
हनूमत्प्रशंसा–अङ्गुलीयकप्रदानम् (Praise of Hanumān and the Gift of the Signet Ring)
किष्किन्धाकाण्ड
ဤသရဂ၌ ဟနုမာန်၏ တာဝန်ပေးအပ်မှုကို သက်သေခံချက်များဖြင့် အဆင့်ဆင့်အတည်ပြုကာ သာသနာရေးဆန်သော အမှတ်အသားတစ်ရပ်ဖြင့် ပုံသေသတ်မှတ်ထားသည်။ ဝါနရဘုရင် စုဂရీవက ဟနုမာန်သည် မြေ၊ မိုးကောင်းကင်နှင့် ရေ—သုံးပါးသော နယ်ပယ်တို့တွင် လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း အလွန်ထူးကဲ၍ မာရုတ်ကဲ့သို့ လျင်မြန်တောက်ပကြောင်း၊ ထို့ပြင် အင်အား၊ ဉာဏ်ပညာ၊ နေရာ-အချိန် (deśa-kāla) ကို ချိန်ဆနိုင်သော ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် နယ (နိုင်ငံရေးနည်းဗျူဟာ) တို့တွင် ပြည့်စုံကြောင်း ထင်ရှားစွာ ချီးမွမ်းအတည်ပြုသည်။ စုဂရీవ၏ ယုံကြည်ချက်ကို ကြားသိသော သီရိရာမသည် အလုပ်ပြီးမြောက်သကဲ့သို့ ကြိုတင်သက်သာမှုကို ခံစားရသည်။ ရန်သူနယ်မြေ၌ စီတာဒေဝီက သံသယမရှိစွာ သိမှတ်ယုံကြည်နိုင်ရန် ရာမသည် မိမိနာမတံဆိပ်ပါသော လက်စွပ်ကို “abhijñāna” (အတည်ပြုအမှတ်အသား) အဖြစ် ဟနုမာန်အား ပေးအပ်သည်။ ရာမ၏ အမိန့်တော်အရ မစ်ရှင်အောင်မြင်မှုသည် ဟနုမာန်၏ ကြိုးပမ်းမှုနှင့် သတ္တိ၊ စုဂရీవ၏ အာမခံချက်တို့ ပေါင်းစည်းရာမှ ဖြစ်ပေါ်မည်ဟု ဆိုသည်။ ဟနုမာန်သည် လက်စွပ်ကို လေးစားစွာ နဖူးပေါ်တင်ကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်၍ ဒဏ္ဍဝတ်ဖြင့် ကန်တော့ပြီး ထွက်ခွာသွားသည်။ သူသည် ဝါနရတပ်အလယ်၌ ကြယ်များကြား လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပနေပြီး ရာမသည် ဇနက၏ သမီးတော်ကို ရှာဖွေရန် တာဝန်ကို ဟနုမာန်၏ အလွန်ထူးကဲသော ဝီရိယပရाक్రమပေါ်သို့ အပ်နှံတော်မူသည်။
Verse 1
विशेषेण तु सुग्रीवो हनूमत्यर्थमुक्तवान्।स हि तस्मिन्हरिश्रेष्ठे निश्चितार्थोऽर्थसाधने।।4.44.1।।
အထူးသဖြင့် စုဂရీవသည် ဟနုမာန်၏ မစ်ရှင်အတွက် သင့်လျော်မှုကို အလေးအနက် ပြောကြား하였다။ အကြောင်းမူကား ဤဝါနရအထွတ်အမြတ်သည် ရည်ရွယ်ထားသော အကျိုးကို အမှန်တကယ် ဆောင်ရွက်အောင်မြင်မည်ဟု သူက မယိမ်းမယိုင် ယုံကြည်ထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 2
अब्रवीच्च हनूमन्तं विक्रान्तमनिलात्मजम्।सुग्रीवः परमप्रीतः प्रभु स्सर्ववनौकसाम्।।4.44.2।।
ထို့နောက် စုဂရీవ—တောတွင်းနေထိုင်သူအားလုံး၏ အရှင်—အလွန်ပီတိဖြစ်၍ ရှေ့သို့တက်လာသော သတ္တိကြီး ဟနုမာန်၊ လေဒေဝ (ဝါယု) ၏ သားတော်အား ခေါ်၍ မိန့်ကြား하였다။
Verse 3
न भूमौ नान्तरिक्षे वा नाम्बरे नामरालये।नाप्सु वा गतिसङ्गं ते पश्यामि हरिपुङ्गव।।4.44.3।।
ဝန်ရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူရေ—သင်၏လျင်မြန်မှုနှင့် တူညီနိုင်သူကို ငါမမြင်ရ။ မြေပြင်၌လည်း မဟုတ်၊ အလယ်ကောင်းကင်၌လည်း မဟုတ်၊ မိုးကောင်းကင်၌လည်း မဟုတ်၊ အမတဒေဝတို့၏ နေရာ၌လည်း မဟုတ်၊ ရေထဲ၌ပင်လည်း မရှိ။
Verse 4
सासुरास्सहगन्धर्वास्सनागनरदेवताः।विदिता स्सर्वलोकास्ते ससागरधराधराः।।4.44.4।।
အသူရများနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗများအပါအဝင်၊ နာဂများ၊ လူသားများ၊ ဒေဝများနှင့်တကွ—သမုဒ္ဒရာများနှင့် တောင်တန်းများပါဝင်သော လောကအပေါင်းတို့သည် သင်အတွက် သိမြင်ပြီးသားဖြစ်သည်။
Verse 5
गतिर्वेगश्च तेजश्च लाघवं च महाकपे।पितुस्ते सदृशं वीर मारुतस्य महौजसः।।4.44.5।।
သူရဲကောင်းရေ၊ မဟာဝန်ရရေ—သင်၏လှုပ်ရှားမှု၊ လျင်မြန်မှု၊ တေဇောအလင်းရောင်နှင့် ပေါ့ပါးလွယ်ကူမှုတို့သည် သင်၏ဖခင် မဟာအာနုဘော်ရှိသော မာရုတ်(လေဒေဝ)နှင့် တူညီသည်။
Verse 6
तेजसा वापि ते भूतं न समं भुवि न विद्यते।तद्यथा लभ्यते सीता तत्त्वमेवोपपादय।।4.44.6।।
သင်၏ တေဇာအလင်းတော်ကြောင့်ပင် ဤလောက၌ သင်နှင့်တန်းတူသော သတ္တဝါ မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် သီတာဒေဝီကို တွေ့နိုင်မည့် နည်းလမ်းကို သစ္စာတရားနှင့်အညီ စီမံတည်ဆောက်၍ ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်အောင်မြင်စေပါ။
Verse 7
त्वय्येव हनुम न्नस्ति बलं बुद्धिः पराक्रमः।देशकालानुवृत्तिश्च नयश्च नयपण्डित।।4.44.7।।
အို ဟနုမာန်၊ နယပညာကို ကျွမ်းကျင်သော ပညာရှိရေ—သင်၌သာ အင်အား၊ ဉာဏ်ပညာ၊ သတ္တိဗီရိယ၊ နေရာနှင့်အချိန်အလိုက် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း၊ နှင့် အကျင့်အကြံ၌ မှန်ကန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်တို့ စုံလင်နေသည်။
Verse 8
ततः कार्यसमासङ्गमवगम्य हनूमति।विदित्वा हनुमन्तं च चिन्तयामास राघवः।।4.44.8।।
ထို့နောက် ရာဃဝ (ရာမ) သည် ဤကိစ္စအောင်မြင်စေရန်၏ အလေးချိန်သည် ဟနုမာန်ပေါ်တွင် တည်နေကြောင်းကို နားလည်၍ ဟနုမာန်၏ စွမ်းရည်ကိုလည်း သိမြင်ကာ စဉ်းစားတော်မူလေသည်။
Verse 9
सर्वथा निश्चितार्थोऽयं हनूमति हरीश्वरः।निश्चितार्थकरश्चापि हनूमान्कार्यसाधने।।4.44.9।।
ဤဟရိတို့၏ အရှင် (သုဂရီးဝ) သည် ဟနုမာန်အပေါ် အပြည့်အဝ ယုံကြည်ထားသည်။ ဟနုမာန်လည်း ကိစ္စဆောင်ရွက်ရာတွင် ဆုံးဖြတ်ထားသော ရည်ရွယ်ချက်ကို မလွဲမသွေ အောင်မြင်အဆုံးသတ်စေသူ ဖြစ်သည်။
Verse 10
तदेवं प्रस्थितस्यास्य परिज्ञातस्य कर्मभिः।भर्त्रा परिगृहीतस्य ध्रुवः कार्यफलोदयः।।4.44.10।।
ထို့ကြောင့် ထွက်ခွာသွားပြီးသူအတွက်—လုပ်ရပ်များဖြင့် စွမ်းရည်အတည်ပြုခံရပြီး မိမိအရှင်၏ လက်ခံကာကွယ်မှုကို ရရှိထားသူအတွက်—ဤလုပ်ငန်း၏ အောင်မြင်မှုအကျိုးရလဒ် ပေါ်ထွန်းလာခြင်းသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်သည်။
Verse 11
तं समीक्ष्य महातेजा व्यवसायोत्तरं हरिम्।कृतार्थ इव संवृत्तः प्रहृष्टेन्द्रियमानसः।।4.44.11।।
တောက်ပသောတေဇရှိ၍ အကြံဉာဏ်ခိုင်မာစွာ ပြန်လည်ဖြေကြားသော မျောက်သူရဲကို မြင်တော်မူသော်၊ မဟာဗလရှိသော သီရိရာမသည် စိတ်နှလုံးနှင့် အင်္ဒြိယတို့ ပီတိရွှင်လန်းကာ အလုပ်ရည်ရွယ်ချက် ပြီးမြောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 12
ददौ तस्य ततः प्रीतस्स्वनामाङ्कोपशोभितम्।अङ्गुलीयमभिज्ञानं राजपुत्र्याः परन्तपः।।4.44.12।।
ထို့နောက် ရန်သူတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေသော သီရိရာမသည် ပီတိဖြစ်၍ မင်းသမီးအတွက် အမှတ်အသားအဖြစ် မိမိနာမတော်ကို ထွင်းရေးအလှဆင်ထားသော တံဆိပ်လက်စွပ်ကို သူ့အား ပေးတော်မူ၏။
Verse 13
अनेन त्वां हरिश्रेष्ठ चिह्नेन जनकात्मजा।मत्सकाशादनुप्राप्तमनुद्विग्नाऽनुपश्यति।।4.44.13।।
“အို မျောက်တို့တွင် အမြတ်ဆုံး၊ ဤအမှတ်အသားဖြင့် ဇနက၏သမီးသည် သင်သည် ငါ့ထံမှ လာသူဟု သိမြင်မည်၊ ထို့ကြောင့် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိ၊ သံသယမရှိဘဲ သင့်ကို ကြည့်ရှုမည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 14
व्यवसायश्च ते वीर सत्त्वयुक्तश्च विक्रमः।सुग्रीवस्य च सन्देशस्सिद्धिं कथयतीव मे।।4.44.14।।
“အို သူရဲကောင်း၊ သင်၏ အားထုတ်မှုအခိုင်အမာနှင့် တည်ကြည်သောသတ္တိပါဝင်သည့် သင်၏ဗီရိယ၊ ထို့ပြင် စုဂရီဝ၏ သတင်းစကားတို့သည် ဤကိစ္စအောင်မြင်မည်ဟု ငါ့အား ကြေညာသကဲ့သို့ ထင်ရသည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 15
स तद्गृह्य हरिश्रेष्ठः स्थाप्य मूर्ध्नि कृताञ्जलिः।वन्दित्वा चरणौ चैव प्रस्थितः प्लवगोत्तमः।।4.44.15।।
ထိုအရာကို လက်ခံရယူပြီးနောက် မျောက်တို့တွင် အမြတ်ဆုံးသူသည် မိမိခေါင်းပေါ်၌ တင်ထားကာ လက်အုပ်ချီ၍ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး၊ သီရိရာမ၏ ခြေတော်တို့ကို ဝတ်ပြုကန်တော့လျက် အမြင့်ဆုံးခုန်လှော်သူသည် ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 16
स तत्प्रकर्षन् हरीणां महद्बलंबभूव वीरः पवनात्मजः कपिः।गताम्बुदे व्योम्नि विशुद्धमण्डलःशशीव नक्षत्रगणोपशोभितः।।4.44.16।।
လေဒေဝ၏သားဖြစ်သော သူရဲကောင်းဝန်ရ ဟနုမာန်သည် ဝန်ရတို့၏ မဟာအင်အားအလယ်၌ အရှေ့ဆုံးက ထင်ရှားလျက်၊ မိုးတိမ်ကင်းသော ကောင်းကင်ပြင်၌ ကြယ်စုများဖြင့် အလှဆင်ထားသည့် သန့်ရှင်းသော လပြည့်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်하였다။
Verse 17
अतिबल बलमाश्रितस्तवाहंहरिवरविक्रम विक्रमैरनल्पैः।पवनसुत यथाऽभिगम्यते साजनकसुता हनुमं स्तथा कुरुष्व।।4.44.17।।
အလွန်အင်အားကြီးသောသူ၊ ဝန်ရတို့အနက် အထူးရဲရင့်၍ မဟာကာရိယာများဖြင့် ထင်ရှားသောသူ၊ လေဒေဝ၏သား ဟနုမာန်ရေ—ငါသည် သင်၏အင်အားကို အားထား၏။ ဇနကမင်း၏သမီး စီတာဒေဝီထံ ရောက်နိုင်၍ တွေ့မြင်နိုင်အောင် ထိုသို့ ပြုလုပ်လော့။
The pivotal action is ethical delegation under uncertainty: selecting the most qualified envoy and providing a legitimate credential (Rāma’s inscribed ring) so Sītā can verify the messenger without fear or hesitation.
Competence must be paired with discernment and trust: Sugrīva’s assessment (capability + naya) and Rāma’s authentication strategy show that dharmic outcomes depend on both inner virtues (vīrya, buddhi) and correct means (pramāṇa, protocol).
Rather than a single location, the Sarga maps Hanumān’s domain-spanning mobility—earth, sky/space, heaven, and water—while also emphasizing the cultural practice of abhi-jñāna (recognition token) through the signet ring.