
उद्योगप्रवर्तनम् (Mobilization and Counsel on Kingship)
किष्किन्धाकाण्ड
သရဂ ၃၈ တွင် သုဂရీవသည် နန်းတော်အတွင်း ဧည့်ခံပွဲအခြေအနေမှ စစ်ဆင်ရေးအတွက် အဆင်သင့်ဖြစ်လာသည့်အခြေအနေသို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ဝါနရတို့က ဆက်ကပ်သော လက်ဆောင်များကို လက်ခံပြီး သူတို့ကို စိတ်ချမ်းသာစွာ ပြန်လွှတ်ပြီးနောက် လက္ခမဏသည် လေးစားစွာဖြင့် သုဂရీవအား ကိရှ္ကින්ဓာမှ ထွက်ခွာကာ သရီရာမကို သွားရောက်တွေ့ဆုံရန် တိုက်တွန်းသည်။ သုဂရీవက သဘောတူ၍ လက္ခမဏ၏ အမိန့်ကို လိုက်နာမည်ဟု ကြေညာကာ တာရာနှင့် နန်းတွင်းမိန်းမများကို ပြန်လွှတ်ပြီး သင့်လျော်သော ဝါနရများကို ခေါ်ယူကာ ပလင်ကင် (တင်ဆောင်ယာဉ်) ပြင်ဆင်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ ထီးတော်၊ ယက်အမြီးပန်ကာ (ချာမရ)၊ သံခရာနှင့် တီးဝိုင်းသံများနှင့်အတူ လက်နက်ကိုင်တပ်များက ဝိုင်းရံကာ မင်းတော်စီတန်းဖြင့် ရာမ၏ နေရာသို့ ရောက်လာသည်။ ထိုနေရာတွင် သုဂရీవသည် ဆင်း၍ လက်အုပ်ချီကာ နီးကပ်သွားရာ ရာမက ချစ်ခင်စွာ ပွေ့ဖက်သည်။ ထို့နောက် ရာမသည် ရာဇနီတိအကျဉ်းချုပ်ကို သင်ကြားတော်မူသည်—မင်းသည် ဓမ္မ၊ အဓိပ္ပါယ်(အာရ္ထ) နှင့် ကာမတို့အကြား အချိန်ကို ခွဲဝေသင့်ပြီး အပျော်အပါးတစ်ခုတည်းကိုသာ လိုက်စားခြင်းသည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်စေသည်။ တရားသဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်းတွင် ရန်သူကို နှိမ်နင်းခြင်း၊ မိတ်ဆွေကို ခိုင်မာစေခြင်းနှင့် ရည်မှန်းချက်သုံးပါး၏ အကျိုးကို သင့်တော်သည့် အစဉ်အတိုင်း ခံစားခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် လုပ်ငန်းစတင်ရန် အချိန်ရောက်ပြီဟု မိန့်တော်မူကာ မဟာဗျူဟာဆွေးနွေးရန် ခေါ်ယူသည်။ သုဂရీవက ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့် မိမိ၏ ပျောက်ဆုံးသွားသော ကံကောင်းခြင်း၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် အာဏာပိုင်မှုတို့သည် ရာမ၏ ကရုဏာကြောင့် ပြန်လည်ရရှိခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံသည်။ ထို့ပြင် ရာဝဏကို အနိုင်ယူကာ မိုင်သီလီကို ပြန်လည်ရယူနိုင်မည့် ဝါနရတပ်နှင့် မဟာမိတ်တပ်များ အလွန်ကြီးမားစွာ စုရုံးထားကြောင်း သတင်းပို့သည်။
Verse 1
प्रतिगृह्य च तत्सर्वमुपायनमुपाहृतम्।वानरान्सान्त्वयित्वा च सर्वानेव व्यसर्जयत्।।4.38.1।।
ယူဆောင်လာသော လက်ဆောင်အပူဇာအားလုံးကို လက်ခံယူပြီးနောက်၊ ဝါနရတို့ကို စိတ်သက်သာစေကာ ထို့နောက် သူတို့အားလုံးကို ပြန်လွှတ်လိုက်သည်။
Verse 2
विसर्जयित्वा स हरीन् शूरांस्तान्कृतकर्मणः।मेने कृतार्थमात्मानं राघवं च महाबलम्।।4.38.2।।
တာဝန်ကို ပြီးမြောက်စေသော သတ္တိရှင် ဝါနရတို့ကို ပြန်လွှတ်ပြီးနောက် စုဂရీవသည် မိမိနှင့် အင်အားကြီးသော ရာဃဝတို့သည် ရည်မှန်းချက် ပြည့်စုံပြီဟု ယူဆတော်မူ၏။
Verse 3
स लक्ष्मणो भीमबलं सर्ववानरसत्तमम्।अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं सम्प्रहर्षयन्।।4.38.3।।किष्किन्धाया विनिष्क्राम यदि ते सौम्य रोचते।
ထို့နောက် အင်အားကြောက်မက်ဖွယ်ရှိသော လက္ရှ္မဏသည် ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော စုဂရీవအား ရိုသေလေးစားစွာ စကားဆို၍ ဝမ်းမြောက်စေကာ—“အို သဘောနူးညံ့သူ၊ သင်နှစ်သက်ပါက ကိෂ္ကိန္ဓာမှ ထွက်လာပါ” ဟု ပြော၏။
Verse 4
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य सुभाषितम्।।4.38.4।।सुग्रीवः परमप्रीतो वाक्यमेतदुवाच ह।एवं भवतु गच्छाव: स्थेयं त्वच्छासने मया।।4.38.5।।
လက္ခမဏ၏ ကောင်းမွန်သည့်စကားကို ကြားသော် စုဂရီးဝသည် အလွန်ပီတိဖြစ်၍ ဤသို့ဆို၏—“အဲဒီအတိုင်း ဖြစ်ပါစေ။ သွားကြစို့။ သင်၏အမိန့်အောက်၌ ကျွန်ုပ်တည်မြဲစွာ လိုက်နာမည်။”
Verse 5
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य सुभाषितम्।।4.38.4।।सुग्रीवः परमप्रीतो वाक्यमेतदुवाच ह।एवं भवतु गच्छाव: स्थेयं त्वच्छासने मया।।4.38.5।।
ထို့နောက် အမိန့်ကိုလိုက်နာသော အထူးကောင်းမွန်သည့် ဝါနရသူရဲကောင်းနှင့် သူ၏အဖွဲ့၏ အားထုတ်မှုကို မြင်သော်၊ မြေကြီး၏အရှင်၏ ပညာရှိသားတော် (ရာမ) သည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် တောက်ပလာ၍ ပွင့်လန်းသည့် အပြာရောင် ကြာပန်းကဲ့သို့ မြင်ရသည်။
Verse 6
तमेवमुक्त्वा सुग्रीवो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।विसर्जयामास तदा तारामन्याश्च योषितः।।4.38.6।।
ဤသို့ မင်္ဂလာလက္ခဏာရှိသော လက္ခမဏအား ပြောပြီးနောက် စုဂရီးဝသည် ထိုအခါ တာရာနှင့် အခြားမိန်းမများကို ပြန်လွှတ်လိုက်သည်။
Verse 7
एतेत्युच्चैर्हरिवरान्सुग्रीवस्समुदाहरत्।तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हरयश्शीघ्रमाययुः।।4.38.7।।बद्धाञ्जलिपुटास्सर्वे ये स्युः स्त्रीदर्शनक्षमाः।
စုဂရီးဝသည် “ဒီကိုလာကြ!” ဟု အသံမြင့်မြင့် ခေါ်၍ အထူးကောင်းမွန်သည့် ဝါနရများကို ဆင့်ခေါ်하였다။ ထိုစကားကို ကြားသော် ဝါနရတို့သည် လျင်မြန်စွာ ရောက်လာကြပြီး—အားလုံး လက်အုပ်ချီလျက်—မိန်းမများ၏ ရှေ့မှောက်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည့်သူတို့ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 8
तानुवाच ततः प्राप्तान्राजाऽर्कसदृशप्रभः।।4.38.8।।उपस्थापयत क्षिप्रं शिबिकां मम वानराः।
ထို့နောက် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော မင်းကြီးသည် ရောက်လာသူတို့အား မိန့်တော်မူ၍— “အို ဝါနရတို့၊ ငါ၏ ရှိဗိကာ (ပလင်ကင်) ကို ချက်ချင်း ပြင်ဆင်၍ ယူဆောင်လာကြလော့” ဟု ဆို၏။
Verse 9
श्रुत्वा तु वचनं तस्य हरयश्शीघ्रविक्रमाः।।4.38.9।।समुपस्थापयामासुश्शिबिकां प्रियदर्शनाम्।
ထိုမိန့်တော်မူချက်ကို ကြားသိသော် လျင်မြန်သန်မာသော ဟရိတို့သည် မြင်ရသန့်ရှင်းလှပသော ရှိဗိကာ (ပလင်ကင်) ကို ချက်ချင်း ရှေ့သို့ တင်ဆက်လာကြ၏။
Verse 10
तामुपस्थापितां दृष्ट्वा शिबिकां वानराधिपः।।4.38.10।।लक्ष्मणाऽरुह्यतां शीघ्रमिति सौमित्रिमब्रवीत्।
သယ်ဆောင်လာ၍ ပြင်ဆင်ထားသော စီးနင်းတင်ပလင်ကို မြင်သော် ဝါနရအရှင်က စောမိတ္တရီအား “လက္ခမဏ၊ မြန်မြန် တက်စီးလော့” ဟု မိန့်ကြား하였다။
Verse 11
इत्युक्त्वा काञ्चनं यानं सुग्रीवस्सूर्यसन्निभम्।।4.38.11।।बृहद्भिर्हरिभिर्युक्तमारुरोह सलक्ष्मणः।
ထိုသို့ မိန့်ဆိုပြီးနောက် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော စုဂရీవသည် အားကြီးသော ဝါနရကြီးများက ထမ်းထားသော ရွှေရောင်ယာဉ်ပေါ်သို့ လက္ခမဏနှင့်အတူ တက်စီး하였다။
Verse 12
पाण्डुरेणातपत्रेण म्रियमाणेन मूर्धनि।।4.38.12।।शुक्लैश्च वालव्यजनैर्धूयमानैस्समन्ततः।शङ्खभेरीनिनादैश्च हरिभिश्चाभिवन्दितः।।4.38.13।।निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्यश्रियमनुत्तमाम्।
သူ၏ဦးခေါင်းအပေါ်တွင် ဖြူဖျော့သော ရာဇဓာတ်ထီးတော်ကို ဆောင်းကာထားပြီး၊ အရပ်လေးမျက်နှာမှ ဖြူသော စာမရာ (ယက်အမြီးပန်ကာ) များဖြင့် လှုပ်ခတ်ပန်ကာခတ်ပေးကြသည်။ သင်္ခါနှင့် ဗေရီတီးသံတို့ ကြွေးကြော်လျက်၊ ဝါနရတို့က ဂါရဝပြုကြရာ၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ရာဇသီရိကို ရရှိပြီးသော စုဂရీవသည် ပီတိဖြင့် ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 13
पाण्डुरेणातपत्रेण म्रियमाणेन मूर्धनि।।4.38.12।।शुक्लैश्च वालव्यजनैर्धूयमानैस्समन्ततः।शङ्खभेरीनिनादैश्च हरिभिश्चाभिवन्दितः।।4.38.13।।निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्यश्रियमनुत्तमाम्।
အရပ်လေးမျက်နှာမှ ဖြူသော စာမရာ (ယက်အမြီးပန်ကာ) များဖြင့် ပန်ကာခတ်ပေးကြပြီး၊ သင်္ခါနှင့် ဗေရီတီးသံတို့ ကြွေးကြော်သံကြားတွင် ဝါနရတို့က ဂါရဝပြုကြသည်။ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ရာဇသီရိကို ရရှိပြီးသော စုဂရీవသည် ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 14
स वानरशतैस्तीक्ष्णैर्बहुभि श्शस्त्रपाणिभिः।।4.38.14।।परिकीर्णो ययौ तत्र यत्र रामो व्यवस्थितः।
ထက်မြက်သော လက်နက်မျိုးစုံကို ကိုင်ဆောင်ထားသော ဝါနရရာချီတို့က ဝိုင်းရံလျက်၊ စုဂရీవသည် ရာမနေထိုင်ရာ အရပ်သို့ သွားရောက်၏။
Verse 15
स तं देशमनुप्राप्य श्रेष्ठं रामनिषेवितम्।।4.38.15।।अवातरन्महातेजा श्शिबिकायास्सलक्ष्मणः।
ရာမနေထိုင်ရာ အထူးမြတ်သော အရပ်သို့ ရောက်သော်၊ တေဇောဓာတ်တောက်ပသော စုဂရీవသည် လက္ခမဏနှင့်အတူ စိဗိကာ (ပလန်ကင်) မှ ဆင်းသက်၏။
Verse 16
आसाद्य च ततो रामं कृताञ्जलिपुटोऽभवत्।।4.38.16।।कृताञ्जलौ स्थिते तस्मिन्वानराश्चाभवंस्तथा।
ထို့နောက် ရာမထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ စုဂရీవသည် လက်အုပ်ချီ (အဉ္ဇလိ) ဖြင့် ဂါရဝပြုကာ ရပ်တည်၏။ သူသည် လက်အုပ်ချီ၍ ရပ်နေသကဲ့သို့ ဝါနရတို့လည်း ထိုနည်းတူ လက်အုပ်ချီ၍ ရပ်တည်ကြ၏။
Verse 17
तटाकमिव तं दृष्ट्वा रामः कुड्मलपङ्कजम्।।4.38.17।।वानराणां महत्सैन्यं सुग्रीवे प्रीतिमानभूत्।
ကြာပွင့်အဖူးများဖြင့် ပြည့်နှက်သော ရေကန်တစ်ကန်ကဲ့သို့ ကြီးမားသော ဝါနရတပ်ကို မြင်တော်မူသော်၊ သီရိရာမသည် စုဂရీవအပေါ် ဝမ်းမြောက်ပီတိ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 18
पादयोः पतितं मूर्ध्ना तमुत्थाप्य हरीश्वरम्।।4.38.18।।प्रेम्णा च बहुमानाच्च राघवः परिषस्वजे।
ဝါနရတို့၏ အရှင် စုဂရీవသည် ခေါင်းချ၍ ပရဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း၌ လဲကျသော်၊ ရာဃဝသည် သူ့ကို ထူထောင်ပေးပြီး မေတ္တာနှင့် ဂုဏ်ပြုလေးစားစိတ်ဖြင့် ဖက်လှုပ်တော်မူ၏။
Verse 19
परिष्वज्य च धर्मात्मा निषीदेति ततोऽब्रवीत्।।4.38.19।।निषण्णं तं ततो दृष्ट्वा क्षितौ रामोऽब्रवीद्वचः।
ဖက်လှုပ်ပြီးနောက် ဓမ္မတရားရှိသော ရာမသည် “ထိုင်လော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို့နောက် စုဂရీవသည် မြေပေါ်၌ ထိုင်နေသည်ကို မြင်တော်မူသော်၊ ရာမသည် ထိုစကားများကို ဆက်လက် မိန့်ကြားတော်မူ၏။
Verse 20
धर्ममर्थं च कामं च यस्तु काले निषेवते।।4.38.20।।विभज्य सततं वीर स्स राजा हरिसत्तम।
အို ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ အချိန်ကာလကို ခွဲဝေသိ၍ ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ တို့ကို သင့်တော်သော အခါအလိုက် အစဉ်မပြတ် ဆောင်ရွက်သူ ဝီရသူရဲကောင်းသည်သာ တကယ့်မင်းဖြစ်၏။
Verse 21
हित्वा धर्मं तथाऽर्थं च कामं यस्तु निषेवते।।4.38.21।।स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते।
သို့ရာတွင် ဓမ္မနှင့် အဓိပ္ပါယ်(အတ္ထ)ကို စွန့်၍ ကာမကိုသာ လိုက်စားသူသည် သစ်ပင်ထိပ်ပေါ်တွင် အိပ်နေသူကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ကျသွားပြီးမှသာ နိုးထလာတတ်၏။
Verse 22
अमित्राणां वधे युक्तो मित्राणां सङ्ग्रहे रतः।।4.38.22।।त्रिवर्गफलभोक्ता तु राजा धर्मेण युज्यते।
ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းရန် သင့်တော်၍ မိတ်ဆွေတို့ကို စုစည်းကာ ကာကွယ်ရန် အားထုတ်သော မင်းသည် တ్రိဝර්ဂ (ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ) ၏ အကျိုးကို ခံစားရ၏။ ထိုသို့သော အုပ်စိုးရှင်သည် ဓမ္မနှင့် အမှန်တကယ် ယှဉ်တွဲနေသူ ဖြစ်၏။
Verse 23
उद्योगसमयस्त्वेषप्राप्तश्शत्रुविनाशन।।4.38.23।।सञ्चिन्त्यतां हि पिङ्गेश हरिभिस्सह मन्त्रिभिः।
အို ရန်သူဖျက်ဆီးသူ၊ အို အဝါရောင်မျက်လုံးရှိ ဝါနရတို့၏ အရှင်၊ ယခုမှာ ဆုံးဖြတ်ကာ လှုပ်ရှားရမည့် အချိန် ရောက်လာပြီ။ မင်း၏ အမတ်များနှင့် ဝါနရတို့နှင့်အတူ ကောင်းစွာ ဆင်ခြင်တိုင်ပင်လော့။
Verse 24
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामं वचनमब्रवीत्।।4.38.24।।प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्।त्वत्प्रसादान्महाबाहो पुनःप्राप्तमिदं मया।।4.38.25।।
ထိုသို့ မိန့်ကြားခံရသော် စုဂရీవသည် ရာမအား ပြောလေ၏—“ကျွန်ုပ်၏ ပျောက်ဆုံးသွားသော သီရိ(စည်းစိမ်)နှင့် ကီရ్తိ(ဂုဏ်သတင်း)၊ ထို့ပြင် ဤဝါနရနိုင်ငံ၏ တည်မြဲသော အာဏာတော်ကိုပါ—အို မဟာဗာဟု—သင်၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့်သာ ကျွန်ုပ် ပြန်လည်ရရှိခဲ့ပါသည်။”
Verse 25
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामं वचनमब्रवीत्।।4.38.24।।प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्।त्वत्प्रसादान्महाबाहो पुनःप्राप्तमिदं मया।।4.38.25।।
အို ဒေဝ၊ အောင်မြင်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ သင်၏ ပရသာဒ(ကရုဏာတော်)နှင့် သင်၏ ညီတော်၏ ပရသာဒကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ ကိစ္စသည် ပြီးမြောက်ခဲ့ပါပြီ။ ကျေးဇူးတရားကို မပြန်ဆပ်သူသည် လူတို့အနက် အပြစ်တင်ခံရသူ ဖြစ်၏။
Verse 26
तव देव प्रसादाच्च भ्रातुश्च जयतां वर।कृतं न प्रतिकुर्याद्यः पुरुषाणां स दूषकः।।4.38.26।।
အို ဒေဝ၊ အောင်မြင်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ သင်၏ ပရသာဒ(ကရုဏာတော်)နှင့် သင်၏ ညီတော်၏ ပရသာဒကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ ကိစ္စသည် ပြီးမြောက်ခဲ့ပါပြီ။ ကျေးဇူးတရားကို မပြန်ဆပ်သူသည် လူတို့အနက် အပြစ်တင်ခံရသူ ဖြစ်၏။
Verse 27
एते वानरमूख्याश्च शतशश्शत्रुसूदन।प्राप्ताश्चादाय बलिनः पृथिव्यां सर्ववानरान्।।4.38.27।।
အို ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းသူ၊ ဤဝါနရခေါင်းဆောင်တို့သည် ရာချီအရေအတွက်ဖြင့် ရောက်လာကြပြီ။ အားကောင်းသန်မာသူတို့က မြေပြင်တစ်လျှောက်ရှိ ဝါနရအားလုံးကို စုစည်းကာ ဤနေရာသို့ ခေါ်ဆောင်လာကြ၏။
Verse 28
ऋक्षाश्चावहिताश्शूरा गोलाङ्गूलाश्च राघव।कान्तारवनदुर्गाणामभिज्ञा घोरदर्शनाः।।4.38.28।।देवगन्धर्वपुत्राश्च वानराः कामरूपिणः।स्वैस्स्वै: परिवृतास्सैन्यैर्वर्तन्ते पथि राघव।।4.38.29।।
အို ရာဃဝ၊ သတ္တိရှိသော ဝက်ဝံများနှင့် ဂိုလာင်ဂူလာတို့လည်း ရောက်လာကြပြီ—ရုပ်သွင်ကြမ်းတမ်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းကာ တောနက်ကြီးများနှင့် တောအတွင်းခံတပ်ကဲ့သို့သော ခက်ခဲရာလမ်းကြောင်းများကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်သူများဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဒေဝနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ သားတော်များဟု ဆိုကြသော ဝါနရများလည်း ရှိ၍ စိတ်ကြိုက်ရုပ်ပြောင်းနိုင်ကြသည်။ သူတို့သည် လမ်းပေါ်တွင် မိမိမိမိတပ်ဖွဲ့များဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် သွားလာနေကြ၏။
Verse 29
ऋक्षाश्चावहिताश्शूरा गोलाङ्गूलाश्च राघव।कान्तारवनदुर्गाणामभिज्ञा घोरदर्शनाः।।4.38.28।।देवगन्धर्वपुत्राश्च वानराः कामरूपिणः।स्वैस्स्वै: परिवृतास्सैन्यैर्वर्तन्ते पथि राघव।।4.38.29।।
ထို့နောက် အင်အားကြောက်မက်ဖွယ်ရှိသော လက္ရှ္မဏသည် ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော စုဂရీవအား ရိုသေလေးစားစွာ စကားဆို၍ ဝမ်းမြောက်စေကာ—“အို သဘောနူးညံ့သူ၊ သင်နှစ်သက်ပါက ကိෂ္ကိန္ဓာမှ ထွက်လာပါ” ဟု ပြော၏။
Verse 30
शतैश्शतसहस्रैश्च वर्तन्ते कोटिभिश्च प्लवङ्गमाः।अयुतैश्चावृता वीराश्शङ्कुभिश्च परन्तप ।।4.38.30।।अर्बुदैरर्बुदशतैर्मध्यैश्चान्त्यैश्च वानराः।समुद्रैश्च परार्धैश्च हरयो हरियूथपाः।।4.38.31।।आगमिष्यन्ति ते राजन्महेन्द्रसमविक्रमाः।मेरुमन्दरसङ्काशा विन्ध्य मेरुकृतालयाः।।4.38.32।।
အို ရန်သူကို မီးလောင်သကဲ့သို့ ချေမှုန်းသူ၊ ပ္လဝင်္ဂမတို့သည် အရေအတွက်အလွန်ကြီးမားစွာ စုဝေးနေကြသည်—ရာချီ၊ သိန်းချီ၊ ကိုဋိချီအထိ၊ ထို့ပြင် အယုတနှင့် မရေတွက်နိုင်သော အစုအဖွဲ့များဖြင့်လည်း ဝိုင်းဝန်းလာကြ၏။ ဝါနရများနှင့် ဝါနရတပ်ခေါင်းဆောင်များသည် ထို့ထက်ပင် ပိုမိုကြီးမားစွာ—အရ္ဗုဒနှင့် အရ္ဗုဒရာချီ၊ အခြားအလွန်ကြီးသော ရေတွက်ချက်များဖြင့်—စုဝေးကြသည်။ အို မင်းကြီး၊ သူတို့သည် မဟೇಂದ್ರကဲ့သို့ အင်အားကြီး၍ မေৰুနှင့် မန္ဒရတောင်တန်းကဲ့သို့ ထင်ရှားကာ ဝိန္ဓျနှင့် မေৰুတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်သူများအဖြစ် သင့်ထံသို့ လာရောက်ကြလိမ့်မည်။
Verse 31
शतैश्शतसहस्रैश्च वर्तन्ते कोटिभिश्च प्लवङ्गमाः।अयुतैश्चावृता वीराश्शङ्कुभिश्च परन्तप ।।4.38.30।।अर्बुदैरर्बुदशतैर्मध्यैश्चान्त्यैश्च वानराः।समुद्रैश्च परार्धैश्च हरयो हरियूथपाः।।4.38.31।।आगमिष्यन्ति ते राजन्महेन्द्रसमविक्रमाः।मेरुमन्दरसङ्काशा विन्ध्य मेरुकृतालयाः।।4.38.32।।
အို ရန်သူကိုလောင်ကျွမ်းစေသောသူရ! ပလဝင်္ဂမ (ဝါနရ) စစ်သည်တို့သည် ရာချီ၊ သိန်းချီ၊ ကောဋိအထိ စုဝေးလာကြ၏။ ထို့ပြင် အယုတနှင့် မရေတွက်နိုင်သော အစုအဝေးကြီးများဖြင့်လည်း ပြည့်နှက်လာကြ၏။
Verse 32
शतैश्शतसहस्रैश्च वर्तन्ते कोटिभिश्च प्लवङ्गमाः।अयुतैश्चावृता वीराश्शङ्कुभिश्च परन्तप ।।4.38.30।।अर्बुदैरर्बुदशतैर्मध्यैश्चान्त्यैश्च वानराः।समुद्रैश्च परार्धैश्च हरयो हरियूथपाः।।4.38.31।।आगमिष्यन्ति ते राजन्महेन्द्रसमविक्रमाः।मेरुमन्दरसङ्काशा विन्ध्य मेरुकृतालयाः।।4.38.32।।
အို ရန်သူကိုလောင်ကျွမ်းစေသောသူရ! ပလဝင်္ဂမ (ဝါနရ) စစ်သည်တို့သည် ရာချီ၊ သိန်းချီ၊ ကောဋိအထိ စုဝေးလာကြ၏။ ထို့ပြင် အယုတနှင့် မရေတွက်နိုင်သော အစုအဝေးကြီးများဖြင့်လည်း ပြည့်နှက်လာကြ၏။
Verse 33
ते त्वामभिगमिष्यन्ति राक्षसं ये सबान्धवम्।निहत्य रावणं सख्ये ह्यानयिष्यन्ति मैथिलीम्।।4.38.33।।
သူတို့သည် သင့်ထံသို့ လာကြလိမ့်မည်—စစ်မြေပြင်၌ ရက္ခသ ရာဝဏကို သူ၏ဆွေမျိုးအပေါင်းနှင့်တကွ သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် မိုင်သီလီ (စီတာ) ကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာမည့်သူတို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 34
ततस्तमुद्योगमवेक्ष्य बुद्धिमान्हरिप्रवीरस्य निदेशवर्तिनः।बभूव हर्षाद्वसुधाधिपात्मजःप्रबुद्धनीलोत्पलतुल्यदर्शनः।।4.38.34।।
ထို့နောက် အမိန့်ကိုလိုက်နာသော အထူးကောင်းမွန်သည့် ဝါနရသူရဲကောင်းနှင့် သူ၏အဖွဲ့၏ အားထုတ်မှုကို မြင်သော်၊ မြေကြီး၏အရှင်၏ ပညာရှိသားတော် (ရာမ) သည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် တောက်ပလာ၍ ပွင့်လန်းသည့် အပြာရောင် ကြာပန်းကဲ့သို့ မြင်ရသည်။
The pivotal action is the shift from celebration of regained kingship to obligation-bound enterprise: Sugrīva must convert royal prosperity into timely service of the alliance, demonstrating that sovereignty is validated by responsibility, not indulgence.
Rāma’s upadeśa frames ideal kingship as disciplined governance: dividing time appropriately among dharma, artha, and kāma; avoiding pleasure as the sole aim; protecting friends, subduing enemies, and acting with righteous strategy (dharmeṇa).
Kiṣkindhā is the political center from which mobilization proceeds; the procession’s insignia (ātapatra, vālavyajana, śaṅkha-bherī) mark courtly culture; Vindhya, Meru, and Mandara appear as geographic-mythic reference points describing the scale and stature of arriving forces.