Sarga 45
वानरसेनानिर्गमनम् — Dispatch of the Vanara Search Parties
किष्किन्धाकाण्ड
သရဂ ၄၅ တွင် သုဂရီးဝသည် ဝါနရတို့၏ သန္နိဋ္ဌာန်ကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ခိုင်မာစေပြီးနောက် အမိန့်ပေးအုပ်ချုပ်မှုကို ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။ သူသည် ဝါနရတပ်တော်အားလုံးကို ခေါ်ယူကာ “ညွှန်ကြားထားသကဲ့သို့ တိတိကျကျ စီတာကို ရှာဖွေကြလော့၊ ထိုသို့မှသာ သီရိရာမ၏ ရည်မှန်းချက် ပြည့်စုံမည်” ဟု ထပ်မံအတည်ပြုသည်။ ဝါနရစစ်သည်တို့က စစ်သဘောအင်အားနှင့် ယှဉ်ပြိုင်သဘောဖြင့် ကတိသစ္စာပြုကြပြီး—အချို့က ရာဝဏကို တစ်ယောက်တည်း အနိုင်ယူ၍ ဇနကီကို ချက်ချင်း ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်မည်ဟု ဆိုကြသလို၊ အချို့က တောင်တန်းခွဲနိုင်ခြင်း၊ သမုဒ္ဒရာကို မွှေထုတ်နိုင်ခြင်း၊ ယောဇနာအကွာအဝေးအထိ ခုန်လွှားနိုင်ခြင်းတို့ဖြင့် မိမိတို့၏ အလွန်ကြီးမားသော အင်အားကို ကြွားဝါကြသည်။ ထို့နောက် စကားမှ လုပ်ရပ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ မင်း၏ တင်းကျပ်သော အမိန့်ကို နားလည်ပြီးနောက် ဝါနရတပ်ဖွဲ့များသည် မြေပြင်တစ်လျှောက် လောက်ကောင်အုပ်ကဲ့သို့ ပျံ့နှံ့သွားကြသည်။ သီရိရာမနှင့် လက္ခမဏသည် ပရသ္ရဝဏတောင်၌ တည်နေကာ ရှာဖွေရန် သတ်မှတ်ထားသော လကို စောင့်ဆိုင်းကြသည်။ ရှာဖွေရေးကို ဒေသအလိုက် ခွဲဝေရာတွင်—ရှတဝလီသည် မြောက်ဘက်သို့၊ ဝိနတသည် အရှေ့ဘက်သို့၊ လေဒေဝ၏ သား ဟနုမာန်သည် အင်္ဂဒတို့နှင့်အတူ အဂသ္တျဒေသနှင့် ဆက်စပ်သော တောင်ဘက်သို့ ထွက်ခွာပြီး၊ စုရှေဏသည် ဝရုဏ၏ အရပ်ဖြစ်သော အနောက်ဘက်သို့ သွားသည်။ အဓိကခေါင်းဆောင်များကို စေလွှတ်ပြီးနောက် သုဂရီးဝသည် ဝမ်းမြောက်ကာ ခေါင်းဆောင်တို့သည် မိမိတို့ တာဝန်ပေးထားသည့် အရပ်များသို့ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာကြသည်။
Shlokas
Verse 1
सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः।समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये।।4.45.1।।एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम्।
ထို့နောက် ပလဝဂတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်သော သုဂရီးဝသည် မျောက်တပ်အားလုံးကို ခေါ်စုဝေးစေပြီး ရာမ၏ ရည်ရွယ်ချက်အောင်မြင်ရေးအတွက် ထပ်မံမိန့်ကြားလေသည်—“ငါပြောခဲ့သကဲ့သို့ပင် တိတိကျကျ စူးစမ်းရှာဖွေကြလော့။”
Verse 2
तदुग्रशासनं भर्तुर्विज्ञाय हरिपुङ्गवाः।।4.45.2।।शलभा इव सञ्छाद्य मेदिनीं सम्प्रतस्थिरे।
မိမိတို့၏ အရှင်၏ တင်းကြပ်သော အမိန့်ကို သိမြင်ကြပြီးနောက် ဝါနရခေါင်းဆောင်တို့သည် ထွက်ခွာကြကာ၊ ကျိုင်းအုပ်ကြီးက မြေပြင်ကို ဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့ ကမ္ဘာမြေကို လွှမ်းမိုးလျက် သွားကြ၏။
Verse 3
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्यवसत्सहलक्ष्मणः।।4.45.3।।प्रतीक्षमाणस्तं मासं यस्सीताधिगमे कृतः।
ရာမသည် လက္ခမဏနှင့်အတူ ထို ပရသ္ရဝဏ တောင်ပေါ်တွင် နေထိုင်လျက်၊ စီတာ၏သတင်းကို ရရှိရန် သတ်မှတ်ထားသော လတစ်လကို စောင့်မျှော်နေ၏။
Verse 4
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम्।।4.45.4।।प्रतस्थे सहसा वीरो हरिश्शतवलिस्तदा।
ထို့နောက် သူရဲကောင်း ဝါနရ စတဝလီ သည် တောင်တန်းမဟာမင်းတို့က ဝန်းရံထားသော လှပသည့် မြောက်ဘက်သို့ ချက်ချင်း ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 5
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः।।4.45.5।।ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः।अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः।।4.45.6।।
ဝါနရတပ်ခေါင်းဆောင် ဝိနတ သည် အရှေ့ဘက်သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။ ထို့ပြင် လေသခင်၏ သားတော်ဖြစ်သော ဝါနရတပ်ခေါင်းဆောင်သည် တာရာ၊ အင်္ဂဒ နှင့် အခြားသူတို့နှင့်အတူ အဂස්တျ ရှင်၏ ခရီးလှည့်လည်ရာဖြင့် သန့်ရှင်းမြတ်နိုးထားသော တောင်ဘက်ဒေသသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 6
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः।।4.45.5।।ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः।अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः।।4.45.6।।
လေသခင်၏ သားတော် ဟနုမာန်သည် ဝါနရတပ်အတွင်း ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်၍ တာရာ၊ အင်္ဂဒ နှင့် အခြားသူတို့ကို ခေါ်ဆောင်ကာ အဂස්တျ ရှင်၏ အတည်တကျတည်နေထိုင်ခြင်းနှင့် ခရီးလှည့်လည်ခြင်းကြောင့် သန့်ရှင်းမြတ်နိုးလာသော တောင်ဘက်သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 7
पश्चिमां तु भृशं घोरां सुषेणः प्लवगेश्वरः।प्रतस्थे हरिशार्दूलो दिशं वरुणपालिताम्।।4.45.7।।
ထို့နောက် ဝါနရတို့အကြား အရှင်ဖြစ်သော စုရှေဏ သည် ဝါနရတို့အတွင်း ကျားသတ္တဝါကဲ့သို့ ထင်ရှား၍ ရေသခင် ဝရုဏ၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရာ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် အနောက်ဘက်သို့ လျင်မြန်စွာ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 8
ततस्सर्वा दिशो राजा चोदयित्वा यथातथम्।कपिसेनापतीन्मुख्यान्मुमोद सुखितस्सुखम्।।4.45.8।।
ထို့နောက် မင်းကြီးသည် လိုအပ်သလို တိုင်းဒေသကြီးအလိုက် ဝါနရတပ်၏ အဓိကတပ်ခေါင်းဆောင်များကို စနစ်တကျ စေလွှတ်ညွှန်ကြားပြီးနောက် စိတ်သက်သာကာ ပျော်ရွှင်ဝမ်းမြောက်လျက် ရှိ하였다။
Verse 9
एवं सम्बोधितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः।स्वां स्वां दिशमभिप्रत्त्य त्वरिता सम्प्रतस्थिरे।।4.45.9।।
ဤသို့ မင်းကြီး၏ မိန့်ကြားခေါ်ဆိုမှုကို ခံယူပြီးနောက် မျောက်တပ်ခေါင်းဆောင်တို့အားလုံးသည် မိမိတို့သတ်မှတ်ထားသော အရပ်သို့ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာသွားကြ၏။
Verse 10
नदन्तश्चोन्नदन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः।क्ष्वेलन्तो धावमानाश्च विनदन्तो महाबलाः।।4.45.10।।
အားကြီးသော ဝါနရတို့သည် ရှေ့သို့ တိုးထွက်လာကြ၍ ဆူညံဟစ်အော်ကာ အသံကြီးကြီးခေါ်ဟစ်၊ ဟိန်းဟောက်၊ ခုန်ပျံ၊ ပြေးလွှား၊ အော်ဟစ်သံများဖြင့် လမ်းတလျှောက် တုန်လှုပ်စေကြ၏။
Verse 11
एवं सम्बोदितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः।आनयिष्यामहे सीतां हनिष्यामश्च रावणम्।।4.45.11।।
မင်းကြီး၏ အမိန့်တော်ကို ကြားရသဖြင့် ဝါနရတပ်ခေါင်းဆောင်တို့အားလုံးက “ကျွန်ုပ်တို့ စီတာဒေဝီကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်မည်၊ ရာဝဏကိုလည်း သတ်မည်” ဟု ကြွေးကြော်ကြ၏။
Verse 12
अहमेको हनिष्यामि रावणं प्राप्तमाहवे।ततश्चोन्मथ्य सहसा हरिष्ये जनकात्मजाम्।।4.45.12।।
“စစ်မြေပြင်၌ သူငါနှင့်တွေ့လာသော် ရာဝဏကို ငါတစ်ယောက်တည်း သတ်မည်။ ထို့နောက် သူ၏တပ်ကို ချက်ချင်း ချေမှုန်းကာ ပြန့်ကျဲစေပြီး ဇနကမင်း၏ သမီးတော်ကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်မည်” ဟု ဆို၏။
Verse 13
वेपमानां श्रमेणाद्य भवद्भिः स्थीयतामिति।एक एवाहरिष्यामि पातालादपि जानकीम्।।4.45.13।।
“ယနေ့ သင်တို့သည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်၍ တုန်ယင်နေကြသဖြင့် နားနေကြပါ။ ငါတစ်ယောက်တည်းပင် ဂျာနကီကို—ပာတာလာ၌ပင် ရှိနေစေကာမူ—ပင်ပန်းတုန်ယင်နေသော်လည်း ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာမည်” ဟု ဆို၏။
Verse 14
वधिष्याम्यहं वृक्षान् दारयिष्याम्यहं गिरीन्।धरणीं दारयिष्यामि क्षोभयिष्यामि सागरान्।।4.45.14।।
“ငါသည် သစ်ပင်များကို ချေမှုန်းမည်၊ တောင်တန်းများကို ခွဲဖောက်မည်၊ မြေပြင်ကို ပ裂ခွဲမည်၊ သမုဒ္ဒရာများကိုလည်း လှုပ်ရှားတုန်ခါစေမည်” ဟု ဆို၏။
Verse 15
अहं योजनसङ्ख्यायाः प्लविता नात्र संशयः।शतं योजनसङ्ख्यायाश्शतं समधिकं ह्यहम्।।4.45.15।।
ကျွန်ုပ်သည် ယောဇနာတစ်ရာအကွာကို ခုန်ကူးနိုင်သည်—သံသယမရှိ။ အခြားတစ်ဦးက “ထိုထက်တောင် ယောဇနာတစ်ရာပို၍ ခုန်ကူးနိုင်သည်” ဟုဆို၏။
Verse 16
ကျွန်ုပ်သည် အတားအဆီးမရှိဘဲ သွားလာနိုင်၏—မြေပြင်ပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒရာအတွင်းလည်းကောင်း၊ တောင်ထိပ်များပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ တောအုပ်များအတွင်းလည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် ရသာတလ (အောက်လောက) ၏ အနက်ထိတိုင်အောင်ပင်။
Verse 17
सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः।समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये।।4.45.1।।एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम्।
ထို့နောက် ဝါနရတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော စုဂရీవသည် သူတို့အားလုံးကို ထပ်မံခေါ်ယူ၍ စုဝေးလာသောတပ်ဖွဲ့အား ရာမ၏အမှုအရာ အောင်မြင်စေရန် “ငါပြောကြားထားသကဲ့သို့ တိတိကျကျ စူးစမ်းရှာဖွေကြလော့” ဟုဆို၏။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the conversion of personal vows of prowess into accountable service: Sugrīva’s strict command channels heroic self-assertion into a disciplined, mission-bound search for Sītā, aligning strength with duty rather than mere bravado.
Effective dharma-aligned leadership requires clear instruction, delegation, and time-bound responsibility; equally, devotion to a righteous cause is shown through coordinated effort, not only through individual boasts of power.
Prasravaṇa is marked as Rāma’s waiting-station; the search is mapped to the four quarters (north/east/south/west), with cultural-ritual geography signposted by Agastya’s southern association and Varuṇa’s guardianship of the western direction.