Sarga 20 Hero
Aranya KandaSarga 2025 Verses

Sarga 20

विंशः सर्गः (Sarga 20): शूर्पणखाप्रेरितराक्षसवधः — The Slaying of the Fourteen Demons Sent by Śūrpaṇakhā

अरण्यकाण्ड

ရှုပနခါသည် ရာမမင်းသား၏ ကျောင်းသင်္ခန်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ရာမ၊ လက်ခဏနှင့် သီတာဒေဝီတို့ကို ဘီလူးတစ်စုအား ညွှန်ပြကာ အိမ်ရာတည်ထောင်သူ ရသေ့များ၏ နေရာကို တိုက်ရိုက် ခြိမ်းခြောက်မှု စတင်လိုက်သည်။ ရာမမင်းသားသည် တိုက်ခိုက်သူများကို ရင်ဆိုင်နေစဉ်တွင် အားနွဲ့သူကို ဦးစားပေး ကာကွယ်ရန်အတွက် သီတာဒေဝီအနီးတွင် စောင့်ကြပ်ရန် လက်ခဏကို ညွှန်ကြားလိုက်သည်။ ထို့နောက် ရာမသည် မိမိကိုယ်ကို ဒဿရထမင်းကြီး၏ သားတော်အဖြစ် မိတ်ဆက်ပြီး ရသေ့များ၏ အမိန့်အရ တရားကျင့်သူများကို နှိပ်စက်သော ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို နှိမ်နင်းရန် လက်နက်ကိုင်ဆောင်လာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဘီလူး ၁၄ ကောင်သည် ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် အရေအတွက် အားသာမှုကို အကြောင်းပြုကာ ခရဘီလူးကြီး၏ အမျက်ဒေါသကို ကိုးကား၍ ရာမ၏ အသက်ကို ခြိမ်းခြောက်ကြသည်။ တိုက်ပွဲသည် နည်းစနစ်ကျနစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည် - ဘီလူးများက လှံများကို ပစ်လွှတ်ကြရာ ရာမက ရွှေဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော မြှားများဖြင့် လှံ ၁၄ စင်းလုံးကို ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။ ထို့နောက် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော 'နာရာစ' မြှား ၁၄ စင်းကို ယူ၍ သိကြားမင်း၏ ဝရဇိန်လက်နက်ကဲ့သို့ ပစ်လွှတ်လိုက်သည်။ မြှားများသည် ဘီလူးများ၏ ရင်ဘတ်ကို ဖောက်ထွင်းသွားပြီး ဘီလူးများသည် အမြစ်မှ ကျွတ်ထွက်သွားသော သစ်ပင်များကဲ့သို့ အသက်မဲ့ လဲကျသွားကြသည်။ ရှုပနခါသည် ဒေါသနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ဖြင့် ဟိန်းဟောက်ကာ ခရဘီလူးထံသို့ ထွက်ပြေးသွားပြီး ဝမ်းနည်းပက်လက် လဲကျကာ ဘီလူးတပ်ဖွဲ့ ပျက်စီးသွားပုံကို အသေးစိတ် လျှောက်တင်လေသည်။

Shlokas

Verse 1

ततश्शूर्पणखा घोरा राघवाश्रममागता।राक्षसानाचचक्षे तौ भ्रातरौ सह सीतया।।।।

ထို့နောက် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ရှုပနခါသည် ရာမ၏ ကျောင်းသင်္ခမ်းသို့ ရောက်လာပြီး ရက္ခိုသ်တို့အား သီတာဒေဝီနှင့်တကွ ညီနောင်နှစ်ပါးကို ညွှန်ပြလေ၏။

Verse 2

ते रामं पर्णशालायामुपविष्टं महाबलम्।ददृशुस्सीतया सार्धं वैदेह्या लक्ष्मणेन च।।।

သူတို့သည် အရွက်မိုးတဲအတွင်း ထိုင်နေသော အင်အားကြီးမားသည့် ရာမကို စီတာ (ဝိဒေဟီ) နှင့် လက္ခမဏတို့နှင့်အတူ မြင်တွေ့ကြသည်။

Verse 3

तान्दृष्ट्वा राघवश्श्रीमानागतांस्तां च राक्षसीम्।अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्।।।।

ရက္ခသတို့ ရောက်လာခြင်းနှင့် ထိုရက္ခသမိန်းမကိုပါ မြင်သော် ရာဃုဝంశ၏ ဂုဏ်သရေရှိသော ရာမသည် တောက်ပသောတေဇရှိသည့် ညီတော် လက္ခမဏအား မိန့်ကြား하였다။

Verse 4

मुहूर्तं भव सौमित्रे सीतायाः प्रत्यनन्तरः।इमानस्या वधिष्यामि पदवीमागतानिह।।।।

“အို ဆောမိတ္တရ၊ ခဏလောက် စီတာ၏အနီး၌ နေပါ; သူမ၏ခြေရာကိုလိုက်၍ ဒီနေရာသို့ ရောက်လာသူတို့ကို ငါ သတ်မည်။”

Verse 5

वाक्यमेतत्ततश्श्रुत्वा रामस्य विदितात्मनः।तथेति लक्ष्मणो वाक्यं रामस्य प्रत्यपूजयत्।।।।

မိမိအတ္တကို သိမြင်တော်မူသော သီရိရာမ၏ ဗျာဒိတ်စကားကို ကြားသိပြီးနောက် လက္ခမဏက “ထိုသို့ပင် ဖြစ်ပါစေ” ဟု လက်ခံကာ ရာမ၏ အမိန့်ကို ရိုသေစွာ ချီးမြှောက်လိုက်သည်။

Verse 6

राघवोऽपि महच्चापं चामीकरविभूषितम्।चकार सज्यं धर्मात्मा तानि रक्षांसि चाब्रवीत्।।।।

ရాఘဝ (ရာမ) သည်လည်း ဓမ္မစိတ်တည်ကြည်သူဖြစ်၍ ရွှေဖြင့်အလှဆင်ထားသော မဟာလေးကို ကြိုးတင်ကာ၊ ထိုရာක්ෂသတို့အား မိန့်ကြား하였다။

Verse 7

पुत्रौ दशरथस्यावां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।प्रविष्टौ सीतया सार्धं दुश्चरं दण्डकावनम्।।।।

ကျွန်ုပ်တို့သည် ဒသရထ၏ သားတော်နှစ်ပါး၊ ညီအစ်ကို ရာမနှင့် လက္ခမဏ ဖြစ်ကြပြီး၊ စီတာနှင့်အတူ လမ်းလျှောက်ရန်ခက်ခဲသော ဒဏ္ဍကတောသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။

Verse 8

फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ धर्मचारिणौ।वसन्तौ दण्डकारण्ये किमर्थमुपहिंसथ।।।।

ကျွန်ုပ်တို့သည် သစ်သီးနှင့် အမြစ်တို့ကိုသာ စားသုံးကာ အသက်မွေးသော၊ ကိုယ်စိတ်ထိန်းသိမ်းသူ တပသီများဖြစ်၍ ဓမ္မကိုလိုက်နာလျက် ဒဏ္ဍကတော၌ နေထိုင်ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ကို ရန်ပြုနှောင့်ယှက်ကြသနည်း။

Verse 9

युष्मान्पापात्मकान्हन्तुं विप्रकारान्महाहवे।ऋषीणां तु नियोगेन प्राप्तोऽहं सशरायुधः।।।।

ရဟန္တာရသီတို့၏ အမိန့်တော်အရ ငါသည် လေး၊ မြားနှင့် လက်နက်အပြည့်အစုံကို ကိုင်ဆောင်၍ လာရောက်ခဲ့သည်။ မဟာစစ်ပွဲ၌ သင်တို့ကဲ့သို့ ပုဏ္ဏားနှင့် ရသီတို့ကို လွန်ကျူးနှိပ်စက်သော ပာပဝိညာဉ်များကို သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးရန်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 10

तिष्ठतैवात्र सन्तुष्टा नोपावर्तितुमर्हथ।यदि प्राणैरिहार्थो वा निवर्तध्वं निशाचराः।।।।

ဤနေရာ၌သာ ရောင့်ရဲလျက် နေကြလော့၊ ရှေ့သို့မတိုးကြနှင့်။ အို ညဉ့်အခါလှည့်လည်သော ဘီလူးတို့၊ အကယ်၍ အသက်ကို နှမြောပါက ပြန်လှည့်သွားကြလော့။

Verse 11

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते चतुर्दश।ऊचुर्वाचं सुसंक्रुद्धा ब्रह्मघ्नाश्शूलपाणयः।।।।

ထိုစကားကို ကြားလျှင် လက်၌ လှံကိုကိုင်ဆောင်ထားသော ဗြာహ్మణတို့ကို သတ်လေ့ရှိသည့် ထိုရက္ခိုသ်တစ်ဆယ့်လေးဦးတို့သည် အလွန်အမျက်ထွက်၍ ပြန်ပြောကြ၏။

Verse 12

क्रोधमुत्पाद्य नो भर्तुः खरस्य सुमहात्मनः।त्वमेव हास्यसे प्राणानद्यास्माभिर्हतो युधि।।।।

သင်သည် ငါတို့၏ အရှင်သခင် ခရ ၏ အမျက်ဒေါသကို ဆွပေးခဲ့ပြီ။ ယနေ့ စစ်မြေပြင်၌ ငါတို့လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးရလတ္တံ့။

Verse 13

का हि ते शक्तिरेकस्य बहूनां रणमूर्धनी।अस्माकमग्रतः स्थातुं किं पुनर्योद्दुमाहवे।।।।

တစ်ယောက်တည်းဖြစ်သော သင်၌ လူအများနှင့် စစ်မြေခေါင်းတန်း၌ ရင်ဆိုင်ရန် အင်အားမည်မျှရှိသနည်း။ ကျွန်ုပ်တို့ရှေ့၌ ရပ်တည်နိုင်ခြင်းတောင် မလွယ်ကူ၊ စစ်ပွဲ၌ တိုက်ခိုက်နိုင်မည်ဟု မည်သို့ဆိုနိုင်သနည်း။

Verse 14

एहि बाहुप्रयुक्तैर्नः परिघैश्शूलपट्टिसैः।प्राणांस्त्यक्षसि वीर्यं च धनुश्च करपीडितम्।।।।

လာလော့! ကျွန်ုပ်တို့လက်မောင်းဖြင့် ပစ်လွှတ်သော လက်နက်များ—တုတ်ကြီး၊ လှံနှင့် ထက်မြက်သောဓားသွား—တို့၏ ထိုးနှက်မှုကြောင့် သင်သည် အသက်ကိုလည်း၊ သတ္တိဗီရိယကိုလည်း၊ လက်ထဲတွင် တင်းကျပ်စွာကိုင်ထားသော လေးကိုတောင် စွန့်လွှတ်ရလိမ့်မည်။

Verse 15

इत्येवमुक्त्वा सङ्कृद्धा राक्षसास्ते चतुर्दश।चिक्षिपुस्तानि शूलानि राघवं प्रति दुर्जयम्।।।।

ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ရက္ခသ (rākṣasa) ဆယ့်လေးယောက်တို့သည် ဒေါသထွက်ကာ အနိုင်မရလွယ်သော ရာဃဝ (Rāghava) ထံသို့ လှံများကို ပစ်လွှတ်ကြ၏။

Verse 16

तानि शूलानि काकुत्स्थस्समस्तानि चतुर्दश।तावद्भिरेव चिच्छेद शरैः काञ्चनभूषणैः।।।।

ကာကုတ္သ္ထ (Kākuṭstha) သည် လှံဆယ့်လေးလက် အားလုံးကို ရွှေတန်ဆာဆင်ထားသော မြားများဖြင့် အရေအတွက်တူတူပင် ဖြတ်တောက်ပစ်ခဲ့သည်။

Verse 17

ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान्।जग्राह परमक्रुद्धश्चतुर्दश शिलाशितान्।।।।

ထို့နောက် တေဇောဓာတ်ကြီးမားသော သူသည် အလွန်ဒေါသထွက်လာကာ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ကျောက်ဖြင့် ချွန်ထက်အောင် လှီးထားသော နာရာစ (nārāca) မြား ဆယ့်လေးလက်ကို ကိုင်ယူ하였다။

Verse 18

गृहीत्वा धनुरायम्य लक्ष्यानुद्दिश्य राक्षसान्।मुमोच राघवो बाणान्वज्रानिव शतक्रतुः।।।।

ရာဃဝသည် လေးကိုကိုင်၍ တင်းတင်းဆွဲကာ ရက္ခသတို့ကို ပစ်မှတ်ထားပြီး မြားများကို လွှတ်လိုက်သည်၊ သတကရတု (အိန္ဒြာ) မိုးကြိုးတံများ ပစ်ချသကဲ့သို့။

Verse 19

रुक्मपुङ्खाश्च विशिखा दीप्ता हेमविभूषिताः।ते भित्त्वा रक्षसां वेगाद्वक्षांसि रुधिराप्लुताः।।।विनिष्पेतुस्तदा भूमौ न्यमज्जन्ताशनिस्वनाः।

ရွှေရောင်အမြီးပါ၍ ရွှေဖြင့်အလှဆင်ထားသော ထွန်းလင်းတောက်ပသည့် မြားများသည် အရှိန်ပြင်းပြင်းဖြင့် ပျံထွက်ကာ ရက္ခသတို့၏ ရင်ဘတ်ကို ထိုးဖောက်၍ သွေးစိုလျက် ထွက်ကျော်သွားပြီးနောက် မိုးကြိုးသံကဲ့သို့သော အသံနှင့် မြေထဲသို့ စိုက်ဝင်သွားကြသည်။

Verse 20

ते भिन्नहृदया भूमौ छिन्नमूला इव द्रुमाः।।।।निपेतुश्शोणितार्द्राङ्गा विकृता विगतासवः।

နှလုံးသားကွဲပြား၍ ကိုယ်ခန္ဓာသွေးစိုစွတ်—ပုံပျက်ယွင်းကာ အသက်ကင်းသွားပြီး—အမြစ်မှ ဖြတ်ချခံရသော သစ်ပင်များကဲ့သို့ မြေပေါ်သို့ လဲကျသွားကြသည်။

Verse 21

तान् दृष्ट्वा पतितान्भूमौ राक्षसी क्रोधमूर्छिता।।।।परित्रस्ता पुनस्तत्र व्यसृजद्भैरवस्वनान्।

သူတို့ကို မြေပေါ်လဲကျနေသည်ကို မြင်သော် ရာක්ෂသမီးသည် ဒေါသကြောင့် မူးမောသွား၏။ ထို့နောက် ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ကာ ထိုနေရာ၌ပင် ထိတ်လန့်ဖွယ် အော်ဟစ်သံများကို ထပ်မံလွှတ်ထုတ်လေသည်။

Verse 22

उपगम्य खरं सा तु किञ्चित्संशुष्कशोणिता।।।।पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी।

ခရာထံသို့ နီးကပ်လာသောအခါ သွေးအချို့က ခြောက်သွားပြီးဖြစ်၏။ ဝေဒနာနှိပ်စက်လျက် နာကျင်စွာ သူမသည် ထပ်မံလဲကျသွားသည်၊ စလ္လကီသစ်ပင်က အစေးယိုထွက်သကဲ့သို့။

Verse 23

पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ।। ।।

ဝေဒနာနှိပ်စက်လျက် သူမသည် ထပ်မံလဲကျသွားသည်၊ စလ္လကီသစ်ပင်က အစေးယိုထွက်သကဲ့သို့။

Verse 24

भ्रातुस्समीपे शोकार्ता ससर्ज निनदं मुहुः।।।।सस्वरं मुमुचे बाष्पं विषण्णवदना तदा।

အစ်ကို၏အနီး၌ ဝမ်းနည်းကြေကွဲလျက် နောက်ထပ်နောက်ထပ် အော်ဟစ်ငိုကြွေးသံကို ထပ်ခါထပ်ခါ ထုတ်လွှတ်하였다။ ထိုအခါ မျက်နှာညှိုးနွမ်းလျက် ရှိုက်သံကြားရအောင် မျက်ရည်များကို လွှတ်ချ하였다။

Verse 25

निपातितान् दृश्य रणे तु राक्षसान् प्रधाविता शूर्पणखा पुनस्ततः।वधं च तेषां निखिलेन रक्षसां शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा।।।।

ရှူရ္ပဏခာသည် စစ်မြေပြင်၌ ရာක්ෂသတို့ လဲကျသေဆုံးနေသည်ကို မြင်သော် ထိုနေရာမှ ထပ်မံပြေးထွက်သွားပြီး၊ မိမိ၏အစ်ကို ခရာထံသို့ ရာක්ෂသအပေါင်းတို့ သတ်ဖြတ်ခံရသည့်အကြောင်းကို အစုံအလင် ပြောကြား하였다။

Frequently Asked Questions

The chapter presents the dharma-question of justified violence in a forest-ascetic context: Rāma, though living as a tapas-like exile, acts as a protector by ṛṣi injunction, first securing Sītā’s safety through Lakṣmaṇa and then engaging the aggressors as a defensive, duty-based act.

Rāma’s self-presentation emphasizes that identity and power are subordinated to ethical mandate: arms are carried not for domination but for restoring order when innocents and sacred practices are threatened. The narrative also underscores restraint and clarity—warning the attackers, then acting decisively when deterrence fails.

Key landmarks include Rāma’s āśrama and parṇaśālā (a domestic-ascetic space) situated within Daṇḍakāraṇya. Culturally, the scene highlights the forest economy of fruits and roots, the authority of ṛṣis (niyoga), and the martial-ritual symbolism of bow, arrows, and Indra-vajra similes.