအားလုံးကို ငါ့အား ပြောပြရန် သင်တို့သင့်တော်ကြ၏။
Frequently Asked Questions
The Vanaras’ urgent action—entering an unknown, dark cave without permission due to hunger and thirst—raises a practical dharma question about necessity versus propriety; the episode resolves it through truthful confession, respectful inquiry, and the host’s compassionate hospitality.
Marvels can arise from māyā, tapas, and divine grants; therefore, disciplined questioning and ethical conduct are required to interpret extraordinary experiences without losing discernment or mission-focus.
An inaccessible cave region opening into a ‘kāñcana vana’ with hiraṇmaya dwellings, gem-lattice windows, and golden aquatic life—presented as a liminal, otherworldly landmark that functions as a narrative checkpoint before the search party’s mission is disclosed.