
सप्तचत्वारिंशः सर्गः — वानरयूथपानां अन्वेषणवृत्तान्तनिवेदनम् (Search Reports of the Vanara Leaders)
किष्किन्धाकाण्ड
ဤစರ್ಗတွင် ဝိုင်ဒေဟီ စီတာဒေဝီကို ရှာဖွေရန် ဝါနရတို့က တစ်လပတ်လုံး စည်းကမ်းတကျ ဆောင်ရွက်သည့် ရှာဖွေမှုနှင့် ထို့နောက် ပြန်လည်တင်ပြသည့် အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ကပိရာဇ စုဂရీవ၏ အမိန့်အရ တပ်ခေါင်းဆောင်များသည် လေးဘက်လုံးသို့ လျင်မြန်စွာ ခွဲထွက်၍ ရေကန်များ၊ မြစ်ကြောင်းခြောက်သွေ့ရာနေရာများ၊ မြို့ရွာများ၊ ကောင်းကင်အဝန်းအဝိုင်း၊ တောင်တန်းများ၊ တောအုပ်များ၊ ဂူများ၊ လျှောလျှောလှဲလှဲ လျှံပင်နွယ်များထူထပ်သည့် တောထူများနှင့် ဝင်ရောက်ခက်ခဲသည့် အတွင်းပိုင်းဒေသများအထိ နေ့ခင်းတွင် စူးစမ်းရှာဖွေကာ ညတွင် ပြန်လည်စုဝေး၍ သစ်သီးပင်များပေါ်တွင် ယာယီအနားယူကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် မလျော့မနည်း ကြိုးပမ်းမှုကို ထင်ရှားစေသည်။ သတ်မှတ်ထားသော တစ်လပြည့်သော် တပ်ခေါင်းဆောင်များသည် စိတ်မကောင်းဖြင့် ပြန်လာကြသည်။ ဝိနတက အရှေ့ဘက်တွင် မတွေ့ကြောင်း၊ သတဗလီက မြောက်ဘက်တွင် မတွေ့ကြောင်း၊ စုသေဏက အနောက်ဘက်တွင် မတွေ့ကြောင်း တင်ပြကြသည်။ စုသေဏသည် ပရသ္ရဝဏ တောင်ပေါ်တွင် သီရိရာမနှင့်အတူ ထိုင်နေသော စုဂရీవထံသို့ သွားရောက်၍ နမസ്കာရပြုကာ အန္တရာယ်များသော ဒေသများတွင် အလွန်ကြီးမားသည့် တိရစ္ဆာန်များနှင့် တွေ့ဆုံတိုက်ခိုက်၍ သတ်ဖြတ်ရသည့် အဖြစ်များအပါအဝင် ရှာဖွေမှုအပြည့်အစုံကို အသေးစိတ်တင်ပြသည်။ စర్గအဆုံးတွင် မဟာဗျူဟာဆန်သော မျှော်လင့်ချက်တစ်ရပ် ထွက်ပေါ်လာသည်—ဝါယုသုတ ဟနုမာန်သည် စီတာကို ခေါ်ဆောင်သွားသည့် တူညီသောဦးတည်ရာသို့ ထွက်ခွာပြီးဖြစ်၍ သူတစ်ဦးတည်းသာ ရှာတွေ့ကာ သတင်းကောင်းနှင့် ပြန်လာနိုင်မည့် အထူးစွမ်းရည်ရှိသူဟု သတ်မှတ်ကာ နောက်လာမည့် အကြောင်းအရာ၏ အဓိကကဏ္ဍအဖြစ် တင်မြှောက်ထားသည်။
Verse 1
दर्शनार्थं तु वैदेह्यास्सर्वतः कपियूधपाः।व्यादिष्टाः कपिराजेन यथोक्तं जग्मुरञ्जसा।।4.47.1।।
ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) ကို တွေ့မြင်ရန်နှင့် သဲလွန်စ ရှာဖွေရန်အတွက် မျောက်တပ်အုပ်ချုပ်သူများအားလုံးသည် မျောက်ဘုရင်၏ အမိန့်အတိုင်း၊ ပြောထားသကဲ့သို့ပင် လျင်မြန်စွာ အရပ်ရပ်သို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
Verse 2
सरांसि सरित काक्षानाकाशं नगराणि च।नदीदुर्गांस्तथा शैलान्विचिन्वन्ति समन्ततः।।4.47.2।।
သူတို့သည် အရပ်ရပ်သို့ စိစစ်ရှာဖွေကြသည်—ကန်များ၊ မြစ်များနှင့် ကမ်းပါး၊ ရေကြောင်းများ၊ ကောင်းကင်ထိတိုင်အောင်နှင့် မြို့များကိုပါ; ထို့အပြင် မြစ်တလျှောက်ရှိ ကာကွယ်ရေးတပ်စခန်းများနှင့် တောင်တန်းများကိုလည်း အနှံ့အပြား စူးစမ်းကြသည်။
Verse 3
सुग्रीवेण समाख्यातास्सर्वे वानरयूथपाः।प्रदेशान्प्रविचिन्वन्ति सशैलवनकाननान्।।4.47.3।।
စုဂရီးဝ၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း မျောက်တပ်အုပ်ချုပ်သူများအားလုံးသည် ဒေသဒေသအနှံ့ကို ရှာဖွေကြပြီး—တောင်များ၊ တောများနှင့် တောအုပ်ရိုင်းများကိုပါ အတူတကွ စိစစ်ကြသည်။
Verse 4
विचित्य दिवसं सर्वे सीताधिगमने धृताः।समायान्ति स्म मेदिन्यां निशाकालेषु वानराः।।4.47.4।।
စီတာကို ရှာတွေ့ရန် အဓိဋ္ဌာန်ပြုထားသော မျောက်များအားလုံးသည် နေ့တစ်နေ့လုံး စူးစမ်းရှာဖွေကြပြီး၊ ညချိန်ရောက်သော် မြေပြင်ပေါ်ရှိ သတ်မှတ်ထားသော နေရာတစ်ခု၌ ပြန်လည်စုဝေးကြသည်။
Verse 5
सर्वर्तुकमान् देशेषु वानारास्सफलद्रुमान्।आसाद्य रजनीं शय्यां चक्रुस्सर्वेष्वहस्सु ते।।4.47.5।।
နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဝါနရတို့သည် ဆက်လက်ရှာဖွေကြ၍၊ ညရောက်သော် ရာသီအားလုံးတွင် အသီးပွင့်မပြတ်သော ဒေသများရှိ အသီးပင်များသို့ ရောက်လျှင် ထိုနေရာကို အိပ်ရာအဖြစ် ပြုကာ ညအိပ်နားနေကြ၏။
Verse 6
तदहः प्रथमं कृत्वा मासे प्रश्रवणं गताः।कपिराजेन सङ्गम्य निराशाः कपियूधपाः।।4.47.6।।
ပထမနေ့ကို ကျော်လွန်ပြီး ထိုသို့ တစ်လပြည့်အောင် ဆက်လက်သွားလာကြကာ၊ မျောက်တပ်ခေါင်းဆောင်များသည် ပရශ්ရဝဏ သို့ ရောက်ကြ၏။ မျောက်ဘုရင်နှင့် တွေ့ဆုံရာတွင် စီတာ၏ အရိပ်အယောင် မတွေ့သဖြင့် အားလုံး မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့နေကြ၏။
Verse 7
विचित्य तु दिशं पूर्वां यथोक्तां सचिवैस्सह।अदृष्ट्वा विनतस्सीतामाजगाम महाबलः।।4.47.7।।
အမိန့်အတိုင်း အရှေ့ဘက်ဦးတည်ရာကို အကြံပေးများနှင့်အတူ စိစစ်ရှာဖွေပြီးနောက်၊ စီတာကို မမြင်တွေ့နိုင်သဖြင့် အင်အားကြီး ဝိနတ သည် ပြန်လည်ရောက်လာ၏။
Verse 8
उत्तरां च दिशं सर्वां विचित्य स महाकपिः।आगतस्सह सैन्येन वीरश्शतवलिस्तदा।।4.47.8।।
ထို့နောက် မြောက်ဘက်အရပ်တစ်လျှောက်လုံးကို စုံစမ်းရှာဖွေပြီးသော သူရဲကောင်း မဟာကပိ ရှတဗလီသည် မိမိတပ်ဖွဲ့နှင့်အတူ ပြန်လည်ရောက်လာ하였다။
Verse 9
सुषेणः पश्चिमा माशां विचित्य सह वानरैः।समेत्य मासे सम्पूर्णे सुग्रीवमुपचक्रमे।।4.47.9।।
စုရှေဏသည် ဝါနရတို့နှင့်အတူ အနောက်ဘက်အရပ်ကို စုံစမ်းရှာဖွေပြီး၊ တစ်လပြည့်သည့်အခါ ပြန်လာကာ စုဂရీవထံ သတင်းအကြောင်းကို တင်ပြလျှောက်ထား하였다။
Verse 10
तं प्रस्रवणपृष्ठस्थं समासाद्याभिवाद्य च।आसीनं सह रामेण सुग्रीवमिदमब्रवीत्।।4.47.10।।
ပရသ္ရဝဏ တောင်စောင်းပေါ်တွင် ရာမနှင့်အတူ ထိုင်နေသော စုဂရီးဝထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ဂါရဝပြု၍ (ပရဏာမ) ပြီးနောက်၊ သူသည် စုဂရီးဝအား ဤသို့ ပြောလေသည်။
Verse 11
विचिताः पर्वतास्सर्वे वनानि गहनानि च।निम्नगास्सागरान्ताश्च सर्वे जनपदाश्च ये।।4.47.11।।
တောင်တန်းအားလုံးကို စိစစ်ရှာဖွေခဲ့ကြပြီး၊ ထူထပ်နက်ရှိုင်းသော တောအုပ်များကိုလည်း ရှာဖွေခဲ့ကြ၏။ ပင်လယ်သို့ စီးဆင်းသွားသော မြစ်များကိုလည်း စစ်ဆေးကြပြီး၊ လူနေထိုင်ရာ နယ်မြေရွာမြို့ အားလုံးကိုပါ လှည့်လည်ရှာဖွေခဲ့ကြ၏။
Verse 12
गुहाश्च विचितास्सर्वास्त्वया याः परिकीर्तिताः।विचिताश्च महागुल्मा लताविततसन्तताः।।4.47.12।।
သင်ဖော်ပြခဲ့သော ဂူအပေါင်းတို့ကိုလည်း စိစစ်ရှာဖွေပြီးပြီ; ထို့ပြင် ဝလ္လီပင်များ ထူထပ်စွာ ပျံ့နှံ့ကာ အချင်းချင်း ရစ်ပတ်ယှက်နွယ်နေသော တောထူကြီးများကိုလည်း ရှာဖွေစစ်ဆေးခဲ့ကြ၏။
Verse 13
गहनेषु च देशेषु दुर्गेषु विषमेषु च।सत्त्वान्यतिप्रमाणानि विचितानि हतानि च।।4.47.13।।ये चैव गहना देशा विचितास्ते पुनः पुनः।
တောအုပ်ထူထပ်သောအတွင်းပိုင်းများ၊ ရောက်ရန်ခက်ခဲသောကာကွယ်ရေးနေရာများနှင့် မညီညာကြမ်းတမ်းသောမြေပြင်များတွင် သူတို့သည် လှည့်လည်ရှာဖွေကြ၏။ အရွယ်အစားအလွန်ကြီးမားသော တောရိုင်းသတ္တဝါများကို တွေ့ကြုံရပြီး—လိုက်လံစုံစမ်းကာ အချို့ကိုလည်း နှိမ်နင်းသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုခက်ခဲသောဒေသများကို ထပ်ခါထပ်ခါ စိစစ်ရှာဖွေကြ၏။
Verse 14
उदारसत्त्वाभिजनो महात्मास मैथिलीं द्रक्ष्यति वानरेन्द्रः।दिशं तु यामेव गता तु सीतातामास्थितोवायुसुतो हनूमान्।।4.47.14।।
ဝါနရတို့၏ဘုရင်တော်အရှင်! သတ္တိနှင့် မျိုးရိုးအမြင့်မြတ်သော မဟာအတ္မာသည် မိုင်သီလီ (စီတာ) ကို မလွဲမသွေ ဒർശနပြုမြင်တွေ့မည်။ အကြောင်းမှာ လေဒေဝါ (ဝါယု) ၏သား ဟနုမာန်သည် စီတာကို ခေါ်ဆောင်သွားသည့် ဦးတည်ရာတိတိသို့ပင် ထွက်ခွာသွားပြီးဖြစ်သည်။
The pivotal action is accountable leadership under a time-bound mandate: troop leaders must execute Sugrīva’s command to search everywhere, then return and report truthfully despite failure—modeling duty-performance without self-deception or blame-shifting.
The chapter teaches that righteous aims require organized effort and honest assessment; when exhaustive methods fail, wisdom turns to strategic delegation—recognizing the uniquely capable agent (Hanumān) and trusting competence aligned with dharma.
Prasravaṇa mountain functions as the command-and-report hub where Sugrīva sits with Rāma; the search-map spans caves, dense forests, mountains, rivers, sea-edges, towns, and river-forts—expanding the epic’s operational geography for the Sītā-anveṣaṇa.