Sarga 36
मारीचप्रलोभनम् / Ravana Solicits Maricha’s Aid (Golden Deer Stratagem)
अरण्यकाण्ड
ဤအခန်းတွင် ရာဝဏ (ဒဿဂီရိ) သည် မာရီစထံသို့ သွားရောက်ပြီး အကူအညီတောင်းခံပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ ရာဝဏသည် ဇနသ္ဌာနအရပ်၌ ခရ၊ ဒူသဏ၊ တြိသီရနှင့် ရက္ခိုသ်တစ်သောင်းလေးထောင်တို့အား ရာမမင်းသားက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပုံကို ပြန်ပြောင်းပြောပြပြီး လက်စားချေရန် ကြံစည်သည်။ ရာဝဏ၏ အစီအစဉ်မှာ မာရီစအား ရွှေသမင်အသွင် ဖန်ဆင်းစေပြီး သီတာဒေဝီ၏ ရှေ့မှောက်တွင် သွားလာစေရန်ဖြစ်သည်။ သီတာဒေဝီက ရွှေသမင်ကို လိုချင်တပ်မက်လာပါက ရာမနှင့် လက္ခဏတို့သည် သမင်ကို ဖမ်းရန် လိုက်သွားကြလိမ့်မည်။ ထိုအခါ ရာဝဏသည် သီတာဒေဝီကို 'လကို ငပုပ်ဖမ်းသကဲ့သို့' ဖမ်းယူခေါ်ဆောင်သွားမည် ဖြစ်သည်။ ရာမ၏ အစွမ်းသတ္တိကို သိရှိထားသော မာရီစသည် ရာမ၏ အမည်ကို ကြားရုံမျှဖြင့် ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်သွားခဲ့သည်။
Shlokas
Verse 1
मारीच श्रूयातां तात वचनं मम भाषतः।आर्तोऽस्मि मम चार्तस्य भवान्हि परमा गतिः।।।।
မာရီချာရေ၊ ချစ်သား၊ ငါပြောသောစကားကို နားထောင်လော့။ ငါသည် ဒုက္ခရောက်နေ၏၊ ဤဒုက္ခအတွင်း၌ သင်သည် ငါ့အတွက် အဆုံးစွန်သော အားကိုးရာတည်း။
Verse 2
जानीषे त्वं जनस्थाने यथा भ्राता खरो मम।दूषणश्च महाबाहु स्वसा शूर्पणखा च मे।।।।त्रिशिराश्च महातेजा राक्षसः पिशिताशनः।अन्ये च बहवश्शूरा लब्धलक्षा निशाचराः।।।।वसत्नि मन्नियोगेन नित्यवासं च राक्षसाः।बाधमाना महारण्ये मुनीन्वै धर्मचारिणः।।।।
သင်သည် သိရှိပြီးသားဖြစ်သည်—ဇနသ္ထာန၌ ငါ၏အစ်ကို ခရ၊ လက်မောင်းကြီးသော ဒူෂဏ၊ ငါ၏နှမ ရှူရ္ပဏခာ၊ တေဇကြီး၍ အသားစား ရက္ခသ တြိရှီရ၊ ထို့ပြင် ပစ်မှတ်မလွဲသော ရဲရင့်သည့် ညလှည့်သွားသူများ အများအပြားတို့သည် ငါ၏အမိန့်ဖြင့် ထိုနေရာ၌ အမြဲတမ်းနေထိုင်ကြပြီး၊ မဟာတောအတွင်း ဓမ္မကိုလိုက်နာသော မုနိတို့ကို အမြဲနှောင့်ယှက်ဘေးပြုနေကြသည်။
Verse 3
जानीषे त्वं जनस्थाने यथा भ्राता खरो मम।दूषणश्च महाबाहु स्वसा शूर्पणखा च मे।।3.36.2।।त्रिशिराश्च महातेजा राक्षसः पिशिताशनः।अन्ये च बहवश्शूरा लब्धलक्षा निशाचराः।।3.36.3।।वसत्नि मन्नियोगेन नित्यवासं च राक्षसाः।बाधमाना महारण्ये मुनीन्वै धर्मचारिणः।।3.36.4।।
သင်သည် တြိရှီရတ်ကိုလည်း သိ၏—တေဇာတောက်ပ၍ အသားစားသော ရက္ခသ; ထို့ပြင် ပစ်မှတ်မလွဲသော ညလှည့်သွား နိသာချရ ဝီရသူရဲများ အများအပြားလည်း ရှိ၏။
Verse 4
जानीषे त्वं जनस्थाने यथा भ्राता खरो मम।दूषणश्च महाबाहु स्वसा शूर्पणखा च मे।।3.36.2।।त्रिशिराश्च महातेजा राक्षसः पिशिताशनः।अन्ये च बहवश्शूरा लब्धलक्षा निशाचराः।।3.36.3।।वसत्नि मन्नियोगेन नित्यवासं च राक्षसाः।बाधमाना महारण्ये मुनीन्वै धर्मचारिणः।।3.36.4।।
ငါ၏အမိန့်အတိုင်း ထိုရက္ခသတို့သည် ထိုနေရာ၌ အမြဲတမ်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အလွန်ကြီးမားသော တောအတွင်း၌ ဓမ္မလမ်းကိုလိုက်သော မုနိတို့ကို အစဉ်အမြဲ နှောင့်ယှက်ကြ၏။
Verse 5
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।शूराणां लब्धलक्षाणां खरचित्तानुवर्तिनाम्।।।।
ရက္ခသ ဆယ့်လေးထောင်—ကြောက်မက်ဖွယ် လုပ်ရပ်များပြုသော ဝီရသူရဲများ၊ ပစ်မှတ်၌ မလွဲမသွေ—ထိုသူတို့သည် ခရာ၏ ဆန္ဒနှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို လိုက်နာသူများ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 6
ते त्विदानीं जनस्थाने वसमाना महाबलाः।सङ्गताः परमायत्ता रामेण सह संयुगे।।।।नानाप्रहरणोपेताः खरप्रमुखराक्षसाः।
ယခုအခါ ဂျနස්ထာန၌ နေထိုင်နေသော အလွန်အင်အားကြီး ရက္ခသတို့သည်—လက်နက်မျိုးစုံကို ကိုင်ဆောင်၍ ခရာ၏ ဦးဆောင်မှုအပေါ် အပြည့်အဝ အားကိုးကာ—ရာမနှင့် စစ်မြေပြင်၌ စုဝေး၍ တိုက်ခိုက်ကြ၏။
Verse 7
तेन सञ्जातरोषेण रामेण रणमूर्धनि।अनुक्त्वा परुषं किञ्चिच्छरैर्व्यापारितं धनुः।।।।
ထို့နောက် ရာမသည် ဒေါသထကြွလာ၍ စစ်ပွဲ၏ ရှေ့တန်းအလယ်၌ ရပ်ကာ၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားတစ်လုံးမျှ မဆိုဘဲ၊ မြားတို့ဖြင့် လေးကို လှုပ်ရှားစေ၍ ပစ်ခတ်လေ၏။
Verse 8
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसामुग्रतेजसाम्।निहतानि शरैस्तीक्ष्णैर्मानुषेण पदातिना।।।।
ကြမ်းတမ်းသောတေဇဓာတ်ရှိ ရက္ခသ ၁၄,၀၀၀ ကို မျှားတံမြှားချွန်များဖြင့်—ခြေလျင်တိုက်ခိုက်နေသော လူတစ်ယောက်တည်းကပင်—သတ်ဖြတ်ချေမှုန်းခဲ့သည်။
Verse 9
खरश्च निहतस्सङ्ख्ये दूषणश्च निपातितः।हतश्च त्रिशिराश्चापि निर्भया दण्डकाः कृताः।।।।
စစ်ပွဲတွင် ခရ သတ်ခံရပြီး ဒူෂဏ လဲကျသွားသည်; တြိရှီရ လည်း သေဆုံးခဲ့သည်—ထို့ကြောင့် ဒဏ္ဍကတောတွင် နေထိုင်သူတို့သည် ကြောက်ရွံ့မှုကင်းစေခံရသည်။
Verse 10
पित्रा निरस्तः क्रुद्धेन सभार्यः क्षीणजीवितः।स हन्ता तस्य सैन्यस्य रामः क्षत्रियपांसनः।।।।
အဖေက ဒေါသထွက်၍ ထုတ်ပယ်သဖြင့် ဇနီးနှင့်အတူ ထွက်ခွာရကာ အသက်တိုသူကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော်လည်း—ထိုရာမသည် (အပြစ်တင်၍) “ခတ္တရိယတို့၏ အရှက်” ဟု ခေါ်ဆိုခံရသူဖြစ်ကာ ထိုစစ်တပ်ကို သတ်ဖြတ်သူ ဖြစ်လာခဲ့၏။
Verse 11
दुश्शीलः कर्कशस्तीक्ष्णो मूर्खो लुब्धोऽजितेन्द्रियः।।।।त्यक्तधर्मो ह्यधर्मात्मा भूतानामहिते रतः।
သူသည် အကျင့်ဆိုး၊ ကြမ်းတမ်း၍ စူးရှသောစကားပြော၊ မိုက်မဲ၊ လောဘကြီး၊ အင်္ဒြိယမထိန်းနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ ဓမ္မကို စွန့်လွှတ်ပြီး အဓမ္မစိတ်သဘောရှိကာ သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးမဲ့အန္တရာယ်တွင် ပျော်မွေ့သူဟု—ဤသို့ (ရာဝဏ) က သူ့ကို အပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သည်။
Verse 12
येन वैरं विनाऽरण्ये सत्वमाश्रित्य केवलम्।।।।कर्णनासापहरणाद्भगिनी मे विरूपिता।तस्यभार्यां जनस्थानात्सीतां सुरसुतोपमाम्।।।आनयिष्यामि विक्रम्य सहायस्तत्र मे भव।
ရန်ငြိုးမရှိဘဲ တောအတွင်း၌ ကိုယ့်အားကိုသာ အားထားကာ သူသည် ငါ့ညီမ၏ နားနှင့် နှာခေါင်းကို ဖြတ်တောက်၍ ရုပ်ပျက်စေခဲ့သည်။
Verse 13
येन वैरं विनाऽरण्ये सत्वमाश्रित्य केवलम्।।3.36.12।।कर्णनासापहरणाद्भगिनी मे विरूपिता।तस्यभार्यां जनस्थानात्सीतां सुरसुतोपमाम्।3.36.13।।आनयिष्यामि विक्रम्य सहायस्तत्र मे भव।
ဇနသ္ထာနမှ သူ၏ဇနီး စီတာကို—ဒေဝသမီးတော်တူ—ငါသည် အင်အားဖြင့် ခေါ်ယူလာမည်။ ထိုကိစ္စ၌ မင်းသည် ငါ့အကူအညီဖြစ်ပါ။
Verse 14
त्वया ह्यहं सहायेन पार्श्वस्थेन महाबल।।।।भ्रातृभिश्च सुरान्युद्धे समग्रान्नाभिचिन्तये।तत्सहायो भव त्वं मे समर्थो ह्यसि राक्षस।।।।
အို မဟာဗလရှိသူ၊ မင်းက ငါ့ဘေး၌ ကူညီသူအဖြစ် ရပ်တည်ပြီး ငါ့ညီအစ်ကိုတို့ပါရှိလျှင် စစ်ပွဲ၌ စုဝေးလာသော ဒေဝတို့ကိုတောင် ငါ မတွက်မိ။ ထို့ကြောင့် ငါ့အဖော်အဖြစ် ကူညီပါ; အို ရက္ခသ၊ မင်းသည် အမှန်တကယ် စွမ်းဆောင်နိုင်သူဖြစ်သည်။
Verse 15
त्वया ह्यहं सहायेन पार्श्वस्थेन महाबल।।3.36.14।।भ्रातृभिश्च सुरान्युद्धे समग्रान्नाभिचिन्तये।तत्सहायो भव त्वं मे समर्थो ह्यसि राक्षस।।3.36.15।।
သတ္တိ၊ စစ်ပွဲနှင့် ဂုဏ်ဒေါသ၌ပင် မင်းနှင့်တူသူ မရှိ။ မင်းသည် နည်းလမ်းကို သိကျွမ်းသူ၊ မဟာသူရဲကောင်း၊ မာယာပညာအမျိုးမျိုး၌ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 16
वीर्ये युद्धे च दर्पे च न ह्यस्ति सदृशस्तव।उपायज्ञो महान्शूरस्सर्वमायाविशारदः।।।।
သတ္တိ၊ စစ်ပွဲနှင့် ဂုဏ်ဒေါသ၌ပင် မင်းနှင့်တူသူ မရှိ။ မင်းသည် နည်းလမ်းကို သိကျွမ်းသူ၊ မဟာသူရဲကောင်း၊ မာယာပညာအမျိုးမျိုး၌ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 17
एतदर्थमहं प्राप्तस्त्वत्समीपं निशाचर।शृणु तत्कर्म साहाय्ये यत्कार्यं वचनान्मम।।।।
ဤအကြောင်းကြောင့်ပင် ငါသည် သင့်အနီးသို့ လာရောက်ခဲ့သည်၊ အို ညလှည့်သွားသော ရက္ခသ။ နားထောင်လော့—ကူညီရမည့် ဤကိစ္စတွင် လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာသည် ငါ၏စကားအတိုင်း ဖြစ်ရမည်။
Verse 18
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः।आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर।।।।
ရွှေရောင်တောက်ပ၍ ငွေရောင်စက်စက်များဖြင့် လှပအံ့ဩဖွယ် မೃဂအဖြစ် ပြောင်းလဲလော့။ ထို့နောက် ရာမ၏ အာရှရမ်၌ စီတာမယ်တော်၏ ရှေ့တွင် လှည့်လည်ကျက်စားလော့။
Verse 19
त्वां तु निस्संशयं सीता दृष्ट्वा तु मृगरूपिणम्।गृह्यतामिति भर्तारं लक्ष्मणं चाभिधास्यति।।।।
သင်ကို မೃဂရုပ်ဖြင့် မြင်လျှင် စီတာမယ်တော်သည် မသံသယဘဲ မိမိ၏ သခင်(ရာမ)နှင့် လက္ခမဏာကိုပါ “ဖမ်းယူပါ” ဟု ဆိုလိမ့်မည်။
Verse 20
ततस्तयोरपाये तु शून्ये सीतां यथासुखम्।निराबाधो हरिष्यामि राहुश्चन्द्रप्रभामिव।।।।
ထို့နောက် သူတို့နှစ်ဦးကွာသွား၍ နေရာလွတ်သွားသောအခါ၊ ငါသည် စီတာဒေဝီကို လွယ်ကူစွာ အတားအဆီးမရှိဘဲ ခိုးယူမည်—ရားဟုက လ၏အလင်းရောင်ကို ဖမ်းဆီးသကဲ့သို့။
Verse 21
ततः पश्चात्सुखं रामे भार्याहरणकर्शिते।विस्रब्धः प्रहरिष्यामि कृतार्थेनान्तरात्मना।।।।
ထို့နောက် ဇနီးကို ခိုးယူခံရသဖြင့် ရာမသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ နာကျင်နေချိန်တွင်၊ ငါသည် အေးအေးဆေးဆေး သူ့ကို ထိုးနှက်သတ်မည်—ရည်မှန်းချက်ပြည့်စုံသွားပြီဟူသော အတွင်းစိတ်ကျေနပ်မှုနှင့်အတူ။
Verse 22
तस्य रामकथां श्रुत्वा मारीचस्य महात्मनः।शुष्कं समभवद्वक्त्रं परितप्ता बभूव ह।।।।
ရာမအကြောင်းကို ကြားသိသည့်အခါ မဟာတ္မာ မာရီချ၏ ပါးစပ်သည် ခြောက်သွား၍ သူသည် အလွန်ပူပန်ကြေကွဲလာ하였다။
Verse 23
ओष्ठौ परिलिहञ्चुष्कौ नेत्रैरनिमिषैरिव।मृतभूत इवार्तस्तु रावणं समुदैक्षत।।।।
သူသည် ခြောက်သွားသော နှုတ်ခမ်းကို လျှာဖြင့် လိမ်းလျက်၊ မျက်လုံးများက မပိတ်မဖွင့်တောင် မျက်တောင်မခတ်သကဲ့သို့; သေပြီးသားကဲ့သို့ ပူပန်နေသော မာရီချသည် ရာဝဏကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် စိုက်ကြည့်နေ하였다။
Verse 24
स रावणं त्रस्तविषण्णचेता महावने रामपराक्रमज्ञः।कृताञ्जलिस्तत्वमुवाच वाक्यं हितं च तस्मै हितमात्मनश्च।।।।
ထိုမဟာတောအတွင်း၌ ရာမ၏ သတ္တိပရాక్రమကို သိရှိသော မာရီချသည် ကြောက်ရွံ့၍ စိတ်မသာမယာဖြစ်ကာ လက်အုပ်ချီ၍ ရာဝဏအား အမှန်တရားနှင့် အကျိုးပြုသော စကားကို ပြော하였다—ရာဝဏ၏ကောင်းကျိုးအတွက်လည်း၊ မိမိ၏ကောင်းကျိုးအတွက်လည်း ဖြစ်သည်။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the deliberate adoption of deception as an instrument of abduction: Rāvaṇa proposes a māyā-based stratagem (golden deer) to engineer separation and violate marital and protective dharma by forcibly taking Sītā.
The sarga contrasts informed counsel with compulsive retaliation: Mārīca’s fear and truth-speaking posture implies that knowledge of virtue and power should restrain adharma, while Rāvaṇa’s rhetoric shows how desire and injury can rationalize unethical means.
Janasthāna functions as the rākṣasa stronghold and the site of catastrophic defeat; the forest hermitage (āśrama) setting frames the vulnerability of exile-life; and the Rāhu–moonlight comparison encodes a culturally familiar eclipse image to describe abduction.