Sarga 5 Hero
Kishkindha KandaSarga 532 Verses

Sarga 5

मैत्रीप्रतिष्ठा (Rama–Sugriva Alliance and Fire-Rite of Friendship)

किष्किन्धाकाण्ड

ဤစರ್ಗတွင် ဟနုမာန်သည် ရှျမ်မူကတောင်မှ မလယဂိရိသို့ သွားရောက်ကာ ကပိရာဇ စုဂရీవအား ရာဃဝနှစ်ပါး၏ ရောက်ရှိလာမှုကို လျှောက်တင်ပြီး၊ သီရိရာမ၏ ကုလ၊ ဓမ္မနှင့် ဂုဏ်တော်များ—အိက္ခဝါကူဝంశဖြစ်ခြင်း၊ ဖခင်၏ အမိန့်ကို မလွဲမသွေ လိုက်နာခြင်း၊ သစ္စာတရားအပေါ် အခြေခံသော ဗီရိယ—တို့ကို ဖော်ပြသည်။ ထိုသတင်းကြောင့် စုဂရీవ၏ ကြောက်ရွံ့မှု ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ လူ့ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ကာ မျှော်မိန့်သံချိုသာစွာဖြင့် ရာမကို နှုတ်ဆက်၍ မိတ်သဟာယပြုရန် အဆိုပြုသည်—လက်ကို လက်ဖြင့် ကိုင်ကာ မပြောင်းမလဲသော မર્યాదာကို ချည်နှောင်ကြစို့ဟု ဆိုသည်။ ရာမသည် ဝမ်းမြောက်၍ လက်ဆုပ်နှုတ်ဆက်ကာ ဖက်လှမ်းလည်း ပြုသည်။ ထို့နောက် ဟနုမာန်သည် ဘိက္ခုရုပ်ဖုံးကို စွန့်၍ မိမိရုပ်မှန်ဖြင့် သစ်တုံးနှစ်တုံးကို မန်သနလုပ်ကာ သန့်ရှင်းသော မီးကို ပေါ်ထွန်းစေပြီး၊ ပန်းပူဇော်ကာ အဂ္ဂိကို ဂုဏ်ပြု၍ နှစ်ဦးအကြားတွင် တည်စေသည်။ ရာမနှင့် စုဂရీవတို့သည် မီးကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ကာ ဝယစ္စတဝ (အခမ်းအနားဖြင့် မိတ်သဟာယ) ကို တည်ထောင်ကြသည်။ စုဂရీవသည် မိမိဒုက္ခအကြောင်း—ဝါလီ၏ လှည့်စားမှု၊ ဇနီးကို လုယူခံရမှု၊ ကြောက်ရွံ့၍ တောတွင် နေရမှု—တို့ကို လျှောက်တင်သည်။ ဓမ္မကို ချစ်မြတ်နိုးသော ရာမသည် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော မလွဲမသွေ မြားများဖြင့် ဝါလီကို မကြာမီ ချေမှုန်းမည်ဟု ကတိပြုသည်။ အဆုံးတွင် စုဂရీవသည် ရာမ၏ ကရုဏာကြောင့် နန်းတော်နှင့် ဇနီးကို ပြန်လည်ရရှိလိုကြောင်း ဆန္ဒပြုသည်။ ထို့ပြင် နိမိတ် (သကုန) အဖြစ် စီတာ၊ ဝါလီ၊ ရာဝဏတို့၏ ဘယ်မျက်စိ တုန်ခါခြင်းကို ဖော်ပြကာ—မိန်းမ/ယောက်ျား နိမိတ်ကွာခြားမှုအရ—နောက်လာမည့် အကျိုးဆက်များကို သေးသိမ်စွာ ညွှန်ပြထားသည်။

Shlokas

Verse 1

ऋश्यमूकात्तु हनुमान्गत्वा तु मलयं गिरिम्।आचचक्षे तदा वीरौ कपिराजाय राघवौ4.5.1।।

ထို့နောက် ဟနုမာန်သည် ရှိရှမူကမှ ထွက်ခွာ၍ မလယတောင်သို့ သွားကာ မျောက်ဘုရင်ထံသို့ ရာဃဝနှစ်ပါးသော သူရဲကောင်းတို့အကြောင်းကို လျှောက်တင်하였다။

Verse 2

अयं रामो महाप्राज्ञ स्सम्प्राप्तो दृढविक्रमः।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामोऽयं सत्यविक्रमः4.5.2।।

ဤသူသည် ရာမဖြစ်၏၊ အို မဟာပညာရှိရေ—ပညာဉာဏ်ကြီးမား၍ ရဲရင့်မှု၌ မတုန်မလှုပ်သောသူ။ ညီတော် လက္ခမဏနှင့်အတူ ဤနေရာသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ဤရာမသည် သစ္စာ၌ တည်ကြည်၍ သူရဲကောင်းအင်အားလည်း အမှန်တကယ် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်၏။

Verse 3

इक्ष्वाकूणां कुले जातो रामो दशरथात्मजः।धर्मे निगदितश्चैव पितुर्निर्देशपारगः4.5.3।।

ဒဿရထ၏ သားတော် ရာမသည် အိက္ခဝါကူ မင်းဆက်၌ မွေးဖွားသူဖြစ်၍ ဓမ္မတရားကြောင့် ထင်ရှားကာ၊ ဖခင်၏ အမိန့်ကို အဆုံးတိုင်အောင် ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်သူဖြစ်သည်။

Verse 4

तस्यास्य वसतोऽरण्ये नियतस्य महात्मनः।रावणेन हृता भार्या स त्वां शरणमागतः4.5.4।।

မဟာသတ္တိရှိသူသည် တောအတွင်း၌ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်ကာ နေထိုင်စဉ် ရာဝဏက သူ၏ ဇနီးကို ခိုးယူသွားခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် သူသည် သင်ထံသို့ အားကိုးရာအဖြစ် ခိုလှုံရန် ရောက်လာသည်။

Verse 5

राजसूयाश्वमेधैश्च वह्निर्येनाभितर्पितः।दक्षिणाश्च तथोत्सृष्टा गावश्शतसहस्रशः4.5.5।।तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता।स्त्री हेतोस्तस्य पुत्रोऽयं रामस्त्वां शरणं गतः4.5.6।।

ရာဇသုယနှင့် အရှွမေဓ ယဇ်ပူဇော်ပွဲများဖြင့် ယဇ်မီးကို ပျော်ရွှင်စေခဲ့သူ၊ ဒက္ခိဏာအဖြစ် နွားကို သိန်းချီထောင်ချီ စွန့်လွှတ်လှူဒါန်းခဲ့သူ၊ တပသနှင့် သစ္စာဝါစဖြင့် မြေကြီးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သူ—ထိုမင်း၏ သားတော် ရာမသည် မိန်းမတစ်ဦးအတွက် သင်ထံသို့ ခိုလှုံရန် ရောက်လာသည်။

Verse 6

राजसूयाश्वमेधैश्च वह्निर्येनाभितर्पितः।दक्षिणाश्च तथोत्सृष्टा गावश्शतसहस्रशः4.5.5।।तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता।स्त्री हेतोस्तस्य पुत्रोऽयं रामस्त्वां शरणं गतः4.5.6।।

ရာဇသုယနှင့် အရှွမေဓ ယဇ်ပူဇော်ပွဲများဖြင့် ယဇ်မီးကို ပျော်ရွှင်စေခဲ့သူ၊ ဒက္ခိဏာအဖြစ် နွားကို သိန်းချီထောင်ချီ စွန့်လွှတ်လှူဒါန်းခဲ့သူ၊ တပသနှင့် သစ္စာဝါစဖြင့် မြေကြီးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သူ—ထိုမင်း၏ သားတော် ရာမသည် မိန်းမတစ်ဦးအတွက် သင်ထံသို့ ခိုလှုံရန် ရောက်လာသည်။

Verse 7

भवता सख्यकामौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।प्रतिगृह्यार्चयस्वैतौ पूजनीयतमावुभौ4.5.7।।

ညီအစ်ကိုနှစ်ပါး ရာမနှင့် လက္ခ္မဏတို့သည် သင်နှင့် မိတ်သဟာယဖြစ်လိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့ကို လက်ခံ၍ အလေးအနက် ပူဇော်ဂုဏ်ပြုလော့၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှစ်ပါးလုံး အလွန်အမင်း ရိုသေထိုက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 8

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं सुग्रीवो हृष्टमानसः।भयं चराघवाद्घोरं प्रजहौ विगतज्वरः।।4.5.8।।सकृत्वा मानुषं रूपं सुग्रीवः प्लवगर्षभः।दर्शनीयतमो भूत्वा प्रीत्या प्रोवाच राघवम्4.5.9।।

ဟနုမာန်၏စကားကို ကြားသော် စုဂရీవ၏နှလုံးသားသည် ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်လာ၏။ ရာဃဝ (ရာမ) အပေါ်ရှိ ကြောက်မက်ဖွယ်သော ကြောက်ရွံ့မှုလည်း ပျောက်ကွယ်သွား၍ စိတ်ပူပန်မှု စိမ့်ငြိမ်သွား၏။ ထို့နောက် မျောက်တို့အတွင်း အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်သော စုဂရీవသည် လူ့ရုပ်ကို တစ်ကြိမ်ယူကာ မြင်ရသော်လည်း အလွန်လှပလာပြီး ချစ်ခင်စိတ်ဖြင့် ရာဃဝအား မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 9

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं सुग्रीवो हृष्टमानसः।भयं चराघवाद्घोरं प्रजहौ विगतज्वरः।।4.5.8।।सकृत्वा मानुषं रूपं सुग्रीवः प्लवगर्षभः।दर्शनीयतमो भूत्वा प्रीत्या प्रोवाच राघवम्4.5.9।।

ဟနုမာန်၏စကားကို ကြားသော် စုဂရీవ၏နှလုံးသားသည် ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်လာ၏။ ရာဃဝ (ရာမ) အပေါ်ရှိ ကြောက်မက်ဖွယ်သော ကြောက်ရွံ့မှုလည်း ပျောက်ကွယ်သွား၍ စိတ်ပူပန်မှု စိမ့်ငြိမ်သွား၏။ ထို့နောက် မျောက်တို့အတွင်း အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်သော စုဂရీవသည် လူ့ရုပ်ကို တစ်ကြိမ်ယူကာ မြင်ရသော်လည်း အလွန်လှပလာပြီး ချစ်ခင်စိတ်ဖြင့် ရာဃဝအား မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 10

भवान्धर्मविनीतश्च विक्रान्तस्सर्ववत्सलः।आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद्गुणाः4.5.10।।

(သုဂရီးဝက ဆိုသည်) “သင်သည် ဓမ္မ၌ စည်းကမ်းတကျ လေ့ကျင့်ထားသူ၊ ရဲရင့်သူ၊ အားလုံးကို ချစ်ခင်မေတ္တာထားသူ ဖြစ်၏။ လေဒေဝါ၏သား ဝါယုပုတ္တရ ဟနုမာန်က သင်၏ဂုဏ်သတ္တိများကို အမှန်တကယ် ငါ့အား ပြောကြားခဲ့သည်။”

Verse 11

तन्ममैवैष सत्कारो लाभश्चैवोत्तमः प्रभो।यत्त्वमिच्छसि सौहार्दं वानरेण मया सह4.5.11।।

အို ပရဘုရေ၊ ငါ့အတွက် ဤသည်မှာ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဂုဏ်ပြုခြင်းနှင့် အကောင်းဆုံးသော အကျိုးအမြတ် ဖြစ်၏—သင်သည် ငါကဲ့သို့ မျောက်တစ်ကောင်သာဖြစ်သူနှင့် မိတ်သဟာယ ပြုလိုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

Verse 12

रोचते यदि वा सख्यं बाहुरेष प्रसारितः।गृह्यतां पाणिना पाणिर्मर्यादा बध्यतां ध्रुवा4.5.12।।

ဤမိတ်သဟာယကို သင်နှစ်သက်ပါက ဤနေရာတွင် ငါ၏လက်မောင်းကို ဖြန့်ထုတ်ထား၏။ သင်၏လက်ဖြင့် ငါ၏လက်ကို ကိုင်ယူပါ၊ ထို့နောက် မર્યာဒါ (maryādā) အရ စည်းကမ်းသမာဓိ၏ ခိုင်မာသောချည်နှောင်မှုကို ကျွန်ုပ်တို့အကြား တည်ထောင်ကြစို့။

Verse 13

एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवेण सुभाषितम्।सम्प्रहृष्टमना हस्तं पीडयामास पाणिना4.5.13।।हृद्यं सौहृदमालम्ब्यपर्यष्वजत पीडितम्।

သုဂ္ရီဝ၏ ချိုမြိန်သန့်ရှင်းသော စကားကို ကြားသော် ရာမ၏ စိတ်နှလုံးသည် ပီတိဖြင့် ပြည့်ဝလာ၍ မိမိလက်ဖြင့် သုဂ္ရီဝ၏ လက်ကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဆုပ်ကိုင်နှိပ်ကာ၊ ထိုသန့်ရှင်းသော မိတ်သဟာယစိတ်ကို တန်ဖိုးထားလျက် နီးကပ်လာပြီး အခိုင်အမာ ဖက်လှုပ်ကာ ပွေ့ဖက်하였다။

Verse 14

ततो हनूमान्सन्त्यज्य भिक्षुरूपमरिन्दमः।।4.5.14।।काष्ठयोस्स्वेन रूपेण जनयामास पावकम्।दीप्यमानं ततो वह्निं ह्निं पुष्पैरभ्यर्च्य सत्कृतम्4.5.15।।तयोर्मध्येऽथ सुप्रीतो निदधे सुसमाहितः।

ထို့နောက် ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းနိုင်သော ဟနုမာန်သည် ဘိက္ခူအယောင်ကို စွန့်လွှတ်၍ မိမိ၏ အစစ်အမှန်ရုပ်သဏ္ဌာန်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ သစ်တုံးနှစ်တုံးကို ပွတ်တိုက်၍ မီးကို ထွန်းညှိ하였다။

Verse 15

ततो हनूमान्सन्त्यज्य भिक्षुरूपमरिन्दमः।।4.5.14।।काष्ठयोस्स्वेन रूपेण जनयामास पावकम्।दीप्यमानं ततो वह्निं ह्निं पुष्पैरभ्यर्च्य सत्कृतम्4.5.15।।तयोर्मध्येऽथ सुप्रीतो निदधे सुसमाहितः।

ထို့နောက် မီးလောင်တောက်ပနေသော အဂ္နိကို ပန်းများဖြင့် ပူဇော်ကာ သင့်တော်သလို ဂုဏ်ပြုလေးစားပြီး၊ စိတ်ပီတိဖြင့် သတိတည်ကြည်လျက် ထိုမီးကို သူတို့နှစ်ဦးအကြား၌ ထား하였다။

Verse 16

ततोऽग्निं दीप्यमानं तौ चक्रतुश्च प्रदक्षिणम्।।4.5.16।।सुग्रीवो राघवश्चैव वयस्यत्वमुपागतौ।

ထို့နောက် သူတို့နှစ်ဦးသည် မီးလောင်တောက်ပနေသော အဂ္နိကို ပတ်လည် ပရဒက္ခိဏာ ပြုကြပြီး၊ သုဂ္ရီဝနှင့် ရာဃဝသည် သစ္စာကတိဖြင့် ချည်နှောင်သော မိတ်သဟာယဘంధသို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 17

ततस्सुप्रीतमनसौ तावुभौ हरिराघवौ4.5.17।।अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ न तृप्तिमुपजग्मतुः।

ထို့နောက် သုဂ္ရီဝနှင့် ရာမတို့ နှစ်ဦးစလုံးသည် စိတ်နှလုံးပီတိဖြင့် ပြည့်ဝကာ၊ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကြည့်ရှုနေကြသော်လည်း မြင်ရခြင်းဖြင့်ပင် မပြည့်စုံသကဲ့သို့ မအိမ်မက်မပြတ် ဖြစ်နေ하였다။

Verse 18

त्वं वयस्योऽसि मे हृद्यो ह्येकं दुःखं सुखं च नौ4.5.18।।सुग्रीवो राघवं वाक्यमित्युवाच प्रहृष्टवत्।

သင်သည် ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသား၌ ချစ်မြတ်နိုးရသော မိတ်ဆွေဖြစ်၏။ ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦးအတွက် ဒုက္ခနှင့် သုခသည် တစ်ခုတည်းပင် ဖြစ်၏။ ထိုသို့ စုဂရీవသည် ရာဃဝ (ရာမ) ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် ပြောကြား하였다။

Verse 19

ततस्सुपर्णबहुलां छित्वा शाखां सुपुष्पिताम्4.5.19।।सालस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः।

ထို့နောက် စုဂရీవသည် အရွက်ထူထပ်၍ ပန်းပွင့်လှပသော သာလပင်၏ ကိုင်းတစ်ကိုင်းကို ခုတ်ယူကာ ခင်းပေးပြီး ရာဃဝ (ရာမ) နှင့်အတူ ထိုင်လေ၏။

Verse 20

लक्ष्मणायाथ संहृष्टो हनूमान् प्लवगर्षभः4.5.20।।शाखां चन्दनवृक्षस्य ददौ परमपुष्पिताम्।

ထို့နောက် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် မျောက်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဟနုမာန်သည် ပန်းပွင့်စုံလင်လှသော စန္ဒနပင်၏ ကိုင်းတစ်ကိုင်းကို လက္ခမဏ ထံသို့ ဆက်ကပ်ပေးလေ၏။

Verse 21

ततः प्रहृष्टस्सुग्रीवः श्लक्ष्णं मधुरया गिरा4.5.21।।प्रत्युवाच तदा रामं हर्षव्याकुललोचनः।

ထို့နောက် စုဂရీవသည် အလွန်ဝမ်းမြောက်လျက် ပီတိကြောင့် မျက်လုံးများတောက်ပကာ နူးညံ့ချိုမြိန်သော စကားဖြင့် ရာမ ထံသို့ ပြန်လည်ဖြေကြားလေ၏။

Verse 22

अहं विनिकृतो राम चरामीह भयार्दितः4.5.22।।हृतभार्यो वने त्रस्तो दुर्गमेतदुपाश्रितः।

အို ရာမဘုရား၊ ကျွန်ုပ်သည် အလွန်အမင်း မတရားပြုခြင်းကို ခံရပါ၏။ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် ဤနေရာ၌ လှည့်လည်နေပါသည်။ ဇနီးကို လုယူသွားကြပြီး၊ တောအုပ်ထဲတွင် ထိတ်လန့်ကာ ဤရောက်ရခက်သော နေရာ၌ ခိုလှုံလာရပါသည်။

Verse 23

सोऽहं त्रस्तो वने भीतो वसाम्युद्भ्रान्तचेतनः4.5.23।।वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव।

ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် တောအတွင်း၌ ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ကာ စိတ်မတည်မငြိမ်ဖြင့် နေထိုင်ရပါသည်—အစ်ကို ဝါလိန်၏ လှည့်စားမှုကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ပြီး၊ အို ရာဃဝ၊ ရန်ငြိုးကို မလိုလားဘဲ ခံယူရအောင် အတင်းအကျပ် ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။

Verse 24

वालिनो मे महाभाग भयार्तस्याभयं कुरु4.5.24।।कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ भयं मे न भवेद्यथा।

အို မဟာဘုန်းတော်ရှင်၊ ဝါလိန်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် စိတ်ပင်ပန်းနာကျင်နေပါသည်။ ကျွန်ုပ်အား အကာအကွယ်ပေးတော်မူပါ။ အို ကာကုတ္သ္ထ၊ ကျွန်ုပ်အတွက် ကြောက်ရွံ့မှု မကျန်ရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးတော်မူသင့်ပါသည်။

Verse 25

एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः4.5.25।।प्रत्यभाषत काकुत्स्थ: सुग्रीवं प्रहसन्निव।

ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသော် ကာကုတ္သ္ထသည် တေဇောဓာတ်တောက်ပ၍ ဓမ္မကို သိမြင်သူ၊ ဓမ္မကို ချစ်မြတ်နိုးသူ ဖြစ်သဖြင့် စုဂရీవအား နူးညံ့သက်သာစေသည့် အပြုံးတစ်စင်းနှင့် ပြန်လည်မိန့်ကြားတော်မူ하였다။

Verse 26

उपकारफलं मित्रं विदितं मे महाकपे4.5.26।।वालिनं तं वधिष्यामि तव भार्यापहारिणम्।

အို မဟာမျောက်၊ မိတ်သဟာယစစ်မှန်သည် အပြန်အလှန်ကူညီခြင်းဖြင့် အကျိုးဖလ ထွက်ပေါ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်သိပါသည်။ သင်၏ ဇနီးကို လုယူသွားသော ဝါလိန်ကို ကျွန်ုပ် သတ်မည်။

Verse 27

अमोघास्सूर्यसङ्काशा ममैते निशिताश्शराः4.5.27।।तस्मिन्वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः।कङ्कपत्रप्रतिच्छन्ना महेन्द्राशनिसन्निभाः4.5.28।।तीक्ष्णाग्रा ऋजुपर्वाणस्सरोषा भुजगा इव।

ကျွန်ုပ်၏ ဓားမြှားချွန်ထက်များသည် မလွဲမချော်၊ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိသည်။ ထိုအကျင့်ဆိုး ဝါလိန်ပေါ်သို့ လျင်မြန်စွာ ကျရောက်မည်။ ကင်္ကာငှက်အမွှေးဖြင့် ဖုံးအုပ်ထား၍ မဟိန္ဒြ၏ ဝဇ္ဇရကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ၊ အဖျားချွန်၍ အဆစ်အပိုင်းတန်းတည့်—ဒေါသထွက်သော မြွေများကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 28

अमोघास्सूर्यसङ्काशा ममैते निशिताश्शराः4.5.27।।तस्मिन्वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः।कङ्कपत्रप्रतिच्छन्ना महेन्द्राशनिसन्निभाः4.5.28।।तीक्ष्णाग्रा ऋजुपर्वाणस्सरोषा भुजगा इव।

ကျွန်ုပ်၏ ဓားမြှားချွန်ထက်များသည် မလွဲမချော်၊ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိသည်။ ထိုအကျင့်ဆိုး ဝါလိန်ပေါ်သို့ လျင်မြန်စွာ ကျရောက်မည်။ ကင်္ကာငှက်အမွှေးဖြင့် ဖုံးအုပ်ထား၍ မဟိန္ဒြ၏ ဝဇ္ဇရကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ၊ အဖျားချွန်၍ အဆစ်အပိုင်းတန်းတည့်—ဒေါသထွက်သော မြွေများကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 29

तमद्य वालिनं पश्य तीक्ष्णैराशीविषोपमैः4.5.29।।शरैर्विनिहतं भूमौ विकीर्णमिव पर्वतम्।

ယနေ့ ဝါလိန်ကို ကြည့်လော့—အဆိပ်ပြင်းမြွေကဲ့သို့ စူးရှသော မြားတို့ဖြင့် ထိုးကျသတ်ဖြတ်ခံကာ—မြေပြင်ပေါ်၌ လဲကျနေ၍ တောင်တစ်လုံး ပျက်ကွဲပြိုကျသကဲ့သို့ ချိုးကွဲပြန့်ကျဲနေသည်။

Verse 30

स तु तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्यात्मनो हितम्4.5.30।।सुग्रीवः परमप्रीतस्सुमहद्वाक्यमब्रवीत्।

ရာဃဝအတွက်လည်း မိမိအတွက်လည်း အကျိုးရှိသော ထိုစကားကို ကြားသော် စုဂရీవသည် အလွန်ပီတိဖြစ်၍ မြင့်မြတ်သည့် စကားကြီးကို ပြောကြားလေ၏။

Verse 31

तव प्रसादेन नृसिंह राघवप्रियां च राज्यं च समाप्नुयामहम्। तथा कुरु त्वं नरदेव वैरिणंयथा निहंस्यद्य रिपुंममाग्रजम्4.5.31।।

အို ရာဃဝ၊ လူတို့အတွင်း သားရဲမင်းသဖွယ်သော နရစിംဟာ! သင်၏ကရုဏာကြောင့် ငါသည် ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီးနှင့် ငါ၏နိုင်ငံတော်ကို နှစ်ပါးလုံး ပြန်လည်ရရှိမည်။ ထို့ကြောင့် အို နရဒေဝ (မင်းမြတ်)၊ ငါ၏ရန်သူ—ငါ၏အစ်ကိုကြီး—ကို ယခုချက်ချင်း သတ်ဖြတ်နိုင်အောင် စီမံပေးပါလော့။

Verse 32

सीता कपीन्द्रक्षणदाचराणांराजीवहेमज्वलनोपमानि।सुग्रीवरामप्रणयप्रसङ्गेवामानि नेत्राणि समं स्फुरन्ति4.5.32।।

စုဂရీవနှင့် ရာမတို့ မိတ်သဟာယသစ္စာကို ချစ်ခင်စိတ်ဖြင့် ချုပ်ဆိုသည့် အခိုက်အတန့်၌ပင် စီတာ၏ ဘယ်မျက်စိ၊ ကပိန္ဒြ (မျောက်မင်း) ၏ ဘယ်မျက်စိ၊ နှင့် ညအတွင်း လှည့်လည်သူ (ရာဝဏ) ၏ ဘယ်မျက်စိတို့သည် တပြိုင်နက်တည်း တုန်လှုပ်ကန့်ကွက်လေ၏—ကြာပန်းကဲ့သို့၊ ရွှေကဲ့သို့၊ မီးတောက်ကဲ့သို့ တောက်ပလျက်။

Frequently Asked Questions

The pivotal action is the formalization of Rama–Sugriva alliance through a fire-centered rite and pledged reciprocity; it ethically frames Rama’s later intervention against Vali as protective duty toward an ally seeking refuge and justice.

Friendship is treated as a dharmic contract: it is grounded in truthfulness, mutual benefit, and firm maryada; once accepted (hand-clasp, embrace, fire-circumambulation), obligations become binding and must be upheld without ambiguity.

Rishyamuka and Malaya mountain anchor the geography of refuge and alliance; culturally, the agni-pradakshina and flower-offering function as a ritual technology for legitimizing political friendship within an epic ethical framework.