Sarga 9
सीताया धर्मोपदेशः—शस्त्रसंयोगदोषकथा (Sita’s Counsel on Dharma and the Peril of Weapon-Association)
अरण्यकाण्ड
သုတီက္ခဏ၏ ခွင့်ပြုချက်ရပြီးနောက် ရာမသည် ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်စဉ် စီတာသည် ချစ်ခင်နူးညံ့သော်လည်း အကြောင်းအရာကို ခွဲခြမ်းစဉ်းစားသည့် စကားဖြင့် မိန့်ကြားသည်။ သူမသည် ရာမ၏ သစ္စာတည်ကြည်မှု၊ သစ္စာစောင့်ထိန်းမှုနှင့် အာရုံထိန်းချုပ်နိုင်မှုကို ချီးမွမ်းကာ၊ သာသနာဓမ္မအတွက် သေးငယ်သော်လည်း အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည့် အချက်တစ်ရပ်—“တတိယဒုစရိုက်” ဟူသော ရန်မရှိဘဲ အကြမ်းဖက်ခြင်း—သည် တောတွင်း၌ လက်နက်ကို အမြဲဆောင်ထားလျှင် နီးကပ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးသည်။ စီတာသည် ဒဏ္ဍကာရဏျ တောအတွင်း ရှိ ရသီများကို ကာကွယ်မည်ဟု ရာမက ပြုထားသော ကတိကို သတိရစေပြီး၊ လက္ခမဏနှင့်အတူ လက်နက်ကိုင်ကာ တောထဲဝင်ရခြင်း၏ အကြောင်းပြချက်ကိုလည်း လက်ခံသည်။ သို့သော် လက်နက်နှင့် အမြဲတကွနေခြင်းက စိတ်ကို မသန့်စင်စေနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဥပမာအဖြစ် အင်ဒြာ၏ ဓားကို အပ်နှံခံရသော တပသီတစ်ဦး၏ ပုံပြင်ကို ပြောပြပြီး၊ အမြဲတမ်း ဆောင်ထားသဖြင့် တပသ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းကာ ရက်စက်သဘော ပေါ်ထွန်းပြီး သီလကျင့်ဝတ်ပျက်စီးသို့ ကျရောက်သွားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် စီတာက တောတွင်း၌ ဓနု၏ သင့်လျော်သော ဓမ္မတာဝန်သည် ဒုက္ခရောက်သူကို ကာကွယ်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အပြစ်မရှိသူကို မတော်တဆ မဟုတ်ဘဲ မတိုင်မီ သတ်ဖြတ်ခြင်း မဖြစ်သင့်ကြောင်း မိန့်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် သူမသည် ရာမ၏ ဉာဏ်ပညာကို ဦးညွှတ်ကာ လက္ခမဏနှင့် တိုင်ပင်စဉ်းစားပြီး ဓမ္မအတိုင်း အမြန်ဆုံး ဆောင်ရွက်ပါရန် တောင်းဆိုကာ၊ မိမိစကားသည် အမိန့်မဟုတ်ဘဲ ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် သတိပေးခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။
Shlokas
Verse 1
सुतीक्ष्णेनाभ्यनुज्ञातं प्रस्थितं रघुनन्दनम्।हृद्यया स्निग्धया वाचा भर्तारमिदमब्रवीत्।।3.9.1।।
ရဃုဝంశ၏ အားရစရာ ရာမသည် စုတီක්ෂ္ဏ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ထွက်ခွာသွားသောအခါ စီတာသည် မိမိခင်ပွန်းအား နှလုံးထိမိစေသော နူးညံ့ချိုသာသည့် စကားဖြင့် ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 2
अयं धर्मस्सुसूक्ष्मेण विधिना प्राप्यते महान्।निवृत्तेन तु शक्योऽयं व्यसनात्कामजादिह।।3.9.2।।
ဤမဟာဓမ္မလမ်းကြောင်းသည် အလွန်သိမ်မွေ့သော စည်းကမ်းဗိဓာနဖြင့်သာ ရရှိနိုင်သည်။ ဤလောက၌ ကာမဆန္ဒမှ ပေါက်ဖွားသော စွဲလမ်းမှုများနှင့် ဒုက္ခအန္တရာယ်များမှ နုတ်ထွက်ပြီးသူသာ ထိုဓမ္မကို ရနိုင်သည်။
Verse 3
त्रीण्येव व्यसनान्यत्र कामजानि भवन्त्युत।मिथ्यावाक्यं परमकं तस्माद्गुरुतरावुभौ।।3.9.3।।परदाराभिगमनं विना वैरं च रौद्रता।
ဤနေရာ၌ ကာမတဏှာမှ ပေါက်ဖွားသော အပြစ်အနာဂတ် သုံးပါးသာ ရှိသည်။ ထိုအနက် မုသာစကားသည် အမြစ်အကြီးဆုံး ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကျန်နှစ်ပါးသည် ပိုမိုလေးလံသည်—အခြားသူ၏ ဇနီးကို ချဉ်းကပ်ခြင်းနှင့် ရန်မရှိဘဲ ပြုသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော အကြမ်းဖက်မှု ဖြစ်သည်။
Verse 4
मिथ्यावाक्यं न ते भूतं न भविष्यति राघव।।3.9.4।।कुतोऽभिलाषणं स्त्रीणां परेषां धर्मनाशनम्।
အို ရာဃဝ၊ မုသာစကားသည် သင်၌ မရှိခဲ့ဖူးသကဲ့သို့ နောင်လည်း မရှိနိုင်။ ထို့ကြောင့် အခြားသူတို့၏ မိန်းမတို့ကို လိုလားတောင့်တခြင်း—သူတို့၏ ဓမ္မကို ဖျက်ဆီးသော အပြုအမူ—သည် သင်၌ မည်သို့ ပေါ်ပေါက်နိုင်မည်နည်း။
Verse 5
तव नास्ति मनुष्येन्द्र न चाभूत्ते कदाचन।।3.9.5।।मनस्यपि तथा राम न चैतद्विद्यते क्वचित्।
အို လူတို့အပေါ် အရှင်မင်း၊ ဤအရာသည် သင်၌ မရှိ၊ အခါမရွေးလည်း မရှိခဲ့ဖူး။ ထိုနည်းတူ အို ရာမ၊ ဤအရာသည် မည်သည့်နေရာ မည်သည့်အချိန်၌မဆို သင်၏ စိတ်ထဲတွင်ပင် မတွေ့ရ။
Verse 6
स्वदारनिरतस्त्वं च नित्यमेव नृपात्मज।।3.9.6।।धर्मिष्ठस्सत्यसन्धश्च पितुर्निर्देशकारकः।
အို မင်းသား၊ သင်သည် မိမိ၏ဇနီးတော်အပေါ် အမြဲတမ်း သစ္စာတည်၍ အပ်နှံနေသူဖြစ်၏။ သင်သည် ဓမ္မ၌ မတုန်မလှုပ် တည်ကြည်သူ၊ ကတိသစ္စာကို ထိန်းသိမ်းသူ၊ ဖခင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သူ ဖြစ်၏။
Verse 7
सत्यसन्ध महाभाग श्रीमल्लक्ष्मणपूर्वज।।3.9.7।।त्वयि धर्मश्च सत्यं च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्।
အို ကတိသစ္စာကို မလွဲမသွေ ထိန်းသိမ်းသူ၊ အို ကံကောင်းမြတ်နိုး၍ တန်ခိုးတင့်တယ်သူ၊ လက္ခမဏ၏ အကြီးအကဲတော်မြတ်၊ သင်၌ ဓမ္မနှင့် သစ္စာ တည်ရှိ၏။ အမှန်တကယ် အကျိုးကောင်းသော စည်းကမ်းတရားအားလုံးသည်လည်း သင်၌ပင် အခြေတည်နေ၏။
Verse 8
तच्च सर्वं महाबाहो शक्यं धर्तुं जितेन्द्रियैः।।3.9.8।।तव वश्येन्द्रियत्वं च जानामि शुभदर्शन।
ထိုအရာအားလုံးကို အို လက်တံခွန်အားကြီးသူ၊ အင်ဒြိယများကို အနိုင်ယူထားသူတို့သာ ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်နိုင်၏။ အို မြင်ရသန့်ရှင်းလှပသူ၊ သင်သည် အင်ဒြိယကို အုပ်ချုပ်နိုင်သောသူဖြစ်ကြောင်း ငါသိ၏။
Verse 9
तृतीयं यदिदं रौद्रं परप्राणाभिहिंसनम्।।3.9.9।।निर्वैरं क्रियते मोहात्तच्च ते समुपस्थितम्।
တတိယအပြစ်ဟူသည်မှာ—ရန်ငြိုးမရှိသော်လည်း အခြားသူတို့၏အသက်ကို ထိခိုက်စေလိုသော ရောဒြ (ကြမ်းတမ်းပြင်းထန်) စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြစ်ပြီး၊ မောဟကြောင့် ပြုမိခြင်းတည်း; ထိုအရာသည် ယခု သင့်ထံသို့ ရောက်လာပြီ။
Verse 10
प्रतिज्ञातस्त्वया वीर दण्डकारण्यवासिनाम्।।3.9.10।।ऋषीणां रक्षणार्थाय वधस्संयति रक्षसाम्।
အို သူရဲကောင်းရေ၊ ဒဏ္ဍကာတော၌ နေထိုင်သော ရှိများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စစ်မြေပြင်၌ ရက္ခသများကို သတ်ဖြတ်နှိမ်နင်းမည်ဟု သင်သည် သစ္စာကတိ ပြုထားပြီးဖြစ်သည်။
Verse 11
एतन्निमित्तं च वनं दण्डका इति विश्रुतम्।।3.9.11।।प्रस्थितस्त्वं सह भ्रात्रा धृतबाणशरासनः।
ဤအကြောင်းကြောင့်ပင် ထိုတောကို “ဒဏ္ဍကာ” ဟု နာမည်ကျော်ကြားလာသည်။ ထိုရည်ရွယ်ချက်အတွက်ပင် သင်သည် ညီတော်နှင့်အတူ မြားနှင့် လေးကို ကိုင်ဆောင်ကာ ထိုနေရာသို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။
Verse 12
ततस्त्वां प्रस्थितं दृष्ट्वा मम चिन्ताकुलं मनः।।3.9.12।।त्वद्वृत्तं चिन्तयन्त्या वै भवेन्निश्श्रेयसं हितम्।
ထို့ကြောင့် သင်ထွက်ခွာသွားသည်ကို မြင်သောအခါ ကျွန်မ၏စိတ်သည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြင့် လှုပ်ရှားသွားသည်။ သင်၏လုပ်ရပ်လမ်းကြောင်းကို စဉ်းစားသုံးသပ်ရင်း သင်အတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသောအရာ—အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးကိုသာ ရှာဖွေလိုသည်။
Verse 13
त्वां चैव प्रस्थितं दृष्ट्वा राम चिन्ताकुलं मनः।।3.9.13।।सर्वतचशिन्तय्नत्या मे तव निश्श्रेयसं नृप।न हि मे रोचते वीर गमनं दण्डकान्प्रति।।3.9.14।।कारणं तत्र वक्ष्यामि वदन्त्याश्श्रूयतां मम।
အို ရာမ၊ သင်ထွက်ခွာသွားသည်ကို မြင်သောအခါ ကျွန်မ၏စိတ်သည် အလွန်ပူပန်လှုပ်ရှားသည်။ အို မင်းကြီး၊ သင်၏အမြင့်ဆုံး အကျိုးကောင်းအတွက် အရပ်ရပ်မှ စဉ်းစားနေသော်လည်း၊ အို သူရဲကောင်း၊ ဒဏ္ဍကာသို့ သင်သွားခြင်းကို ကျွန်မ မနှစ်သက် မသဘောတူပါ။ ထိုအကြောင်းရင်းကို ကျွန်မ ပြောမည်—ကျွန်မ၏စကားကို နားထောင်ပါ။
Verse 14
त्वां चैव प्रस्थितं दृष्ट्वा राम चिन्ताकुलं मनः।।3.9.13।।सर्वतचशिन्तय्नत्या मे तव निश्श्रेयसं नृप।न हि मे रोचते वीर गमनं दण्डकान्प्रति।।3.9.14।।कारणं तत्र वक्ष्यामि वदन्त्याश्श्रूयतां मम।
အို ရာမ၊ သင်ထွက်ခွာသွားသည်ကို မြင်သောအခါ ကျွန်မ၏စိတ်သည် အလွန်ပူပန်လှုပ်ရှားသည်။ အို မင်းကြီး၊ သင်၏အမြင့်ဆုံး အကျိုးကောင်းအတွက် အရပ်ရပ်မှ စဉ်းစားနေသော်လည်း၊ အို သူရဲကောင်း၊ ဒဏ္ဍကာသို့ သင်သွားခြင်းကို ကျွန်မ မနှစ်သက် မသဘောတူပါ။ ထိုအကြောင်းရင်းကို ကျွန်မ ပြောမည်—ကျွန်မ၏စကားကို နားထောင်ပါ။
Verse 15
त्वं हि बाणधनुष्पाणिर्भ्रात्रा सह वनं गतः।।3.9.15।।दृष्ट्वा वनचरान्सर्वान्कच्चित्कुर्याश्शरव्ययम्।
သင်သည် ညီအစ်ကိုနှင့်အတူ တောသို့ သွားရာတွင် လက်၌ မြားနှင့် လေးကို ကိုင်ဆောင်ထားသည်။ တောတွင်းနေထိုင်သူတို့အားလုံးကို မြင်လျှင် သင်သည် မြားပစ်သုံးစွဲရန် လှုံ့ဆော်သွားမလား။
Verse 16
क्षत्रियाणामपि धनुर्हुताशस्येन्धनानि च।।3.9.16।।समीपतस्स्थितं तेजो बलमुच्छ्रयते भृशम्।
က்ஷတ္ရိယတို့အတွက်တောင် လေးသည် မီးအတွက် ထင်းကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ လက်လှမ်းမီအနီး၌ ရှိနေသော် စိတ်ဓာတ်၏တေဇနှင့် အင်အားကို အလွန်တိုးမြှင့်စေသည်။
Verse 17
पुरा किल महाबाहो तपस्स्वी सत्यवाक्छुचिः।।3.9.17।।कस्मिंश्चिदभवत्पुण्ये वने रतमृगद्विजे।
ရှေးကာလတုန်းက အို လက်တံကြီးမားသူ၊ သန့်ရှင်း၍ သစ္စာစကားပြောသော တပသီတစ်ပါးသည် သတ္တဝါတို့အပေါ် အေးချမ်းသည့် သန့်မြတ်သော တောတစ်ခု၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပုဏ္ဏိယတော၌ သမင်နှင့် ငှက်တို့သည် ငြိမ်းချမ်းစွာ လှည့်လည်နေကြ၏။
Verse 18
तस्यैव तपसो विघ्नं कर्तुमिन्द्रश्शचीपतिः।।3.9.18।।खङ्गपाणिरथागच्छदाश्रमं भटरूपधृत्।
ထိုတပသီ၏ တပဿာကို အနှောင့်အယှက်ပြုရန်၊ သချီ၏ အရှင် အင်ဒြာသည် လက်၌ ဓားကိုင်ကာ စစ်သားအမှုထမ်းရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် အာရှရမ်သို့ ရောက်လာ하였다။
Verse 19
तस्मिंस्तदाश्रमपदे निशितः खङ्ग उत्तमः।।3.9.19।।स न्यासविधिना दत्तः पुण्ये तपसि तिष्ठतः।
ထိုအာရှရမ်နေရာ၌ မုနိသည် ပုဏ္ဏတပဿာ၌ တည်ကြည်နေစဉ်၊ အလွန်ကောင်းမြတ်၍ အစွန်းထက်သော ဓားကို နျာသ (အပ်နှံအမန်တ) ဗိဓာနအတိုင်း အပ်နှံထားခဲ့သည်။
Verse 20
स तच्छस्त्रमनुप्राप्य न्यासरक्षणतत्परः।।3.9.20।।वने तु विचरत्येव रक्षन्प्रत्ययमात्मनः।
ထိုလက်နက်ကို လက်ခံရရှိပြီးနောက်၊ နျာသအပ်နှံမှုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အလွန်အာရုံစိုက်ကာ၊ မိမိ၏ ယုံကြည်ထိုက်မှုကို ထိန်းသိမ်းလျက် တောအတွင်း လှည့်လည်သွားလာ하였다။
Verse 21
यत्र गच्छत्युपादातुं मूलानि च फलानि च।।3.9.21।।न विना याति तं खङ्गं न्यासरक्षणतत्परः।
အမြစ်များနှင့် အသီးများကို စုဆောင်းရန် ဘယ်နေရာသို့သွားသော်လည်း ထိုဓားကို မပါဘဲ မသွားခဲ့ပေ။ အပ်နှံထားသော အမနတ်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အလွန်တရာ စိတ်အားထက်သန်သူဖြစ်၏။
Verse 22
नित्यं शस्त्रं परिवहन्क्रमेण स तपोधनः।।3.9.22।।चकार रौद्रीं स्वां बुद्धिं त्यक्त्वा तपसि निश्चयम्।
လက်နက်ကို အမြဲတမ်း ဆောင်ယူနေသဖြင့် တပဿာဓနဖြင့် ပြည့်ဝသော မုနိသည် အစဉ်အလာအတိုင်း တပဿာ၌ တည်ကြည်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တဖြည်းဖြည်း စွန့်လွှတ်ကာ မိမိ၏ ဗုဒ္ဓိကို ရုဒ္ဓ—ကြမ်းတမ်းဒေါသထန်—အဖြစ် ပြောင်းလဲစေ하였다။
Verse 23
ततस्सरौद्रेऽभिरतः प्रमत्तोऽधर्मकर्शितः।।3.9.23।।तस्य शस्त्रस्य संवासाज्जगाम नरकं मुनिः।
ထို့နောက် အကြမ်းဖက်မှု၌ ပျော်မွေ့ကာ မေ့လျော့၍ အဓမ္မ၏ ဆွဲငင်မှုအောက်သို့ ကျရောက်သွားသည်။ ထိုလက်နက်နှင့် အတူနေထိုင်ကာ ဆက်စပ်နေခြင်းကြောင့် မုနိသည် နရကသို့ ရောက်သွား하였다။
Verse 24
एवमेतत्पुरा वृत्तं शस्त्रसंयोगकारणम्।।3.9.24।।अग्निसंयोगवद्धेतुश्शस्त्रसंयोग उच्यते।स्नेहाच्च बहुमानाच्च स्मारये त्वां न शिक्षये।।3.9.25।।
ဤသို့ပင် အတိတ်ကာလ၌ လက်နက်နှင့် ဆက်စပ်ခြင်းကြောင့် ဤအဖြစ်အပျက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်နက်နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းသည် မီးနှင့် ထိတွေ့ခြင်းကဲ့သို့ အကြောင်းဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ချစ်ခင်မှုနှင့် လေးစားမှုကြောင့် သင်ကို သတိပေးရုံသာ—မဆုံးမမိန့်ခွန်းခြင်း မဟုတ်။
Verse 25
एवमेतत्पुरा वृत्तं शस्त्रसंयोगकारणम्।।3.9.24।।अग्निसंयोगवद्धेतुश्शस्त्रसंयोग उच्यते।स्नेहाच्च बहुमानाच्च स्मारये त्वां न शिक्षये।।3.9.25।।
ဤသို့ပင် အတိတ်ကာလ၌ လက်နက်နှင့် ဆက်စပ်ခြင်းကြောင့် ဤအဖြစ်အပျက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်နက်နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းသည် မီးနှင့် ထိတွေ့ခြင်းကဲ့သို့ အကြောင်းဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ချစ်ခင်မှုနှင့် လေးစားမှုကြောင့် သင်ကို သတိပေးရုံသာ—မဆုံးမမိန့်ခွန်းခြင်း မဟုတ်။
Verse 26
न कथञ्चन सा कार्या गृहीतधनुषा त्वया।बुद्धिर्वैरं विना हन्तुं राक्षसान्दण्डकाश्रितान्।।3.9.26।।अपराधं विना हन्तुं लोकान्वीर न कामये।
ဓနုကို ကိုင်ဆောင်သူအို၊ ထိုသို့သော ရည်ရွယ်ချက်ကို သင်အနေဖြင့် မည်သို့မျှ မဖန်တီးသင့်—ဒဏ္ဍကတော၌ နေထိုင်သော ရာක්ෂသတို့ကို ရန်ငြိုးမရှိဘဲ သို့မဟုတ် အကြောင်းမရှိဘဲ သတ်ရန်ဟူသည်။ သူရဲကောင်းအို၊ အပြစ်မရှိသူကို သတ်ခြင်းကို ငါ မလိုလား။
Verse 27
क्षत्रियाणां तु वीराणां वनेषु निरतात्मनाम्।।3.9.27।।धनुषा कार्यमेतावदार्तानां त्वभिरक्षणम्।
တောတွင်း၌ စိတ်ကိုထိန်းသိမ်း၍ နေထိုင်သော ရဲရင့်သည့် က္ෂတ္တရိယတို့အတွက် လေး၏ တာဝန်မှာ ဤတစ်ခုတည်း—ဒုက္ခရောက်သူတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 28
क्वच शस्त्रं क्व च वनं क्व च क्षात्रं तपः क्वच।।3.9.28।।व्याविद्धमिदमस्माभिर्द्देशधर्मस्तु पूज्यताम्।
လက်နက်ကိုင်ခြင်းသည် ဘယ်မှာနည်း၊ တောတွင်းနေထိုင်ခြင်းသည် ဘယ်မှာနည်း။ က္ෂတ္တရိယဓမ္မသည် ဘယ်မှာနည်း၊ တပဿာအကျင့်သည် ဘယ်မှာနည်း။ ငါတို့၏အနေအထားသည် ဤနေရာ၌ နယ်မြေကိုကျော်လွန်ဝင်ရောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသဖြင့်၊ ဤဒေသ၏ဓလေ့နှင့် ဓမ္မကို ရိုသေကာ ပူဇော်ကြပါစေ။
Verse 29
तदार्य कलुषा बुद्धिर्जायते शस्त्रसेवनात्।।3.9.29।।पुनर्गत्वा त्वयोध्यायां क्षत्रधर्मं चरिष्यसि।
အရိယမင်းမြတ်ရေ၊ လက်နက်ကို အမြဲတမ်း ကိုင်တွယ်အသုံးပြုနေခြင်းကြောင့် စိတ်ဉာဏ်သည် မလင်ကာညစ်ညမ်းလာတတ်သည်။ နောက်တစ်ဖန် အယောဓျာသို့ ပြန်ရောက်လျှင် က္ෂတ္တရိယဓမ္မကို ထိုအခါမှ လိုက်နာကျင့်သုံးပါလိမ့်မည်။
Verse 30
अक्षया तु भवेत्प्रीतिश्श्वश्रूश्वशुरयोर्मम।।3.9.30।।यदि राज्यं परित्यज्य भवेस्त्वं निरतो मुनिः।
အကယ်၍ မင်းသည် နိုင်ငံတော်ကို စွန့်လွှတ်၍ တည်ကြည်သော မုနိအဖြစ် တပဿာ၌ အမြဲမပြတ် အာရုံစိုက်နေခဲ့လျှင်၊ ကျွန်မ၏ ယောက္ခမနှင့် ယောက္ခထီးတို့အတွက် မကုန်ခန်းသော ပီတိပျော်ရွှင်မှု ပေါ်ပေါက်လာမည်ဖြစ်သည်။
Verse 31
धर्मादर्थः प्रभवति धर्मात्प्रभवते सुखम्।।3.9.31।।धर्मेण लभते सर्वं धर्मसारमिदं जगत्।
ဓမ္မမှ အတ္ထ—အကျိုးစီးပွားနှင့် စည်းစိမ်—ပေါ်ထွန်းလာသည်; ဓမ္မမှပင် သုခ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ဓမ္မအားဖြင့် အရာအားလုံးကို ရရှိနိုင်သည်—ဤလောကသည် ဓမ္မကို အနှစ်သာရအဖြစ် ထားရှိသည်။
Verse 32
आत्मानं नियमैस्तैस्तै कर्शयित्वा प्रयत्नतः।।3.9.32।।प्राप्यते निपुणैर्धर्मो न सुखाल्लभ्यते सुखम्।
စည်းကမ်းတကျ အကျင့်ဝတ်များကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် လုံ့လနှင့် သတိထားကာ လိုက်နာ၍ ပညာရှိတို့သည် ကိုယ်ကို တင်းကျပ်အောင် ပြုလုပ်ပြီး ဓမ္မကို ရောက်ရှိကြသည်; သုခသည် အေးအေးဆေးဆေး အဆင်ပြေမှုတစ်ခုတည်းမှ မရနိုင်။
Verse 33
नित्यं शुचिमतिस्सौम्य चर धर्मं तपोवने।।3.9.33।।सर्वं हि विदितं तुभ्यं त्रैलोक्यमपि तत्त्वतः।
အို သဘောနူးညံ့သူ၊ ဤတပဿာတော၌ အမြဲတမ်း စိတ်သန့်ရှင်းစွာဖြင့် ဓမ္မကိုလိုက်နာကာ နေထိုင်လှည့်လည်ပါလော့။ အကြောင်းမူကား သင်သည် အရာအားလုံးကို—သုံးလောကတိုင်တိုင်—အမှန်တရားအတိုင်း သိမြင်ထားသူဖြစ်၏။
Verse 34
ဤအရာအားလုံးကို မိန်းမစိတ်၏ လှုပ်ရှားလွယ်မှုကြောင့် ငါပြောမိခဲ့သည်။ သင့်အား ဓမ္မကို အမှန်တကယ် သင်ကြားပေးနိုင်သူ မည်သူရှိမည်နည်း။ သင်၏ညီငယ်နှင့်အတူ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် စဉ်းစား၍ သင်နှစ်သက်သည့်အတိုင်း ပြုလုပ်ပါ—မနှောင့်နှေးပါနှင့်။
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether a weapon-bearing kṣatriya in the forest may slide into unjustified violence: Sītā warns Rāma against killing rākṣasas (or anyone) ‘without enmity’ and ‘without offense,’ distinguishing defensive protection from proactive harm.
The upadeśa is that dharma depends on intention and restraint: association with instruments of force can reshape cognition and habit, so righteous power must be governed by self-control and limited to the protection of the vulnerable.
Daṇḍakāraṇya is foregrounded as a culturally charged ascetic landscape (tapo-vana/ṛṣi-network), contrasted with Ayodhyā as the proper locus for full kṣātra governance; the āśrama setting anchors the exemplum about entrusted weapons.