Sarga 28

Verse 1

निहतं दूषणं दृष्ट्वा रणे त्रिशिरसा सह।खरस्याप्यभवत्त्रासो दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम्।।।।

စစ်မြေပြင်၌ ဒူෂဏကို တိရ္ဓိရှီရသ်နှင့်အတူ သတ်ဖြတ်ပြီးကြောင်း မြင်သော် ရာမ၏ သတ္တိဗလကို တွေ့မြင်ရာတွင် ခရာတောင် ကြောက်ရွံ့ခြင်း ဝင်ရောက်လာ၏။

Verse 2

स दृष्ट्वा राक्षसं सैन्यमविसह्यं महाबलः।हतमेकेन रामेण त्रिशिरोदूषणावपि।।।।तद्बलं हतभूयिष्ठं विमनाः प्रेक्ष्य राक्षसः।आससाद खरो रामं नमुचिर्वासवं यथा।।।।

မခံနိုင်လောက်အောင် အင်အားကြီးသော ရက္ခသစစ်တပ်ကြီးကို ရာမတစ်ဦးတည်းက ဖျက်ဆီးသတ်ဖြတ်ပြီး တြိရှီရသနှင့် ဒူရှဏတို့ပါ ကျဆုံးသွားသည်ကို မြင်လျှင်၊ စစ်အင်အားအများစု ပျက်စီးသွားသည်ကို ကြည့်၍ ခရ သည် စိတ်ညစ်နာကာ ရာမထံ တိုးဝင်လာ၏—နမုချိက အင်ဒြ (ဝာသဝ) ကို တိုက်ခိုက်ရန် တိုးဝင်ခဲ့သကဲ့သို့။

Verse 3

स दृष्ट्वा राक्षसं सैन्यमविसह्यं महाबलः।हतमेकेन रामेण त्रिशिरोदूषणावपि।।3.28.2।।तद्बलं हतभूयिष्ठं विमनाः प्रेक्ष्य राक्षसः।आससाद खरो रामं नमुचिर्वासवं यथा।।3.28.3।।

မခံနိုင်လောက်သော ရက္ခသတပ်ကို ရာမတစ်ဦးတည်းက သတ်ဖြတ်ချေမှုန်းပြီး တြိရှီရသနှင့် ဒူෂဏတို့ပါ ကျဆုံးသွားသည်ကို မြင်သော် ခရာသည် မိမိတပ်အင်အားအများစု ပျက်စီးသွားသည်ကို တွေ့၍ စိတ်ညစ်နွမ်းလျက်၊ နမုချိက ဝါသဝ (အိန္ဒြ) ထံ ချဉ်းကပ်သကဲ့သို့ စစ်ပွဲအတွက် ရာမထံသို့ တိုးဝင်လာလေ၏။

Verse 4

विकृष्य बलवच्चापं नाराचान्रक्तभोजनान्।खरश्चिक्षेप रामाय क्रुद्धानाशीविषानिव।।।।

အားကြီးသော လေးကို အပြည့်အဝ ဆွဲတင်၍ ခရာသည် ဒေါသထွက်လျက် ရာမထံသို့ မြားချွန်များကို ပစ်လွှတ်၏—သွေးကိုရှာသကဲ့သို့၊ ဒေါသထန်သော အဆိပ်မြွေများပမာ။

Verse 5

ज्यां विधून्वंसुबहुशश्शिक्षयास्त्राणि दर्शयन्।चचार समरे मार्गाञ्छरै रथगतः खरः।।।।

ရထားပေါ်၌ ထိုင်နေသော ခရာသည် လေးကြိုးကို မကြာခဏ တုန်ခါအောင် ဆွဲတီးကာ၊ လေ့ကျင့်ထားသော လက်နက်ပညာကို ပြသလျက်၊ စစ်တန်းလျားများအနှံ့ အရပ်ရပ်သို့ မြားများကို လှည့်လည်ပစ်ခတ်လေ၏။

Verse 6

स सर्वाश्च दिशो बाणैः प्रदिशश्च महारथः।पूरयामास तं दृष्ट्वा रामोऽपि सुमहद्धनुः।।।।

ထိုအရာကို မြင်သော် ရာမလည်း—လက်မောင်းအင်အားကြီး၍ မဟာရഥီဖြစ်သော—မဟာလေးကို ကိုင်ကာ အရပ်အနှံ့နှင့် အလယ်အရပ်များကိုပါ မြားများဖြင့် ပြည့်နှက်စေတော်မူ၏။

Verse 7

स सायकैर्दुर्विसहैस्सस्फुलिङ्गैरिवाग्निभिः।नभश्चकाराविवरं पर्जन्य इव वृष्टिभिः।।।।

မခံနိုင်လောက်အောင် ပြင်းထန်သော မြားများသည် မီးတောက်စက်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍ ကောင်းကင်ကို အလျားအနံ့ ပြည့်နှက်စေကာ အပေါက်အဟာမရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်စေ하였다—မိုးတိမ်ကြီးက မိုးရေကို မလွတ်လပ်အောင် သွန်းလောင်းသကဲ့သို့။

Verse 8

तद्बभूव शितैर्बाणैः खररामविसर्जितैः।पर्याकाशमनाकाशं सर्वतश्शरसङ्कुलम्।।।।

ထို့နောက် ခရနှင့် ရာမတို့ ပစ်လွှတ်သော မြားစူးများကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းကင်သည် ကောင်းကင်မဟုတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး၊ အရပ်ရပ်တွင် မြားတံများသာ ထူထပ်ပြည့်နှက်နေ하였다။

Verse 9

शरजालावृतस्सूर्यो न तदा स्म प्रकाशते।अन्योन्यवधसंरम्भादुभयोस्संप्रयुध्यतोः।।।।

မြားကွန်ယက်က နေမင်းကို ဖုံးလွှမ်းသဖြင့် ထိုအခါ နေရောင်မထွက်လင်းနိုင်ခဲ့—နှစ်ဦးစလုံး အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်လိုသည့် စိတ်ပြင်းထန်မှုကြောင့် တိုက်ပွဲတွင် အပြင်းအထန် ဆင်နွှဲနေကြသဖြင့် ဖြစ်သည်။

Verse 10

ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकर्णिभिः।आजघान खरो रामं तोत्रैरिव महाद्विपम्।।।।

ထို့နောက် ခရာသည် နာလီက မြားတံများနှင့် ထက်မြက်သော အစွန်းပါ “ဝိကဏ္ဏီ” လက်နက်များဖြင့် ရာမကို ထိုးနှက်လေ၏—မဟာဆင်ကြီးကို မောင်းနှင်ရန် ဆင်မောင်းတံဖြင့် ထိုးသကဲ့သို့။

Verse 11

तं रथस्थं धनुष्पाणिं राक्षसं पर्यवस्थितम्।ददृशुस्सर्वभूतानि पाशहस्तमिवान्तकम्।।।।

သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ရထားပေါ်၌ တည်ကြည်စွာ ရပ်နေပြီး လေးကို ကိုင်ထားသော ထိုရက္ခသကို မြင်ကြရာ၌ ကြိုးကွင်းကိုင်ထားသည့် မရဏမင်းကဲ့သို့ ထင်မြင်ကြ၏။

Verse 12

हन्तारं सर्वसैन्यस्य पौरुषे पर्यवस्थितम्।परिश्रान्तं महासत्वं मेने रामं खरस्तदा।।।।

ထိုအခါ ခရာသည် ရာမကို—စိတ်ဓာတ်ကြီးမြတ်၍ သတ္တိ၌ မတုန်မလှုပ် တပ်မတော်အပေါင်းကို ဖျက်ဆီးသူ—ယခုအခါ မောပန်းနေပြီဟု ထင်မှတ်လေ၏။

Verse 13

तं सिंहमिव विक्रान्तं सिंहविक्रान्तगामिनम्।दृष्ट्वा नोद्विजते रामः सिंहः क्षुद्रमृगं यथा।।।।

ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ရဲရင့်၍ ခြင်္သေ့လမ်းလျှောက်သကဲ့သို့ လှုပ်ရှားလာသူကို မြင်သော်လည်း သီရိရာမ မကြောက်မရွံ့—ခြင်္သေ့သည် သေးငယ်သောတိရစ္ဆာန်ကို မလှုပ်ရှားသကဲ့သို့။

Verse 14

ततः सूर्यनिकाशेन रथेन महता खरः।आससाद रणे रामं पतङ्ग इव पावकम्।।।।

ထို့နောက် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော ရထားကြီးပေါ်စီး၍ ခရ သည် စစ်မြေပြင်၌ ရာမထံ ချဉ်းကပ်လာ၏—မီးသို့ ပျံဝင်သည့် ပိုးကောင်ကဲ့သို့။

Verse 15

ततोऽस्य सशरं चापं मुष्टिदेशे महात्मनः।खरश्चिच्छेद रामस्य दर्शयन्पाणिलाघवम्।।।।

ထို့နောက် ခရ သည် လက်လျင်မြန်မှုကို ပြသကာ ရာမ၏ မြားတင်ထားသည့် လေးကို ကိုင်ရာနေရာ၌ပင် ချိုးဖျက်လိုက်၏—ရာမသည် မဟာသတ္တဝါဖြစ်သော်လည်း။

Verse 16

स पुनस्त्वपरान्सप्त शरानादाय वर्मणि।निजघान खरः क्रुद्धश्शक्राशनिसमप्रभान्।।।।

ထပ်မံ၍ ဒေါသထွက်နေသော ခရ သည် အင်ဒြ၏ မိုးကြိုးကဲ့သို့ တောက်ပသော မြား ခုနစ်စင်းကို ယူကာ ရာမ၏ သံကာအဝတ်ကို ထိုးနှက်လိုက်၏။

Verse 17

ततस्तत्प्रहतं बाणैः खरमुक्तैस्सुपर्वभिः।पपात कवचं भूमौ रामस्यादित्यवर्चसः।।।।

ထို့နောက် ခရာက လွှတ်ပစ်သော အစိတ်အပိုင်းညီညာကောင်းမွန်သည့် မြားများကြောင့် ထိခိုက်သဖြင့် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော ရာမ၏ သံကာဝတ်စုံသည် မြေပြင်ပေါ်သို့ ကျသွားလေ၏။

Verse 18

ततश्शरसहस्रेण राममप्रतिमौजसम्।अर्दयित्वा महानादं ननाद समरे खरः।।।।

ထို့နောက် ခရာသည် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အင်အားရှိသည့် ရာမကို မြားတစ်ထောင်ဖြင့် ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ကာ စစ်မြေပြင်၌ ကြီးမားသော ဟိန်းဟောက်သံကို ထုတ်လွှင့်လေ၏။

Verse 19

स शरैरर्दितः क्रुद्धस्सर्वगात्रेषु राघवः।रराज समरे रामो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन्।।।।

မြားများကြောင့် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအားလုံးတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသဖြင့် ရာဃဝဝంశ ရာမသည် ဒေါသထွက်လာ၏။ စစ်ပွဲအတွင်း၌ မီးခိုးမရှိသော မီးတောက်ကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းတောက်ပလေ၏။

Verse 20

ततो गम्भीरनिर्ह्रादं रामश्शत्रुनिबर्हणः।चकारान्ताय स रिपोस्सज्यमन्यन्महद्धनुः।।।।

ထို့နောက် ရန်သူဖျက်ဆီးရှင် ရာမသည် နက်ရှိုင်းတုန်ဟိန်းသံ ထွက်ပေါ်စေသော ကြီးမားသည့် လေးတံတစ်လက်ကို ထပ်မံတင်ကာ ရန်သူကို အဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်လေ၏။

Verse 21

सुमहद्वैष्णवं यत्तदतिसृष्टं महर्षिणा।वरं तद्धनुरुद्यम्य खरं समभिधावत।।।।

မဟာရိရှီတော်က ပေးအပ်ကောင်းချီးထားသော အလွန်မြတ်သော ဝိုင်ෂ္ဏဝ လေးတံကို မြှောက်ကိုင်၍ ရာမသည် ခရာထံသို့ တန်းတန်းမတ်မတ် တိုးဝင်သွားလေ၏။

Verse 22

ततः कनकपुङ्खैस्तु शरैस्सन्नतपर्वभिः।बिभेद रामस्सङ्क्रुद्धः खरस्य समरे ध्वजम्।।।।

ထို့နောက် ဒေါသတော်ပြင်းထန်သော ရာမသည် ရွှေရောင်အမွှေးပါ၍ အဆစ်အမြစ်ညီညာသေချာသော မြားများဖြင့် စစ်မြေပြင်၌ ခရ၏ စစ်တံခွန်ကို ခွဲဖျက်ပစ်하였다။

Verse 23

स दर्शनीयो बहुधा विकीर्णः काञ्चनध्वजः।जगाम धरणीं सूर्यो देवतानामिवाज्ञया।।।।

မြင်ရလှပသော ရွှေရောင်စစ်တံခွန်သည် အစိတ်အပိုင်းများစွာကွဲပြားကာ မြေပြင်သို့ကျသွားသည်—ဒေဝတားတို့၏ အမိန့်တော်ကြောင့် နေမင်းတော်ကိုယ်တိုင် မြေသို့ဆင်းလာသကဲ့သို့။

Verse 24

तं चतुर्भिः खरः क्रुद्धो रामं गात्रेषु मार्गणैः।विव्याध युधि मर्मज्ञो मातङ्गमिव तोमरैः।।।।

ဒေါသထွက်သော ခရသည် အရေးကြီးသော အချက်များကို သိကျွမ်းသူဖြစ်၍ စစ်ပွဲအတွင်း ရာမ၏ ကိုယ်အင်္ဂါများကို မြားလေးစင်းဖြင့် ထိုးဖောက်ဒဏ်ရာပေး하였다—ဒံပေါက်ဖြင့် ဆင်ကို ထိုးသကဲ့သို့။

Verse 25

स रामो बहुभिर्बाणैः खरकार्मुकनिस्सृतैः।विद्धो रुधिरसिक्ताङ्गो बभूव रुषितो भृशम्।।।।

ခရ၏ လေးမှ ထွက်လာသော မြားများစွာကြောင့် ရာမသည် ထိုးဖောက်ဒဏ်ရာရကာ ကိုယ်အင်္ဂါများ သွေးစိုရွှဲသွားပြီး ဒေါသတော် အလွန်ပြင်းထန်လာ하였다။

Verse 26

स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः प्रगृह्य परमाहवे।मुमोच परमेष्वासष्षट्छरानभिलक्षितान्।।।।

ထို့နောက် သူသည်—မြားပစ်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ လေးကိုင်အထွတ်အထိပ်—ကြီးမားသော စစ်ပွဲ၌ လေးကို မြှောက်ကိုင်ကာ ပစ်မှတ်ကို တိတိကျကျ ချိန်ပြီး မြားခြောက်စင်းကို ထုတ်လွှတ်하였다။

Verse 27

शिरस्येकेन बाणेन द्वाभ्यां बह्वोरथार्दयत्।त्रिभिश्चन्द्रार्धवक्त्रैश्च वक्षस्यभिजघान ह।।।।

မြှားတစ်စင်းဖြင့် ခေါင်းကို ထိုးနှက်၍၊ မြှားနှစ်စင်းဖြင့် ပခုံးနှစ်ဖက်ကို ပြင်းထန်စွာ ထိုးနှက်ကာ၊ လဝက်မျက်နှာသဏ္ဍာန်ရှိသော မြှားသုံးစင်းဖြင့် ရင်ဘတ်ကို ထိုးခတ်လေ၏။

Verse 28

ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्भास्करोपमान्।जिघांसू राक्षसङ्कृद्धस्त्रयोदश समाददे।।।।

ထို့နောက် တေဇောဓာတ်တောက်ပသော ရာမသည် ရက္ခသကို သတ်မည်ဟူသော စိတ်အာရုံနှင့် ဒေါသထန်လျက် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်လောင်သော နာရာချ မြှား တစ်ဆယ့်သုံးစင်းကို ယူဆောင်လေ၏။

Verse 29

ततोऽस्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान्।षष्ठेन तु शिरस्सङ्ख्ये खरस्य रथसारथेः।।।।त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवान्द्वाभ्यामक्षं महाबलः।द्वादशेन तु बाणेन खरस्य सशरं धनुः।।।।छित्वा वज्रनिकाशेन राघवः प्रहसन्निव।त्रयोदशेनेन्द्रसमो बिभेद समरे खरम्।।।।

ထို့နောက် အိန္ဒြကဲ့သို့ အင်အားကြီးသော ရာဃဝသည် မြှားတစ်စင်းဖြင့် ခရာ၏ ရထားယုဂကို ချိုးဖျက်၍၊ မြှားလေးစင်းဖြင့် မြင်းလေးကောင်ကို သတ်လှဲကာ၊ ခြောက်မြောက်မြှားဖြင့် စစ်မြေပြင်၌ ခရာ၏ ရထားမောင်း၏ ခေါင်းကို ဖြတ်ချလေ၏။ မြှားသုံးစင်းဖြင့် ရထားတိုင်ကို ချိုး၍၊ မြှားနှစ်စင်းဖြင့် အက်စကို ဖျက်ကာ၊ ဒွါဒသမြှားဖြင့် ခရာ၏ လေးကို ၎င်း၏ မြှားနှင့်တကွ ခွဲကြေစေ하였다။ ဝဇ္ရကဲ့သို့ ခိုင်မာသော မြှားဖြင့် ရယ်မောသကဲ့သို့ပင် တစ်ဆယ့်သုံးမြောက်မြှားဖြင့် စစ်ပွဲ၌ ခရာကို ထိုးဖောက်လေ၏။

Verse 30

ततोऽस्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान्।षष्ठेन तु शिरस्सङ्ख्ये खरस्य रथसारथेः।।3.28.29।।त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवान्द्वाभ्यामक्षं महाबलः।द्वादशेन तु बाणेन खरस्य सशरं धनुः।।3.28.30।।छित्वा वज्रनिकाशेन राघवः प्रहसन्निव।त्रयोदशेनेन्द्रसमो बिभेद समरे खरम्।।3.28.31।।

ထို့နောက် အိန္ဒြကဲ့သို့ အင်အားကြီးသော ရာဃဝသည် မြှားတစ်စင်းဖြင့် ခရာ၏ ရထားယုဂကို ချိုးဖျက်၍၊ မြှားလေးစင်းဖြင့် မြင်းလေးကောင်ကို သတ်လှဲကာ၊ ခြောက်မြောက်မြှားဖြင့် စစ်မြေပြင်၌ ခရာ၏ ရထားမောင်း၏ ခေါင်းကို ဖြတ်ချလေ၏။ မြှားသုံးစင်းဖြင့် ရထားတိုင်ကို ချိုး၍၊ မြှားနှစ်စင်းဖြင့် အက်စကို ဖျက်ကာ၊ ဒွါဒသမြှားဖြင့် ခရာ၏ လေးကို ၎င်း၏ မြှားနှင့်တကွ ခွဲကြေစေ하였다။ ဝဇ္ရကဲ့သို့ ခိုင်မာသော မြှားဖြင့် ရယ်မောသကဲ့သို့ပင် တစ်ဆယ့်သုံးမြောက်မြှားဖြင့် စစ်ပွဲ၌ ခရာကို ထိုးဖောက်လေ၏။

Verse 31

ततोऽस्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान्।षष्ठेन तु शिरस्सङ्ख्ये खरस्य रथसारथेः।।3.28.29।।त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवान्द्वाभ्यामक्षं महाबलः।द्वादशेन तु बाणेन खरस्य सशरं धनुः।।3.28.30।।छित्वा वज्रनिकाशेन राघवः प्रहसन्निव।त्रयोदशेनेन्द्रसमो बिभेद समरे खरम्।।3.28.31।।

ထို့နောက် အိန္ဒြကဲ့သို့ အင်အားကြီးသော ရာဃဝသည် မြှားတစ်စင်းဖြင့် ခရာ၏ ရထားယုဂကို ချိုးဖျက်၍၊ မြှားလေးစင်းဖြင့် မြင်းလေးကောင်ကို သတ်လှဲကာ၊ ခြောက်မြောက်မြှားဖြင့် စစ်မြေပြင်၌ ခရာ၏ ရထားမောင်း၏ ခေါင်းကို ဖြတ်ချလေ၏။ မြှားသုံးစင်းဖြင့် ရထားတိုင်ကို ချိုး၍၊ မြှားနှစ်စင်းဖြင့် အက်စကို ဖျက်ကာ၊ ဒွါဒသမြှားဖြင့် ခရာ၏ လေးကို ၎င်း၏ မြှားနှင့်တကွ ခွဲကြေစေ하였다။ ဝဇ္ရကဲ့သို့ ခိုင်မာသော မြှားဖြင့် ရယ်မောသကဲ့သို့ပင် တစ်ဆယ့်သုံးမြောက်မြှားဖြင့် စစ်ပွဲ၌ ခရာကို ထိုးဖောက်လေ၏။

Verse 32

प्रभग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः।गदापाणिरवप्लुत्य तस्थौ भूमौ खरस्तदा।।।।

ထိုအခါ ခရာသည် လေးကျိုး၍ ရထားပျက်စီးကာ မြင်းများသတ်လှဲခံရပြီး ရထားမောင်းလည်း သေဆုံးသဖြင့် ဂဒါကို ကိုင်လျက် ခုန်ဆင်းကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရပ်တည်လေ၏။

Verse 33

तत्कर्म रामस्य महारथस्य समेत्य देवाश्च महर्षयश्च।अपूजयन्प्राञ्जलयः प्रहृष्टाः तदा विमानाग्रगतास्समेताः।।।।

ထိုအခါ မဟာရഥီ ရာမ၏ ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်တို့နှင့် မဟာရိရှီတို့ စုပေါင်းလာကြ၍၊ ဝိမာန်အမြင့်ပေါ်တွင် ရပ်ကာ လက်အုပ်ချီ၍ ဝမ်းမြောက်စွာ ရာမကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြုကြသည်။