Adhyaya 33

Verse 1

भीष्म उवाच । मार्कंडेयेन वै रामः कथमत्र प्रबोधितः । कथं समागमो भूतः कस्मिन्काले कदा मुने

ဘီရှ္မက ဆိုသည်— “အို မုနိ၊ ဤနေရာ၌ မာရ္ကဏ္ဍေယက ရာမကို မည်သို့ သတိပေး၍ သင်ကြားခဲ့သနည်း။ သူတို့၏ တွေ့ဆုံမှုသည် မည်သို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သနည်း—အချိန်မည်သို့၊ မည်သည့်ကာလ၌နည်း၊ အို မုနိ?”

Verse 2

मार्कंडेयः कस्य सुतः कथं जातो महातपाः । नाम्नोऽस्य निगमं ब्रूहि यथाभूतं महामुने

အို မဟာမုနိ၊ အမှန်အတိုင်း ပြောကြားပါ—မဟာတပသီ မာရကဏ္ဍေယ သည် မည်သူ၏ သားနည်း၊ မည်သို့ မွေးဖွားလာသနည်း။ ထို့ပြင် သူ၏ နာမ၏ မူလနှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကိုလည်း ဖြစ်ပျက်သကဲ့သို့ ရှင်းပြပါ။

Verse 3

पुलस्त्य उवाच । अथ ते संप्रवक्ष्यामि मार्कंडेयोद्भवं पुनः । पुराकल्पे मुनिः पूर्वं मृकंडुर्नाम विश्रुतः

ပုလස්တျ မိန့်တော်မူသည်—ယခု ငါသည် မာရကဏ္ဍေယ၏ မွေးဖွားရာဇဝင်ကို ထပ်မံ ပြောကြားမည်။ ရှေးကာလ ကလ္ပတစ်ခေတ်၌ မృကဏ္ဍု ဟူသော နာမဖြင့် ကျော်ကြားသည့် မုနိတစ်ပါး ရှိခဲ့သည်။

Verse 4

भृगोः पुत्रो महाभागः सभार्यस्तप्तवांस्तपः । तस्य पुत्रस्तदा जातो वसतस्तु वनांतरे

ဘೃဂု၏ သားတော် မဟာဘဂ္ဂတော်သည် မိဖုရားနှင့်အတူ တပသကို ဆောင်ရွက်하였다။ တောအတွင်း အလွန်အမင်း တိတ်ဆိတ်သော နေရာ၌ နေထိုင်စဉ် ထိုအခါ သားတော်တစ်ပါး မွေးဖွားလာ하였다။

Verse 5

सपंचवार्षिको भूतो बाल एव गुणाधिकः । ज्ञानिना स तदा दृष्टो भ्रमन्बालस्तदांगणे

သူသည် အသက်ငါးနှစ်သာရှိသော်လည်း ကလေးဖြစ်နေစဉ်ကတည်းက ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် ထူးကဲခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဉာဏ်ရှိသော မုနိတစ်ပါးက သူ့ကို မြင်တွေ့ခဲ့ပြီး ကလေးသည် ထိုအိမ်ဝင်းအတွင်း လှည့်လည်နေ하였다။

Verse 6

स्थित्वा स सुचिरं कालं भाव्यर्थं प्रत्यबुध्यत । तस्य पित्रा स वै पृष्टः कियदायुः सुतस्य मे

သူသည် အချိန်အလွန်ကြာကြာ တည်ငြိမ်စွာ နေပြီးနောက် လာမည့်အရာ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သိမြင်လာ하였다။ ထို့နောက် သူ၏ ဖခင်က မေးလေသည်—“ကျွန်ုပ်၏ သား၏ အသက်တမ်း မည်မျှရှိမည်နည်း?”

Verse 7

संख्यायाचक्ष्व वर्षाणि तस्याल्पान्यधिकानि वा । मृकंडुनैवमुक्तस्तु स ज्ञानी वाक्यमब्रवीत्

မೃကဏ္ဍုက “သူ၏အသက်နှစ်များကို ရေတွက်၍ ပြောပါ—နည်းသလား များသလား” ဟု မေးလျှင်၊ ပညာရှိသူက ဤစကားကို ပြော하였다။

Verse 8

षण्मासमायुः पुत्रस्य धात्रा सृष्टं मुनीश्वर । नैव शोकस्त्वया कार्यः सत्यमेतदुदाहृतम्

အို မုနိအရှင်ကြီး၊ ဓာတೃ (ဖန်ဆင်းရှင်) သည် သင်၏သား၏အသက်ကို ခြောက်လသာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းမနေပါနှင့်; ဤသည်မှာ အမှန်တရားဟု ဆိုထားသည်။

Verse 9

स तच्छ्रुत्वा वचो भीष्म ज्ञानिना यदुदाहृतम् । अथोपनयनं चक्रे बालकस्य पिता तदा

အို ဘီရှ္မ၊ ပညာရှိ၏ ကြောက်မက်ဖွယ် စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ထိုအခါ ကလေး၏ဖခင်က ကလေးအတွက် ဥပနယန (သန့်ရှင်းကြိုး အစပြု) ပွဲကို ကျင်းပ하였다။

Verse 10

आह चैनं पितापुत्रमृषींस्त्वमभिवादय । एवमुक्तः स वै पित्रा प्रहृष्टश्चाभिवादने

ထို့နောက် ဖခင်က သားကို “သွား၍ ရှိသီတို့အား ဦးညွှတ်ကန်တော့ပါ” ဟု ဆို하였다။ ဖခင်၏စကားကြောင့် သားသည် ဝမ်းမြောက်စွာ နမස්ကာရ ပြု하였다။

Verse 11

न वर्णा वर्णतां वेत्ति सर्ववर्णाभिवादनः । पंचमासास्त्वतिक्रांता दिवसाः पंचविंशतिः

သူသည် ဝဏ္ဏ (အတန်းအစား) ခွဲခြားမှုကို မသိသော်လည်း ဝဏ္ဏအားလုံးမှ လူတို့က သူ့ကို နမස්ကာရ ပြုကြသည်။ ငါးလ ကျော်လွန်ပြီး၊ နေ့ နှစ်ဆယ့်ငါး ရက်လည်း ဖြစ်ပြီ။

Verse 12

मार्गेणाथ समायाता ऋषयस्तत्र सप्त वै । बालेन तेन ते दृष्टाः सर्वे चाप्यभिवादिताः

ထို့နောက် အရှင်ဘုရား၊ လမ်းကြောင်းအတိုင်း ထိုနေရာသို့ ရှင်ရသီ ခုနစ်ပါး ရောက်လာကြသည်။ ထိုကလေးသည် အားလုံးကို မြင်၍ တစ်ပါးချင်းစီအား ထုံးတမ်းအတိုင်း ပရဏာမပြုကာ ဂါရဝပြု하였다။

Verse 13

आयुष्मान्भव तैरुक्तः स बालो दंडमेखली । उक्त्वैवं ते पुनर्बालमपश्यन्क्षीणजीवितम्

သူတို့က “အာယုရှ္မာန် ဘဝ”—အသက်ရှည်ပါစေဟု ပြောကြသည်။ ဒဏ္ဍကိုင်၍ မေခလာခါးပတ်ပတ်ထားသော ကလေးသည် ရှင်ရသီတို့ရှေ့တွင် ရပ်နေသည်။ သို့သော် ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ပြန်ကြည့်သောအခါ ကလေး၏ အသက်ဓာတ်သည် မျှော့နွမ်း၍ ကုန်ခမ်းနေပြီဟု မြင်ကြသည်။

Verse 14

दिनानि पंच तस्यायुर्ज्ञात्वा भीताश्च ते नृप । तं गृहीत्वा बालकं च गतास्ते ब्रह्मणोंतिकम्

အို မင်းကြီး၊ သူ၏ အသက်ကာလသည် ငါးရက်သာရှိသည်ဟု သိသွားသောအခါ သူတို့သည် ကြောက်ရွံ့ကြသည်။ ထိုကလေးကို ခေါ်ဆောင်၍ ဘြဟ္မာ၏ ရှေ့တော်သို့ သွားကြသည်။

Verse 15

प्रतिमुच्य च तं राजन्प्रणिपेतुः पितामहम् । अयमावेदितस्तैस्तु तेन ब्रह्माभिवादितः

အို မင်းကြီး၊ သူ့ကို လွှတ်ပြီးနောက် သူတို့သည် ပိတာမဟ ဘြဟ္မာရှေ့၌ အဋ္ဌာင်္ဂပရဏာမဖြင့် လဲကျကာ ဦးချကြသည်။ ထို့နောက် သူတို့က အကြောင်းအရာကို လျှောက်တင်ပြီးသော် ကလေးသည်လည်း ဘြဟ္မာအား ထုံးတမ်းအတိုင်း အဘိဝါဒပြု하였다။

Verse 16

चिरायुर्ब्रह्मणा बालः प्रोक्तः स ऋषिसन्निधौ । ततस्ते मुनयः प्रीताः श्रुत्वा वाक्यं पितामहात्

ရှင်ရသီတို့၏ ရှေ့မှောက်တွင် ဘြဟ္မာက ကလေးအား “သင်သည် အသက်ရှည်မည်” ဟု ကြေညာ하였다။ ပိတာမဟ၏ ဤစကားကို ကြားသော် မုနိတို့သည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြစ်ကြသည်။

Verse 17

पितामह ऋषीन्दृष्ट्वा प्रोवाच विस्मयान्वितः । कार्येण येन चायातः कोयं बालो निवेद्यताम्

ရိရှီတို့ကို မြင်သော် ပိတာမဟ (ဗြဟ္မာ) သည် အံ့ဩလျက် မိန့်တော်မူ၏— “သင်တို့သည် မည်သည့်ကိစ္စအတွက် လာသနည်း၊ ဤကလေးသည် မည်သူနည်း။ ရှင်းလင်းစွာ တင်ပြကြလော့။”

Verse 18

ततस्त ऋषयो राजन्सर्वं तस्मै न्यवेदयन् । पुत्रो मृकंडोः क्षीणायुः सायुषं कुरु बालकम्

ထို့နောက်၊ အို မင်းကြီး၊ ရိရှီတို့သည် အရာအားလုံးကို ထိုသူထံ တင်ပြကြ၏— “မೃကဏ္ဍု၏ သားသည် အသက်တိုပါသည်။ ဤကလေးကို အသက်ရှည်အောင် ပြုတော်မူပါ။”

Verse 19

अल्पायुषस्त्वस्य मुनिर्बध्वेमां चापि मेखलाम् । यज्ञोपवीतं दंडं च दत्वा चैनमबोधयत्

အသက်တိုကြောင်းကို မြင်သဖြင့် မုနိသည် မေခလာ (ခါးပတ်သန့်) ကို ခါးတွင်ချည်ပေး၏။ ထို့နောက် ယဇ္ဉောပဝီတ (သန့်ကြိုး) နှင့် ဒဏ္ဍ (တောင်ဝှေ့) ကို ပေးပြီး သင်ကြားညွှန်ပြ하였다။

Verse 20

यं कंचित्पश्यसे बाल भ्रमंतं भूतले जनम् । तस्याभिवादः कर्तव्य एवमाह पिता वचः

“ကလေးရေ၊ မြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်သွားလာနေသော မည်သူမဆို သင်မြင်လျှင် ရိုသေစွာ အဘိဝါဒ (နမස්ကာရ) ပြုရမည်” ဟု အဖေက မိန့်၏။

Verse 21

अभिवादनशीलोयं क्षितौ दृष्टः परिभ्रमन् । तीर्थयात्राप्रसंगेन दैवयोगात्पितामह

အို ပိတာမဟ၊ ဤယဉ်ကျေးသဘောရှိသူသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်နေသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ တီရ္ထယာထရာ (သန့်မြတ်နေရာသို့ ဘုရားဖူး) အခါသမယကြောင့်၊ ဒေဝယောဂ—ကံကြမ္မာ၏ ပေါင်းဆုံမှုကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

Verse 22

चिरायुर्भव पुत्रेति प्रोक्तोसौ तत्र बालकः । कथं वचो भवेत्सत्यमस्माकं भवता सह

ထိုနေရာ၌ ကလေးကို “သားရေ၊ အသက်ရှည်ပါစေ” ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏။ ထို့နောက် သူက “သင်နှင့်အတူရှိလျှင် ကျွန်ုပ်တို့၏စကားသည် မည်သို့မှန်ကန်လာနိုင်မည်နည်း” ဟု မေး၏။

Verse 23

एवमुक्तस्तदा तैस्तु ब्रह्मा लोकपितामहः । ऋतवाक्यादियं भूमिः संस्थिता सर्वतोभया

ထိုအခါ သူတို့က ထိုသို့လျှောက်ရာတွင် လောကပိတామဟ ဘြဟ္မာက “ဤမြေကြီးသည် ရ္တဝါကျ (Ṛtavākya) မှအစပြု၍ အရပ်ရပ်၌ တည်မြဲစွာ စိုက်ထူထားပြီး ကြောက်ရွံ့မှုမှ ကာကွယ်ထားသည်” ဟု ကြေညာ၏။

Verse 24

ब्रह्मोवाच । मत्समश्चायुषा बालो मार्कंडेयो भविष्यति । कल्पस्यादौ तथाचांते मतो मे मुनिसत्तमः

ဘြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်—“ဤကလေး မာရ္ကဏ္ဍေယ (Mārkaṇḍeya) သည် အသက်တမ်း၌ ငါနှင့်တူညီလာမည်။ ကလ္ပ၏အစ၌လည်း အဆုံး၌လည်း ငါ့အမြင်တွင် မုနိတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်”။

Verse 25

एवं ते मुनयो बालं ब्रह्मलोके पितामहात् । संसाध्य प्रेषयामासुर्भूयोप्येनं धरातलम्

ထို့ကြောင့် မုနိတို့သည် ဘြဟ္မလောက၌ ပိတామဟ ဘြဟ္မာ၏အကူအညီဖြင့် ကလေးနှင့်ပတ်သက်သော ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြီးမြောက်စေပြီး၊ ထိုသူကို မြေပြင်လောကသို့ ထပ်မံစေလွှတ်ကြ၏။

Verse 26

तीर्थयात्रां गता विप्रा मार्कंडेयो निजं गृहम् । जगाम तेषु यातेषु पितरं स्वमथाब्रवीत्

ဗိပၸရများသည် တီရ္ထယာထရာ (tīrtha-yātrā) သို့ ထွက်ခွာသွားသောအခါ မာရ္ကဏ္ဍေယသည် မိမိအိမ်သို့ ပြန်သွား၏။ သူတို့ထွက်သွားပြီးနောက် သူသည် မိမိအဖေကို စကားဆို၏။

Verse 27

ब्रह्मलोकमहं नीतो मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः । दीर्घायुश्च कृतश्चास्मि वरान्दत्वा विसर्जितः

ဗြဟ္မတရားကို ဟောပြောသော မုနိများက ကျွန်ုပ်ကို ဗြဟ္မလောကသို့ ခေါ်ဆောင်သွားကြသည်။ သူတို့သည် ကျွန်ုပ်အား အသက်ရှည်ကောင်းချီးပေး၍၊ ဆုတောင်းပေးပြီးနောက် ပြန်လွှတ်လိုက်သည်။

Verse 28

एतदन्यच्च मे दत्तं गतं चिंताकरं तव । कल्पस्यादौ तथा चांते भविष्ये समनंतरे

ဤအခြားအရာကိုလည်း ကျွန်ုပ်က ပေးအပ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သင်အတွက် စိုးရိမ်ပူပန်ရသော အကြောင်းရင်းဖြစ်လာသည်—ကလ္ပ၏အစတွင်လည်း၊ အဆုံးတွင်လည်း၊ နီးကပ်လာမည့် အနာဂတ်တွင်လည်း။

Verse 29

लोककर्तुर्ब्रह्मणोहं प्रसादात्तस्य वै पितः । पुष्करं वै गमिष्यामि तपस्तप्तुं समुद्यतः

လောကများကို ဖန်ဆင်းသူ ဗြဟ္မာ—ထို့ပြင် အမှန်တကယ် သူ၏ဖခင်၏—ကရုဏာတော်ကြောင့်၊ ကျွန်ုပ်သည် တပသ (အာသီတပ) ပြုရန် အားထုတ်ကာ ပုရှ္ကရသို့ သွားမည်ဟု ဆုံးဖြတ်하였다။

Verse 30

तत्राहं देवदेवेशमुपासिष्ये पितामहम् । सर्वकामावाप्तिकरं सर्वारातिनिबर्हणम्

အဲဒီမှာ ကျွန်ုပ်သည် ဒေဝတို့၏ ဒေဝဣရှ၊ ပိတామဟ ဗြဟ္မာကို ပူဇော်အုပ်သိမ်းမည်။ အလိုဆန္ဒအားလုံးကို ပြည့်စုံစေပြီး ရန်သူအားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးတော်မူသူ ဖြစ်သည်။

Verse 31

सर्वसौख्यप्रदं देवमिन्द्रादीनां परायणम् । ब्रह्माणं तोषयिष्यामि सर्वलोकपितामहम्

ကျွန်ုပ်သည် ဗြဟ္မာကို ပျော်ရွှင်ကျေနပ်စေမည်—အပျော်အပါးအားလုံးကို ပေးတော်မူသော ဒေဝ၊ အိန္ဒြာနှင့် အခြားဒေဝတို့၏ အမြင့်ဆုံး အားကိုးရာ၊ လောကအားလုံး၏ ပိတామဟ ဖြစ်တော်မူသည်။

Verse 32

मार्कंडेयवचः श्रुत्वा मृकंडुर्मुनिसत्तमः । जगाम परमं हर्षं क्षणमेकं समुच्छ्वसन्

မာရ္ကဏ္ဍေယ၏ သဒ္ဒါဝచနကို ကြားသိလျှင် မုနိအမြတ် မೃကဏ္ဍုသည် အမြင့်မားသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ခဏတစ်ခဏ သက်သာစွာ အသက်ရှူထုတ်လေ၏။

Verse 33

धैर्यं सुमनसा स्थाय इदं वचनमब्रवीत् । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्

ထို့နောက် ဓೈရ္ယ သည် စိတ်ငြိမ်သက်စွာ ရပ်တည်၍ ဤသို့ မိန့်ဆို၏— “ယနေ့ ငါ၏ မွေးဖွားခြင်းသည် အကျိုးသီးပွင့်ပြီ၊ ငါ၏ ဘဝလည်း အမှန်တကယ် ကောင်းမွန်စွာ နေထိုင်ခဲ့ပြီ။”

Verse 34

सर्वस्य जगतां स्रष्टा येन दृष्टः पितामहः । त्वया दायादवानस्मि पुत्रेण वंशधारिणा

သင်၏အားဖြင့်—လောကအားလုံး၏ ဖန်ဆင်းရှင် ပိတామဟ ဘြဟ္မာကို မြင်တွေ့ခွင့်ရခဲ့သဖြင့်—ငါသည် မျိုးဆက်ကို ထိန်းသိမ်းသော သားတော်ကြောင့် အမွေဆက်ခံသူ ရရှိသူ ဖြစ်လာပြီ။

Verse 35

त्वं गच्छ पश्य देवेशं पुष्करस्थं पितामहम् । दृष्टे तस्मिन्जगन्नाथे न जरामृत्युरेव च

သင် သွားလော့—ပုෂ్కရ၌ တည်ရှိသော ဒေဝေရှ ပိတามဟ ဘြဟ္မာကို ဖူးမြင်လော့။ ထို ဇဂန္နာထကို မြင်လျှင် အိုမင်းခြင်းလည်း မရှိ၊ သေခြင်းလည်း မရှိ။

Verse 36

नृणां भवति सौख्यानि तथैश्वर्यं तपोऽक्षयम् । त्रीणि शृङ्गाणि शुभ्राणि त्रीणि प्रस्रवणानि च

လူသားတို့အတွက် ထိုနေရာမှ ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ စည်းစိမ်အာဏာနှင့် မကုန်ခန်းသော တပဿာပုဏ္ဏ (တပပုဏ္ဏ) ပေါ်ပေါက်လာသည်; (ထိုအရပ်၌) ဖြူဝင်းတောက်ပသော တောင်ထိပ် သုံးခုနှင့် စီးဆင်းသော ရေထွက် သုံးခုလည်း ရှိသည်။

Verse 37

पुष्कराणि तथा त्रीणि नविद्मस्तत्र कारणम् । कनीयांसं मध्यमं च तृतीयं ज्येष्ठपुष्करम्

ဤသို့ ပုရှ္ကရ သုံးပါးရှိ၏။ ထိုနေရာ၌ အကြောင်းရင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိနိုင်—ကနိဋ္ဌ ပုရှ္ကရ၊ မဓျမ ပုရှ္ကရ၊ နှင့် တတိယအဖြစ် ဇျေဋ္ဌ ပုရှ္ကရ ဖြစ်၏။

Verse 38

शृंगशब्दाभिधानानि शुभप्रस्रवणानि च । ब्रह्माविष्णुस्तथा रुद्रो नित्यं सन्निहितास्त्रयः

ထိုနေရာ၌ “ရှೃင်္ဂ (Śṛṅga)” ဟူသော စကားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သည့် အမည်များရှိပြီး မင်္ဂလာရှိသော စမ်းရေထွက်များလည်း ရှိ၏။ ထိုနေရာ၌ ဘြဟ္မာ၊ ဝိෂ္ဏု၊ ရုဒြ—သုံးပါးသည် အမြဲတမ်း စန့်နိဟိတ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 39

पुष्करेषु महाराजा नातः पुण्यतमं भुवि । विरजं विमलं तोयं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

အို မဟာရာဇာ၊ မြေပြင်ပေါ်၌ ပုရှ္ကရထက် ပို၍ ပုဏ္ဏတမ မရှိ။ ၎င်း၏ ရေသည် အညစ်အကြေးကင်း၍ သန့်စင်ကာ တြိလောကတစ်လျှောက် ကျော်ကြား၏။

Verse 40

ब्रह्मलोकस्य पन्थानं धन्याः पश्यंति पुष्करं । यस्तु वर्षशतं साग्रमग्निहोत्रमुपासते

ပုရှ္ကရကို မြင်တွေ့ဒർശနပြုသူတို့သည် အလွန်ကံကောင်းသူများ—၎င်းသည် ဘြဟ္မလောကသို့ သွားရာ လမ်းဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် အဂ္နိဟောတရ (Agnihotra) ကို နှစ်တစ်ရာပြည့် မပြတ်မတောက် အနုဋ္ဌာန်ပြုသူ၏ ပုဏ္ဏကို (နှိုင်းယှဉ်၍) ဆိုထားသည်။

Verse 41

कार्तिकीं वा वसेदेकां पुष्करे सममेव च । कर्तुम्मया न शकितं कर्मणा नैव साधितम्

ကာတိကာလ (Kārtikā) တစ်လပင် နေထိုင်ခြင်း—သို့မဟုတ် ပုရှ္ကရ၌ ထိုနည်းတူ နေထိုင်ခြင်း—ဤအရာကို ကျွန်ုပ် မပြုနိုင်ခဲ့။ ထို့ပြင် ကర్మ (ရိတုအနုဋ္ဌာန်) သာဖြင့်လည်း ကျွန်ုပ်အတွက် မပြီးမြောက်နိုင်ခဲ့။

Verse 42

तदयत्नात्त्वया तात मृत्युस्सर्वहरो जितः । तत्र दृष्टस्स देवेशो ब्रह्मा लोकपितामहः

ချစ်သားရေ၊ သင်၏အားထုတ်မှုမရှိဘဲပင် အရာအားလုံးကိုလုယူသည့် မရဏ (မৃত்யု) ကို အနိုင်ယူပြီးပြီ။ ထိုနေရာ၌ သင်သည် ဒေဝတို့၏အရှင်၊ လောကပိတာမဟ ဘြဟ္မာကို ဒർശနပြုခဲ့သည်။

Verse 43

नान्यो मर्त्यस्त्वया तुल्यो भविता जगतीतले । अहं वै तोषितो येन पञ्चवार्षिकजन्मना

ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် သင်နှင့်တူညီသော မရဏသတ္တဝါ အခြားမရှိတော့မည်။ အမှန်တကယ် သင်၏ လူ့ဘဝ ငါးနှစ်တာ မွေးဖွားမှုကြောင့် ငါသည် ကျေနပ်ပီတိဖြစ်၏။

Verse 44

वरेण त्वं मदीयेन उपमां चिरजीविनाम् । गमिष्यसि न सन्देहस्तथाशीर्वचनम्मम

ငါပေးသော ဝရ (ကောင်းချီး) ကြောင့် သင်သည် အသက်ရှည်သော ချီရဉ္ဇီဝင်တို့နှင့်တူသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်မည်၊ သံသယမရှိ။ ဤသည်ကား ငါ၏ အာရှီဝါဒ စကားတော်ဖြစ်၏။

Verse 45

एवं वदन्ति ते सर्वे व्रज लोकान्यथेप्सितान् । एवं लब्धप्रसादेन मृकण्डुतनयेन च

ဤသို့ သူတို့အားလုံး ပြောဆိုပြီး မိမိတို့လိုလားသည့်အတိုင်း ဗြဇ လောကများသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ထိုနည်းတူ ကရုဏာတော်ကို ရရှိပြီးနောက် မೃကဏ္ဍု၏ သားနှင့်အတူလည်း သွားကြ၏။

Verse 46

आश्रमःस्थापितस्तेन मार्कण्डाश्रम इत्युत । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा वाजपेयफलं लभेत्

သူသည် “မာရ္ကဏ္ဍာအာရှရမ်” ဟု ခေါ်သော အာရှရမ်တစ်ခုကို တည်ထောင်하였다။ ထိုနေရာ၌ ရေချိုးကာ သန့်ရှင်းဖြူစင်လျှင် ဝါဇပေယ ယဇ్ఞ၏ အကျိုးဖလနှင့် တူညီသော ကုသိုလ်ကို ရရှိမည်။

Verse 47

सर्वपापविशुद्धात्मा चिरायुर्जायते नरः । पुलस्त्य उवाच । तथान्यं ते प्रवक्ष्यामि इतिहासं पुरातनम्

အပြစ်အားလုံးမှ အတ္တမန် သန့်စင်သွားသော လူသည် အသက်ရှည်စွာ မွေးဖွားလာ၏။ ပုလஸ္တျက မိန့်တော်မူသည်– “ယခု ငါသည် သင်အား နောက်ထပ် ရှေးဟောင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိတစ်ပုဒ်ကို ပြောကြားမည်”။

Verse 48

यथा रामेण वै तीर्थं पुष्करं तु विनिर्मितम् । चित्रकूटात्पुरा रामो मैथिल्या लक्ष्मणेन च

သခင်ရာမသည် ပုရှ္ကရ တီရ္ထအမြတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ယခင်ကလည်း ရာမသည် မૈထိလီ (စီတာ) နှင့် လက္ခ္မဏတို့နှင့်အတူ စိတ္ရကူဋမှ ထွက်ခွာခဲ့၏။

Verse 49

अत्रेराश्रममासाद्य पप्रच्छ मुनिसत्तमम् । राम उवाच । कानि पुण्यानि तीर्थानि किं वा क्षेत्रं महामुने

အတြိ၏ အာရှရမသို့ ရောက်သော် ရာမသည် မုနိအထွဋ်အမြတ်ကို မေးမြန်း၏။ ရာမမိန့်တော်မူသည်– “အို မဟာမုနိ၊ ပုဏ္ဏယရှိသော တီရ္ထများသည် မည်သည်တို့နည်း၊ သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ သည် မည်သည်နည်း”။

Verse 50

यत्र गत्वा नरो योगिन्वियोगं सह बंधुभिः । नैव प्राप्नोति भगवन्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत

အို ဘဂဝန်၊ အို ယောဂီ၊ အို သုဝြတ (ဝတ္တကောင်း) ရှင်—ကျွန်ုပ်အား မိန့်ကြားပါ: လူသည် မည်သည့်နေရာသို့ သွားရောက်လျှင် မိမိဆွေမျိုးဘန်ဓုတို့နှင့် ခွဲခွာရခြင်းကို ထပ်မံ မကြုံရတော့သနည်း။

Verse 51

अनेन वनवासेन राज्ञस्तु मरणेन च । भरतस्य वियोगेन परितप्ये ह्यहं त्रिभिः

ဤတောဝင်နေထိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ မင်းကြီးကွယ်လွန်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဘရတနှင့် ခွဲခွာရခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း—ဤသုံးပါးကြောင့် ငါသည် အမှန်တကယ် ပူပန်နာကျင်လျက်ရှိ၏။

Verse 52

तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा विप्रर्षभस्तदा । ध्यात्वा च सुचिरं कालमिदं वचनमब्रवीत्

ရာဃဝက ပြောကြားသော စကားကို ကြားသိပြီးနောက် ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်သည် အချိန်ကြာမြင့်စွာ စဉ်းစားသုံးသပ်ကာ ထိုစကားကို ပြန်လည်မိန့်ကြား하였다။

Verse 53

अत्रिरुवाच । साधु पृष्टं त्वया वीर रघूणां वंशवर्धन । मम पित्रा कृतं तीर्थं पुष्करं नाम विश्रुतम्

အတြီက မိန့်သည်— “ကောင်းလှ၏၊ မေးမြန်းသင့်သလို မေးလေပြီ၊ ရဂ္ဃုဝంశကို တိုးတက်စေသော သူရဲကောင်းရေ။ ငါ့အဖေက ‘ပုஷ္ကရ’ ဟု နာမည်ကျော်သော တီရ္ထကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။”

Verse 54

पर्वतौ द्वौ च विख्यातौ मर्यादा यज्ञपर्वतौ । कुंडत्रयं तयोर्मध्ये ज्येष्ठमध्यकनिष्ठकम्

ထင်ရှားသော တောင်နှစ်လုံးရှိသည်—မర్యာဒါတောင်နှင့် ယဇ္ဉပရဝတတောင်။ ထိုတောင်နှစ်လုံးအကြားတွင် ကုဏ္ဍ သုံးခုရှိ၍ အကြီး၊ အလယ်၊ အငယ် ဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။

Verse 55

तेषु गत्वा दशरथं पिंडदानेन तर्पय । तीर्थानां प्रवरं तीर्थं क्षेत्राणामपि चोत्तमम्

ထိုတီရ္ထများသို့ သွားရောက်၍ ပိဏ္ဍဒါန ပြုကာ ဒဿရထကို တရ্পဏပေးလော့။ ထိုနေရာသည် တီရ္ထတို့အနက် အထွတ်အမြတ်ဖြစ်ပြီး က్షೇತ್ರတို့အနက်လည်း အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။

Verse 56

अवियोगा च सुरसा वापी रघुकुलोद्वह । तथा सौभाग्यकूपोन्यः सुजलो रघुनंदन

ရဂ္ဃုကူလ၏ အထွတ်အမြတ်ရေ၊ ‘အဝိယောဂါ’ ဟု အမည်ရသော ရေတွင်းတစ်တွင်းနှင့် ‘စူရသာ’ ဟု အမည်ရသော ရေတွင်းတစ်တွင်းရှိသည်။ ထို့ပြင် ‘စောဘဂျ’ ဟု ခေါ်သော အခြားရေတွင်းတစ်တွင်းလည်းရှိ၍ ရေကြည်လင်ကောင်းမွန်လှသည်၊ ရဂ္ဃုနန္ဒနရေ။

Verse 57

तेषु पिंडप्रदानेन पितरो मोक्षमाप्नुयुः । आभूतसंप्लवं कालमेतदाह पितामहः

သူတို့အား ပိဏ္ဍ (piṇḍa) ပူဇော်လှူဒါန်းခြင်းဖြင့် ပိတೃ (ဘိုးဘွား) တို့သည် မောက္ခကို ရရှိကြသည်။ ပိတာမဟ ဘြဟ္မာက ဤအကျင့်သဒ္ဓါသည် သတ္တဝါအားလုံး ပျက်လျက်သွားသော မဟာပရလယ ကာလတိုင်အောင် အကျိုးရှိကြောင်း ကြေညာ하였다။

Verse 58

तत्र राघव गच्छस्व भूयोप्यागमनं क्रियाः । तथेति चोक्त्वा रामोपि गमनाय मनो दधे

“အဲဒီနေရာကို သွားပါ၊ ရာဃဝ၊ ပြီးတော့ နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လာနိုင်ရန်လည်း စီစဉ်ပါ။” ဟုဆို၍ “တထာ—အဲဒီအတိုင်း” ဟုပြန်ကြားကာ ရာမသည် ထွက်ခွာရန် စိတ်ကို တည်ကြည်စေ하였다။

Verse 59

ऋक्षवंतमभिक्रम्य नगरं वैदिशं तथा । चर्मण्वतीं समुत्तीर्य प्राप्तोसौ यज्ञपर्वतम्

Ṛkṣavat သို့ ချဉ်းကပ်၍ ထို့နောက် Vidiśā မြို့သို့လည်း ရောက်ကာ Carmaṇvatī မြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် ယဇ္ဉပရဝတ (ယဇ္ဉ၏တောင်) သို့ ရောက်ရှိ하였다။

Verse 60

तमतिक्रम्य वेगेन मध्यमे पुष्करे स्थितः । पितॄन्संतर्पयामास अद्भिर्देवांश्च सर्वशः

ထိုအရာကို လျင်မြန်စွာ ကျော်လွန်ပြီးနောက် သူသည် အလယ်ပုရှ္ကရ၌ နေထိုင်하였다။ ထိုနေရာတွင် ရေဖြင့် တර්ပဏ ပြုကာ ပိတೃတို့ကို တင်းတိမ်စေပြီး၊ ဒေဝတားတို့ကိုလည်း အမျိုးမျိုးသောနည်းဖြင့် ပူဇော်ဂုဏ်ပြု하였다။

Verse 61

स्नानावसाने रामेण मार्कंडो मुनिपुंगवः । आगच्छन्शिष्यसंयुक्तो दृष्टस्तत्रैव धीमता

ရာမသည် ရေချိုးပွဲကို အဆုံးသတ်ပြီးနောက် မုနိအထွဋ် မာရ္ကဏ္ဍေယ သည် တပည့်များနှင့်အတူ ရောက်လာကာ ပညာရှိသူ၏ မျက်စိရှေ့၌ ထိုနေရာတင် ပေါ်ထွန်းမြင်တွေ့ရ하였다။

Verse 62

गत्वा वै संमुखं तस्य प्रणिपत्य च सादरम् । पृष्टोऽवियोगदः कूपः कतमस्यां दिशि प्रभो

သူသည် ထိုသူ၏ရှေ့တည့်တည့်သို့ သွားကာ လေးစားစွာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး မေးလျက်— “အရှင်ဘုရား၊ ‘အဝိယောဂဒါ’ ဟု အမည်ရသော ရေတွင်းသည် မည်သည့်အရပ်တွင် ရှိပါသနည်း?”

Verse 63

सुतो दशरथस्याहं रामो नाम जनैः स्मृतः । सौभाग्यवापीं तां द्रष्टुमहं प्राप्तोत्रिशासनात्

ကျွန်ုပ်သည် ဒသရထ၏ သားတော်ဖြစ်၍ လူတို့က ‘ရာမ’ ဟု အမည်ဖြင့် မှတ်မိကြသည်။ တြိရှာသန၏ အမိန့်တော်အရ ကံကောင်းခြင်း၏ ရေကန်/ရေတွင်း ‘ဆೌဘာဂျယ-ဝာပီ’ ကို ကြည့်ရှုရန် ဤနေရာသို့ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 64

तत्स्थानं तौ च वै कूपौ भगवान्प्रब्रवीतु मे । एवमुक्तश्च रामेण मार्कंडः प्रत्युवाच ह

“ဘုရားသခင် (Bhagavān) သည် ထိုနေရာနှင့် ထိုရေတွင်းနှစ်တွင်းအကြောင်းကို ကျွန်ုပ်အား မိန့်ကြားပေးပါစေ။” ရာမက ဤသို့ မေးမြန်းသဖြင့် မာရကဏ္ဍက ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 65

मार्कंडेय उवाच । साधु राघव भद्रं ते सुकृतं भवता कृतम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन यत्प्राप्तोसीह सांप्रतम्

မာရကဏ္ဍေယက မိန့်တော်မူသည်— “ကောင်းလှ၏၊ ရာဃဝ၊ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ သင်သည် ပုဏ္ဏကောင်းမှုကို ပြုခဲ့ပြီ၊ အကြောင်းမူကား တီရ္ထယာထရာ (သန့်ရှင်းရာဌာနသို့ ဘုရားဖူးခရီး) အခါသမယကြောင့် ယခု ဤနေရာသို့ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။”

Verse 66

एह्यागच्छस्व पश्य स्ववापीं तामवियोगदाम् । अवियोगश्च सर्वैश्च कूप एवात्र जायते

လာပါ၊ နီးကပ်လာ၍ သင်၏ကိုယ်ပိုင် ဝာပီ—‘အဝိယောဂဒါ’ ကို ကြည့်ရှုပါ; ၎င်းသည် ခွဲခွာခြင်းမှ လွတ်မြောက်မှုကို ပေးတော်မူ၏။ ဤနေရာ၌ ဤရေတွင်းတွင်ပင် လူအားလုံးအတွက် အဝိယောဂ—မခွဲမခွာသော အခြေအနေ—အမှန်တကယ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 67

आमुष्मिके चैहिके च जीवतोपि मृतस्य वा । एतद्वाक्यं मुनींद्रस्य श्रुत्वा लक्ष्मणपूर्वजः

ဟိုလောက၌ဖြစ်စေ ဤလောက၌ဖြစ်စေ—အသက်ရှင်သူအတွက်ဖြစ်စေ သေဆုံးသူအတွက်တောင်ဖြစ်စေ—မုနိအရှင်တို့၏အကြီးအကဲ၏စကားကိုကြားသော် လက္ရှမဏ၏အကိုကြီး သီရိရာမသည် ပြန်လည်တုံ့ပြန်하였다။

Verse 68

सस्मार रामो राजानं तदा दशरथं नृप । भरतं सह शत्रुघ्न्रंभातॄनन्यांश्चनागरान्

ထို့နောက် အို မင်းကြီး၊ သီရိရာမသည် ဘုရင် ဒသရထကို သတိရလေ၏။ ထို့ပြင် ဘရတကို သတ္တရုဃ္နနှင့်အတူ၊ အခြားညီအကိုများနှင့် မြို့သူမြို့သားတို့ကိုပါ သတိရ하였다။

Verse 69

एवंचिंतयतस्तस्य संध्याकालो व्यजायत । उपास्य पश्चिमां संध्यां मुनिभिःसह राघवः

ဤသို့ စဉ်းစားနေစဉ်မှာပင် စန္ဓျာကာလ ရောက်လာ하였다။ ရာဃဝသည် မုနိတို့နှင့်အတူ အနောက်ဘက် (ညနေ) စန္ဓျာကို ပူဇော်အုပ်သိမ်း하였다။

Verse 70

सुष्वाप तां निशां तत्र भ्रातृभार्यासमन्वितः । विभावर्यवसाने तु स्वप्नांते रघुनंदनः

အဲဒီနေရာတွင် သူသည် ညတစ်ညလုံးကို ညီ၏ဇနီးနှင့်အတူ အိပ်စက်ကာ ကုန်ဆုံး하였다။ သို့သော် ညအဆုံးတွင်—အိပ်မက်အဆုံးသတ်ချိန်၌—ရဃုနန္ဒန (ရာမ) …

Verse 71

पित्रा मात्रा तथा चान्यैरयोध्यायां स्थितः किल । विवाहमंगले वृत्ते बहुभिर्बांधवैः सह

ဆိုကြသည်မှာ သူသည် အယောဓျာမြို့၌ အဖေ၊ အမေ နှင့် အခြားသူများနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။ မင်္ဂလာအိမ်ထောင်ရေးအခမ်းအနား ပြီးစီးသွားသောအခါလည်း ဆွေမျိုးများစွာနှင့်အတူ ထိုနေရာ၌ပင် ဆက်လက်တည်ရှိ하였다။

Verse 72

समासीनः सभार्योऽसावृषिभिः परिवारितः । लक्ष्मणेनाप्येवमेव दृष्टोऽसौ सीतया तथा

သူသည် ထိုနေရာ၌ မိမိ၏ သာသနာတော်မယားနှင့်အတူ ထိုင်နေပြီး ရှင်ရသီများက ဝိုင်းရံထားသည်။ လက္ခမဏလည်း ထိုနည်းတူ မြင်ခဲ့ပြီး၊ စီတာလည်း ထိုအတိုင်းပင် မြင်ခဲ့သည်။

Verse 73

प्रभाते तु मुनीनां तत्सर्वमेव प्रकीर्तितम् । ऋषिभिश्च तथेत्युक्तः सत्यमेतद्रघूत्तम

မိုးလင်းချိန်တွင် မုနိများက ထိုအရာအားလုံးကို အပြည့်အစုံ ပြောကြား하였다။ ရသီများက “အဲဒီလိုပဲ” ဟု ပြန်ဆိုကာ “ရဃုဝంశ၏ အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ ဤသည်မှာ အမှန်တရားပင်” ဟု ဆို하였다။

Verse 74

मृतस्य दर्शने श्राद्धं कार्यमावश्यकं स्मृतम् । वृद्धिकामास्तु पितरस्तथा चैवान्नकांक्षिणः

သေဆုံးသူ၏ ရုပ်ကောင်ကို မြင်ရသော် ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ကို မဖြစ်မနေ ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု စမృతိ၌ မှတ်သားထားသည်။ အဘိုးဘွားပိတೃများသည် ကုသိုလ်ကောင်းမြတ် တိုးပွားခြင်းကို လိုလားကြပြီး အစာအဟာရ ပူဇော်သကာကိုလည်း မျှော်လင့်ကြသည်။

Verse 75

ददंति दर्शनं स्वप्ने भक्तियुक्तस्य राघव । अवियोगस्तु ते भ्रात्रा पित्रा च भरतेन च

အို ရာဃဝ၊ ဘက္တိဖြင့် ပြည့်ဝသူအား သူတို့သည် အိပ်မက်အတွင်း၌ ဒർശန (မြင်တွေ့ခြင်း) ကို ပေးတော်မူကြသည်။ ထို့ပြင် သင်အတွက် ညီအစ်ကို၊ ဖခင်နှင့် ဘရတ (Bharata) တို့နှင့် ခွဲခွာရခြင်း မရှိတော့မည်။

Verse 76

चतुर्दशानां वर्षाणां भविता राघव ध्रुवम् । कुरु श्राद्धं तथा वीर राज्ञो दशरथस्य च

အို ရာဃဝ၊ အမှန်တကယ်ပင် ဆယ့်လေးနှစ် ကာလသည် မလွဲမသွေ ကုန်လွန်မည်။ ထို့ကြောင့် အို သူရဲကောင်း၊ မင်း ဒဿရထ (Daśaratha) အတွက်လည်း ရှရဒ္ဓ ပူဇော်ပွဲကို ဆောင်ရွက်လော့။

Verse 77

अमी च ऋषयः सर्वे तव भक्ताः कृतक्षणाः । अहं च जमदग्निश्च भारद्वाजश्च लोमशः

ဤနေရာရှိ ရှိသမျှ ရှိသီတို့သည် သင်၏ ဘက္တားများဖြစ်၍ ခဏချင်းပင် အဆင်သင့် ဖြစ်ကြသည်။ ငါလည်း—ဇမဒဂ္နီ၊ ဘာရဒ္ဝါဇ၊ လောမရှတို့နှင့်အတူ—သင်၏ ရှေ့တော်၌ ရပ်နေသည်။

Verse 78

देवरातः शमीकश्च षडेते वै द्विजोत्तमाः । श्राद्धे च ते महाबाहो संभारांस्त्वमुपाहर

ဒေဝရာတနှင့် ရှမီက—ဤခြောက်ဦးသည် အမှန်တကယ် ဒွိဇအထက်မြတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ရှရာဒ္ဓ ပူဇာအတွက်၊ လက်မောင်းကြီးသူရေ၊ လိုအပ်သော ပစ္စည်းများကို ယူဆောင်လာပါ။

Verse 79

मुख्यं चेंगुदिपिण्याकं बदरामलकैः सह । श्रीफलानि च पक्वानि मूलं चोच्चावचं बहु

ထို့ပြင် အဓိကအားဖြင့် အင်္ဂုဒီ (သဲကန္တာရ ဒိတ်သီး) ၏ ဆီကိတ်/အနှစ်ကပ်ကို ဘဒရ (ဇီးသီး) နှင့် အာမလက (အမ်းလာ) တို့နှင့်အတူ၊ ထို့နောက် အရွယ်ရောက်သည့် သရီဖလ (အုန်းသီး) များနှင့် အမျိုးမျိုးသော ကန့်-မြစ်များကို များစွာ ထည့်ပါ။

Verse 80

मार्गेण चाथ मांसेन धान्येन विविधेन च । तृप्तिं प्रयच्छ विप्राणां श्राद्धदानेन सुव्रत

ထို့နောက် အရသာရှိသော အစားအစာများ၊ အသားနှင့် အမျိုးမျိုးသော သီးနှံများဖြင့်—ကောင်းမြတ်သော ဝတ်သစ္စာရှိသူရေ—ရှရာဒ္ဓ ဒါနဖြင့် ဗြာဟ္မဏများကို တင်းတိမ်စေပါ။

Verse 81

पुष्करारण्यमासाद्य नियतो नियताशनः । पितॄंस्तर्पयते यस्तु सोश्वमेधमवाप्नुयात्

ပုရှ္ကရ တောအရပ်သို့ ရောက်ပြီး စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်ကာ အစားအစာကို ထိန်းချုပ်သူ မည်သူမဆို ပိတೃများအား တර්ပဏ (ရေဖြင့် ပူဇာ) ပြုလျှင် အရှ္ဝမేఓဓ ယဇ్ఞ၏ ကုသိုလ်ကို ရရှိမည်။

Verse 82

स्नानार्थं तु वयं राम गच्छामो ज्येष्ठपुष्करम् । इत्युक्त्वा ते गताः सर्वे मुनयो राघवं नृप

“အို ရာမ၊ သန့်စင်ရေချိုးရန် ဂျေဋ္ဌ-ပုရှ္ကရသို့ ကျွန်ုပ်တို့ သွားမည်” ဟုဆိုပြီးနောက်၊ အရှင်မင်းကြီး၊ မုနိတို့အားလုံးသည် ရာဃဝ (ရာမ) ကိုထား၍ ထွက်ခွာသွားကြ၏။

Verse 83

लक्ष्मणं चाब्रवीद्रामो मेध्यमाहर मे मृगम् । शुद्धेक्षणं च शशकं कृष्णशाकं तथा मधु

ရာမသည် လက္ခမဏကို မိန့်တော်မူ၍ “ငါ့အတွက် ပူဇော်ပွဲသင့်သော သန့်ရှင်းသည့် သမင်ကို ယူလာ; ထို့ပြင် မြင်ကွင်းသန့်စင်သော ယုန်၊ အနက်ရောင် အရွက်ဟင်းနှင့် ပျားရည်ကိုလည်း ယူလာ” ဟုဆို၏။

Verse 84

जंबीराणि च मुख्यानि मूलानि विविधानि च । पक्वानि च कपित्थानि फलान्यन्यानि यानि च

ထိုအရာတို့အနက် အဓိကမှာ ဂျမ္ဘီရ (သံပုရာမျိုး) ဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးမျိုးသော ကန့်-မူလ (အမြစ်၊ အမြှောက်) များ၊ ထို့ပြင် မှည့်သော ကပိတ္ထ (wood-apple) နှင့် အခြားရှိသမျှ အသီးအနှံတို့ ဖြစ်၏။

Verse 85

तान्याहरस्व वै श्राद्धे क्षिप्रमेवास्तु लक्ष्मण । तथा तत्कृतवान्सर्वं रामादेशाच्च राघवः

“အဲဒီအရာတွေကို ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ပူဇော်ပွဲအတွက် ယူလာ—လက္ခမဏ၊ မြန်မြန်လုပ်စေ” ဟုမိန့်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ရာမ၏ အမိန့်အတိုင်း ရာဃဝ (လက္ခမဏ) သည် အရာအားလုံးကို ဆောင်ရွက်ပြီးစီး하였다။

Verse 86

बदरेङ्गुदिशाकानि मूलानि विविधानि च । तत्राहृत्य च रामेण कूटाकारः कृतो महान्

ဘဒရ (jujube) သီးနှင့် အင်ဂုဒီ ကိုင်းခက်များ၊ ထို့ပြင် အမျိုးမျိုးသော ကန့်-မူလများကို ထိုနေရာသို့ ယူလာပြီးနောက်၊ ရာမသည် တောင်ပုံသဏ္ဌာန် ကြီးမားသော ကုဋာကာရ အစုတစ်ခုကို တည်ဆောက်하였다။

Verse 87

परिपक्वं च जानक्या सिद्धं रामे निवेदितम् । स्नात्वा रामो योगवाप्यां मुनींस्ताननुपालयन्

ဇာနကီက ပြည့်စုံစွာ ပြင်ဆင်၍ စိဒ္ဓဖြစ်အောင်လုပ်ထားသော နైవేద္ယကို ရာမထံ ဆက်ကပ်လေ၏။ ယောဂ-ဝါပီ၌ သန့်စင်ရေချိုးပြီးနောက် ရာမသည် ထိုမုနိတို့ကို ဆက်လက် အပဋ္ဌာကပြု၍ စောင့်ရှောက်လေ၏။

Verse 88

मध्याह्नाच्चलिते सूर्ये काले कुतपके तथा । आयाता ऋषयः सर्वे ये रामेणानुमंत्रिताः

နေမင်းသည် မွန်းတည့်ကို ကျော်လွန်ရွေ့လျား၍ မင်္ဂလာရှိသော ကုတပကာလ ရောက်လာသော် ရာမက ဖိတ်ကြားထားသော ရှိသမျှ ရှိသီတို့ အားလုံး လာရောက်ကြလေ၏။

Verse 89

तानागतान्मुनीन्दृष्ट्वा वैदेही जनकात्मजा । रामांतिकं परित्यज्य व्रीडिताऽन्यत्र संस्थिता

ထိုမုနိတို့ ရောက်လာသည်ကို မြင်သော် ဝိုင်ဒေဟီ—ဇနက၏ သမီး—သည် ရာမ၏ အနီးမှ ခွာ၍ အရှက်အကြောက်ဖြင့် အခြားနေရာ၌ ရပ်နေ하였다။

Verse 90

विस्मयोत्फुल्लनयना चिंतयाना च वेपती । ब्राह्मणा नेह जानंति श्राद्धकाले ह्युपस्थिताः

အံ့ဩမှုကြောင့် မျက်လုံးများ ပြူးထွက်လာ၍ စိုးရိမ်စိတ်တွင် နစ်မြုပ်ကာ တုန်လှုပ်နေ하였다။ ရှရဒ္ဓကာလအတွက် ရောက်လာသော ဗြာဟ္မဏတို့သည် ထိုနေရာ၌ သူမကို မသိမမြင်နိုင်ကြလေ၏။

Verse 91

रामेण भोजिता विप्राः स्मृत्युक्तेन यथाविधि । वैदिक्यश्च कृतास्सर्वाः सत्क्रिया यास्समीरिताः

ရာမသည် စမෘတိ၌ ဆိုထားသည့် ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ယထာဝိဓိဖြင့် ဗိပ္ပရတို့ကို အာဟာရပူဇာဖြင့် ဧည့်ခံကျွေးမွေးလေ၏။ ဗေဒိကကర్మများနှင့် သတ်ကရိယာဟူသော သုစရိုက်အကျင့်များ အားလုံးကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်လေ၏။

Verse 92

पुराणोक्तो विधिश्चैव वैश्वदेविकपूर्वकः । भुक्तवत्सु च विप्रेषु दत्वा पिंडान्यथाक्रमम्

ပုရာဏာတွင် ဆိုထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း၊ ပထမဦးစွာ ဝိုင်ရှဝဒေဝ ပူဇာအနုဓာတကို စတင်ပြုလုပ်ရမည်။ ဗြာဟ္မဏတို့ စားသောက်ပြီးနောက် အစဉ်အတိုင်း ပိဏ္ဍဒါနကို ဆက်လက်ပူဇာတင်ရမည်။

Verse 93

प्रेषितेषु यथाशक्ति दत्वा तेषु च दक्षिणाम् । गतेषु विप्रमुख्येषु प्रियां रामोऽब्रवीदिदम्

သူတို့ကို လေးစားစွာ ပြန်လွှတ်ပြီး၊ ကိုယ့်စွမ်းအားအတိုင်း လှူဒါန်းခြင်းနှင့် ဒက္ခိဏာ ပေးအပ်ကာ၊ အထင်ကရ ဗြာဟ္မဏတို့ ထွက်ခွာသွားသောအခါ ရာမသည် မိမိချစ်သူအား ဤစကားကို ပြော하였다။

Verse 94

किमर्थं सुभ्रु नष्टासि मुनीन्दृष्ट्वा त्विहागतान् । तत्सर्वं त्वमिदं तत्वं कारणं वद माचिरम्

အို မျက်ခုံးလှသူရေ၊ ဒီနေရာသို့ ရောက်လာသော မုနိတို့ကို မြင်ပြီးနောက် မင်းဘာကြောင့် ပျောက်ကွယ်သွားသနည်း။ ဒီအရာအားလုံး၏ အမှန်တကယ် အကြောင်းရင်းကို အမြန်ပြောပါ—မနှောင့်နှေးပါနှင့်။

Verse 95

भवितव्यं कारणेन तच्च गोप्यं न मे कुरु । शापितासि मम प्राणैर्लक्ष्मणस्य शुचिस्मिते

အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ရမည့်အရာသည် အမှန်တကယ် ဖြစ်လာမည်—အဲဒီလျှို့ဝှက်ချက်ကို ငါ့ထံ မဖုံးကွယ်ပါနှင့်။ အို သန့်ရှင်းသော အပြုံးရှိသူရေ၊ ငါ့အသက်နှင့် လက္ခ္မဏ၏ အမည်ဖြင့် ကျိန်ဆို၏—မင်းသည် အပျက်အဆီး၏ ကျိန်စာကို ခံရပြီ။

Verse 96

एवमुक्ता तदा भर्त्रा त्रपयाऽवाङ्मुखी स्थिता । विमुंचंती साऽश्रुपातं राघवं वाक्यमब्रवीत्

ခင်ပွန်း၏ စကားကို ထိုသို့ ကြားရသော် သူမသည် ရှက်ကြောက်၍ မျက်နှာချ၍ ရပ်နေ하였다။ ထို့နောက် မျက်ရည်စီးကြောင်းကျစေကာ ရာဃဝအား ဤစကားများကို ပြော하였다။

Verse 97

शृणु त्वं नाथ यद्दृष्टमाश्चर्यमिह यादृशम् । राम त्वयाऽचिंत्यमानो राजेंद्रस्त्विह चागतः

နာထာဘုရား၊ ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်မြင်တွေ့ခဲ့သော အံ့ဩဖွယ်အကြောင်းကို နားထောင်ပါ။ ရာမဘုရား၊ သင်ကို စိတ်ထဲတွင် သတိရနေစဉ်ပင် မင်းတို့၏မင်းကြီးသည် အမှန်တကယ် ဤနေရာသို့ ရောက်လာခဲ့ပါသည်။

Verse 98

सर्वाभरणसंयुक्तौ द्वौ चान्यौ च तथाविधौ । द्विजानां देहसंयुक्तास्त्रयस्ते रघुनंदन

အခြားနှစ်ဦးမှာ အလှဆင်ပစ္စည်းအလုံးစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြပြီး၊ နောက်ထပ်နှစ်ဦးလည်း ထိုသဘောတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ရဃုနန္ဒနာ၊ သူတို့ထဲမှ သုံးဦးသည် ဗြာဟ္မဏ (ဒွိဇ) ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် ပေါ်ထွန်းနေကြသည်။

Verse 99

पितरस्तु मया दृष्टा ब्राह्मणांगेषु राघव । दृष्ट्वा त्रपान्विता चाहमपक्रांता तवांतिकात्

ရాఃဂဝါ၊ ဗြာဟ္မဏတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်များ) ကို ကျွန်ုပ်မြင်တွေ့ခဲ့သည်။ ထိုကိုမြင်၍ ကျွန်ုပ်သည် အရှက်တရားဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ သင်၏အနီးမှ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။

Verse 100

त्वया वै भोजिता विप्राः कृतं श्राद्धं यथाविधि । वल्कलाजिनसंवीता कथं राज्ञः पुरःसरा

အမှန်ပင် သင်သည် ဝိပရ (ဗြာဟ္မဏ) များကို အစာကျွေးပြီး၊ ရိုးရာနည်းလမ်းအတိုင်း ရှရဒ္ဓကို ပြုလုပ်ပြီးပြီ။ သို့သော် သစ်ခေါက်အဝတ်နှင့် သမင်အရေ ဝတ်ဆင်ထားလျက် မင်းကြီး၏ရှေ့တန်းတွင် မည်သို့ ဦးဆောင်သွားနိုင်သနည်း။

Verse 101

भवामि रिपुवीरघ्न सत्यमेतदुदाहृतम् । कौशेयानि च वस्त्राणि कैकेय्यापहृतानि च

ရန်သူသူရဲကောင်းများကို သတ်ဖြတ်သူရေ၊ ကျွန်ုပ်သည် အမှန်တကယ် လာမည်—ဤစကားကို သစ္စာဖြင့် ကြေညာထားသည်။ ထို့ပြင် ကောရှေယ (ပိုးထည်) အဝတ်များကိုလည်း ယူလာမည်၊ ကైကေယီက လုယူသွားခဲ့သည့် အဝတ်များပါပင်။

Verse 102

ततः प्रभृति चैवाहं चीरिणी तु वनाश्रयम् । ज्ञात्वाहं न वदे किंचिन्मा ते दुःखं भवत्विति

ထိုအချိန်မှစ၍ ကျွန်မသည် သစ်ခေါက်အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ကာ တောတွင်း၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ အမှန်တရားကို သိနေသော်လည်း မည်သည့်စကားမျှ မပြောဘဲ “သင့်ထံ ဒုက္ခ မရောက်ပါစေ” ဟု စိတ်တွင် ထားခဲ့သည်။

Verse 103

नाहं स्मरामि वै मातुर्न पितुश्च परंतप । कदा भविष्यतीहांतो वनवासस्य राघव

အို ရန်သူတို့ကို မီးလောင်စေသူ၊ ကျွန်မသည် မိခင်ကိုလည်း မမှတ်မိ၊ ဖခင်ကိုလည်း မမှတ်မိတော့။ အို ရာဃဝ၊ ဤတောနေရပ်ပြောင်းခြင်း၏ အဆုံးသည် ဘယ်အချိန်မှာ ရောက်မလဲ။

Verse 104

एतदेवानिशं राम चिंतयंत्याः पुनः पुनः । व्रजंति दिवसा नाथ तव पद्भ्यां शपाम्यहम्

အို ရာမ၊ ဤအရာတစ်ခုတည်းကို နေ့ည မပြတ်မတောက် ထပ်ခါထပ်ခါ စဉ်းစားနေရင်း၊ အို နာထ၊ ကျွန်မ၏ နေ့ရက်များ ကုန်လွန်သွားသည်။ သင်၏ ခြေတော်ကို တိုင်၍ ကျွန်မ ကျိန်ဆိုသည်။

Verse 105

स्वहस्तेन कथं राज्ञो दास्ये वै भोजनं त्विदम् । दासानामपि यो दासो नोपभुंजीतयत्क्वचित्

“ကျွန်မသည် ကိုယ့်လက်ဖြင့် ဘုရင်ထံ ဤအစာကို မည်သို့ ဆက်ကပ်နိုင်မည်နည်း။ ကျွန်တို့၏ ကျွန်ဖြစ်သူတောင်မှ မိမိအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် အရာကို မည်သည့်အခါမျှ မစားသုံးသင့်”

Verse 106

एतादृशी कथं त्वस्मै संप्रदातुं समुत्सहे । याहं राज्ञा पुरा दृष्टा सर्वालङ्कारभूषिता

ကျွန်မသည် ထိုသူထံ မိမိကိုယ်ကို မည်သို့ ပေးအပ်ရန် သတ္တိရှိနိုင်မည်နည်း။ အကြောင်းမူကား ကျွန်မကို ဘုရင်က ယခင်က အလှဆင်အလင်္ကာ အစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည့်အဖြစ် မြင်ဖူးခဲ့သည်။

Verse 107

बालव्यजनहस्ता च वीजयंती नराधिपम् । सा स्वेदमलदिग्धांगी कथं पश्यामि भूमिपम्

ကလေးပန်ကာကို လက်တွင်ကိုင်၍ လူတို့၏အရှင်မင်းကို ပန်ကာခတ်ပေးနေသော်လည်း၊ သူမ၏ကိုယ်အင်္ဂါများမှာ ချွေးနှင့်အညစ်အကြေးကပ်လျက်—ထိုဘုရင်ကို ငါ မည်သို့ကြည့်နိုင်မည်နည်း။

Verse 108

व्यक्तं त्रिविष्टपं प्राप्तस्त्वया पुत्रेण तारितः । दृष्ट्वा मां दुःखितां बालां वने क्लिष्टामनागसम्

အမှန်တကယ်ပင်၊ သင်—ငါ့သား—က ငါ့ကို ကယ်တင်၍ ထင်ရှားသော တြိဝိဋ္ဌပ (ကောင်းကင်ဘုံ) သို့ ရောက်စေခဲ့သည်။ သို့သော် သင်သည် အပြစ်မရှိဘဲ တောထဲတွင် ပင်ပန်းဆင်းရဲနေသော ဝမ်းနည်းသည့် မိန်းကလေးငယ်ဖြစ်သော ငါ့ကိုလည်း မြင်ခဲ့သည်။

Verse 109

शोकः स्यात्पार्थिवस्यास्य तेन नष्टास्मि राघव । भवान्प्राणसमो राम न ते गोप्यं ममत्विह

ဤအကြောင်းကြောင့် ထိုမြေပြင်ဘုရင်သည် ဝမ်းနည်းခြင်းသို့ ကျရောက်မည်; ထို့ကြောင့် ငါ ပျက်စီးသွားပြီ၊ ဟေ ရာဃဝ။ သင်သည် ငါ့အတွက် အသက်တူချစ်မြတ်နိုးသူ၊ ဟေ ရာမ—ထို့ကြောင့် ဤနေရာ၌ သင့်ထံမှ မည်သည့်အရာမျှ မဖုံးကွယ်ပါ။

Verse 110

सत्येन तेन चैवाथ स्पृशामि चरणौ तव । तच्छ्रुत्वा राघवः प्रीतः प्रियां तां प्रियवादिनीम्

“ထိုသစ္စာတရားတည်းဟူ၍ ယခု သင့်ခြေတော်ကို ငါ ထိကိုင်ပါ၏။” ထိုစကားကို ကြားသော် ရာဃဝသည် ချစ်မြတ်နိုးရသူ—ချိုမြိန်သော ချစ်ခင်စကားပြောသူမအပေါ် ဝမ်းမြောက်လေ၏။

Verse 111

अंकमानीय सुदृढं परिष्वज्य च सादरम् । भुक्तौ भोज्यं तदा वीरौ पश्चाद्भुक्ता च जानकी

သူမကို ပေါင်ပေါ်သို့ ခေါ်ယူကာ လေးစားစွာဖြင့် တင်းကျပ်စွာ ဖက်လှုပ်လေ၏။ ထို့နောက် သူရဲကောင်းနှစ်ဦးသည် ပြင်ဆင်ထားသော အစာကို စားသုံးကြပြီး၊ နောက်မှ ဂျာနကီ (စီတာ) လည်း စားသုံးလေ၏။

Verse 112

एवं स्थितौ तदा सा च तां रात्रिं तत्र राघवौ । उदिते च सहस्रांशौ गमनाय मनो दधुः

ထိုသို့ အခြေအနေအတိုင်း ထိုနေရာ၌ပင် ရာဃဝနှစ်ပါးသည် ထိုညကို ထိုနေရာ၌ပင် ကုန်ဆုံးကြ၏။ ထို့နောက် အလင်းရောင်တစ်ထောင်ရောင်ခြည်ရှိသော နေမင်း ထွက်ပေါ်လာသော် ထွက်ခွာရန် စိတ်ကို ခိုင်မာစွာ တည်စေကြ၏။

Verse 113

प्रत्यङ्मुखं गतः क्रोशं ज्येष्ठं यावच्च पुष्करम् । पूर्वभागे पुष्करस्य यावत्तिष्ठति राघवः

အနောက်ဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ သူသည် ကရိုးရှတစ်ကရိုးရှအကွာအဝေး သွားကာ ဂျေဋ္ဌ တီရ္ထသို့ ရောက်၏။ ထို့နောက် ပုရှ္ကရသို့ ဆက်သွား၍—ပုရှ္ကရ၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းအထိ၊ ရာဃဝနေထိုင်ရာသို့ ရောက်လေ၏။

Verse 114

शुश्राव च ततो वाचं देवदूतेन भाषितम् । भो भो राघव भद्रं ते तीर्थमेतत्सुदुर्लभम्

ထို့နောက် သူသည် ဒေဝဒూత ပြောသော စကားသံကို ကြားရ၏—“ဟို ဟို၊ ရာဃဝရေ၊ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ ဤတီရ္ထသည် အလွန်ရှားပါး၍ ရရှိရန် ခက်ခဲ၏။”

Verse 115

अस्मिन्स्थाने स्थितो वीर आत्मनः पुण्यतां कुरु । देवकार्यं त्वया कार्यं हंतव्या देवशत्रवः

အို သူရဲကောင်း၊ ဤနေရာ၌ တည်နေ၍ မိမိ၏ ပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်) ကို တိုးပွားစေ။ ဒေဝတို့၏ ကိစ္စကို သင်က ဆောင်ရွက်ရမည်၊ ဒေဝရန်သူတို့ကို သတ်ဖြတ်နှိမ်နင်းရမည်။

Verse 116

ततो हृष्टमना वीरो ह्यब्रवील्लक्ष्मणं वचः । सौमित्रेऽनुगृहीतोहं देवदेवेन ब्रह्मणा

ထို့နောက် သူရဲကောင်းသည် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်၍ လက္ခ္မဏအား ဤသို့ ပြော၏—“အို ဆောမိတ္တရ၊ ဒေဝတို့၏ ဒေဝဖြစ်သော ဘြဟ္မာမင်းက ငါ့ကို ကရုဏာဖြင့် အနုဂ्रहပြုတော်မူပြီ။”

Verse 117

अत्राश्रमपदं कृत्वा मासमेकं च लक्ष्मण । व्रतं चरितुमिच्छामि कायशोधनमुत्तमम्

အို လက္ခ္မဏ၊ ဤနေရာ၌ အာရှရမ်တည်ထောင်ပြီးနောက် ကိုယ်ခန္ဓာသန့်စင်ရန် အထူးမြတ်သော ဝရတကို တစ်လပတ်လုံး ဆောင်ရွက်လိုသည်။

Verse 118

तथेति लक्ष्मणेनोक्ते व्रतं परिसमाप्यतु । पिंडदानादिभिर्दानैः श्राद्धैश्चैव पितामहान्

လက္ခ္မဏက “ထိုသို့ဖြစ်ပါစေ (တഥာස්တု)” ဟုဆိုလျှင် ဝရတကို ပြီးမြောက်စေသင့်သည်။ ထို့နောက် ပိဏ္ဍဒါနနှင့် အခြားဒါနများ၊ ထို့ပြင် ရှရဒ္ဓ ကရမများဖြင့် ပိတామဟာများကို ဂုဏ်ပြုဘုရားပူဇော်ရမည်။

Verse 119

पुष्करे तु तदा रामोऽतर्पयद्विधिवत्तदा । कनका सुप्रभा चैव नंदा प्राची सरस्वती

ထို့နောက် ပုရှ္ကရ၌ ရာမသည် စည်းကမ်းတကျ တർပဏကို ဆောင်ရွက်၍ ကနကာ၊ သုပြဘာ၊ နန္ဒာ၊ ပရာချီ နှင့် စရஸဝတီတို့ကို အာဟွာနပြုကာ ရေဓာတ်လောင်းပူဇော်하였다။

Verse 120

पंचस्रोताः पुष्करेषु पितॄणां तुष्टिदायिनी । दैनंदिनीं पितॄणां तु पूजां तां पितृपूर्विकाम्

ပုရှ္ကရ၌ မြတ်စွာသော ရေစီးငါးသွယ်သည် ပိတೃတို့အား တೃပ్తိ ပေးသည်။ ထိုနေရာ၌ ပိတೃတို့အတွက် နေ့စဉ်ပူဇော်မှု—ဘိုးဘွားအစဉ်အလာဖြစ်သော ပိတೃ-ကရမ—ကို မဖြစ်မနေ ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 121

रचयित्वा तदा रामो लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत् । एहि लक्ष्मण शीघ्रं त्वं पुष्कराज्जलमानय

ပြင်ဆင်ပြီးနောက် ရာမသည် လက္ခ္မဏအား မိန့်တော်မူသည်—“လာပါ လက္ခ္မဏ၊ ပုရှ္ကရမှ ရေကို အမြန်ယူလာပါ။”

Verse 122

पादप्रक्षालनं कृत्वा शयनं कुरु संस्तरे । विभावर्यां निवृत्तायां यास्यामो दक्षिणां दिशम्

ခြေကို ဆေးကြောပြီးနောက် အိပ်ရာပေါ်တွင် လဲလျောင်းအနားယူလော့။ ညကာလ ကုန်လွန်၍ မိုးသောက်အရုဏ်တက်လာသော် တောင်ဘက်သို့ ခရီးထွက်ကြမည်။

Verse 123

लक्ष्मणस्त्वब्रवीद्वाक्यं सीतयानीय तां पयः । नाहं राम सर्वकाले दासभावं करोमि ते

ထို့နောက် လက္ခမဏက ဤစကားကို ပြော၏— “စီတာနှင့်အတူ ထိုရေကို ယူလာပြီးနောက်၊ အို ရာမ၊ ကျွန်ုပ်သည် အချိန်တိုင်း သခင်-ကျွန် စိတ်ထားဖြင့် သင့်ကို မပြုမူပါ။”

Verse 124

इयंपुष्टाचसुभृशंपीवरीचममाप्युत । किं त्वं करिष्यस्यनया भार्यया वद सांप्रतम्

“ဤမိန်းမသည် အာဟာရပြည့်ဝ၍ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် ပြည့်တင်းလှ၏—ထို့ပြင် သူမသည် ကျွန်ုပ်၏လည်း ဖြစ်သည်။ ယခု ဤဇနီးနှင့် သင် ဘာလုပ်မည်နည်း၊ ချက်ချင်း ပြောလော့။”

Verse 125

किं वा मृतस्य वै पृष्ठ इयं यास्यति ते प्रिया । रक्षसे त्वं सदा कालं सुपुष्टां चैव सर्वदा

“မဟုတ်လျှင် သေသူ၏ ကျောသည် အဘယ်အသုံးရှိမည်နည်း—သင့်ချစ်သူမက ထိုကျောပေါ် စီးနင်းနိုင်မည်လော? သင်သည် အချိန်ကာလကို အမြဲစောင့်ရှောက်သူဖြစ်၍ အစဉ်အမြဲ အာဟာရပြည့်ဝ သန်မာလှ၏။”

Verse 126

हृष्टा चैषा क्लेशयति सततं मां रघूत्तम । त्वं च क्लेशयसे राम परत्र जायते क्षतिः

“အို ရဃုဝంశ၏ အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ သူမသည် ပျော်ရွှင်နေသော်လည်း အမြဲတမ်း ကျွန်ုပ်ကို ကလေးရှ်ပေး၏; သင်လည်း အို ရာမ၊ ကျွန်ုပ်ကို ဒုက္ခပေး၏။ ဤအကြောင်းကြောင့် နောက်ဘဝ၌ အနာဂတ်အန္တရာယ် ဖြစ်ပေါ်လိမ့်မည်။”

Verse 127

त्वत्कृते च सदा चाहं पिपासां क्षुधया सह । संसहामि न संदेहः परत्र च निशामय

သင့်အတွက်ကြောင့် ငါသည် အမြဲတမ်း ဆာလောင်မှုနှင့်အတူ ဗိုက်ဆာခြင်းကိုပါ သည်းခံနေသည်—သံသယမရှိ။ ထို့ပြင် နောက်ဘဝ၊ ပရလောက၌ ဖြစ်ပျက်မည့်အရာကိုလည်း နားထောင်လော့။

Verse 128

मृतानां पृष्ठतः कश्चिद्गतो नैव च दृश्यते । भार्य्या पुत्रो धनं चापि एवमाहुर्मनीषिणः

သေဆုံးသူ၏နောက်သို့ လိုက်သွားသူကို မည်သူမျှ မမြင်ရ—မယားလည်း မဟုတ်၊ သားလည်း မဟုတ်၊ ငွေကြေးဥစ္စာလည်း မဟုတ်ဟု ပညာရှိတို့က ဆိုကြသည်။

Verse 129

मृतश्च ते पिता राम त्यक्त्वा राज्यमकंटकम् । विनिक्षिप्य वने त्वां च कैकेय्याः प्रियकाम्यया

အို ရာမ၊ သင်၏ဖခင်သည် ကွယ်လွန်သွားပြီ—အနှောင့်အယှက်ကင်းသော နိုင်ငံတော်ကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ ကေကေယီ၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းရန် သင့်ကို တောသို့ ပို့ချလိုက်သည်။

Verse 130

इहस्थिता सा कैकेयी धनं सर्वे च बांधवाः । महाराजो दशरथ एक एव गतो गतिम्

ဤနေရာတွင် ကေကေယီသည် ဥစ္စာဓနနှင့် ဆွေမျိုးသားချင်းအားလုံးနှင့်အတူ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်; သို့သော် မဟာရာဇာ ဒဿရထသည် တစ်ယောက်တည်း မိမိအတွက် သတ်မှတ်ထားသော အဆုံးသို့ ထွက်ခွာသွားသည်။

Verse 131

मन्येहं न त्वया सार्धं सीता यास्यति वै ध्रुवम् । करिष्यसे किमनया वद राघव सांप्रतम्

ငါထင်သည်မှာ စီတာသည် သင်နှင့်အတူ မသွားမည်မှာ သေချာသည်။ ယခု ပြောပါ၊ အို ရာဃဝ—သင်သည် သူမကို မည်သို့ ပြုမည်နည်း။

Verse 132

श्रुत्वा चाश्रुतपूर्वं हि वाक्यं लक्ष्मणभाषितम् । विमना राघवस्तस्थौ सीता चापि वरानना

လက္ခမဏ ပြောသော ယခင်က မကြားဖူးသည့် စကားကို ကြားသော် ရာဃဝသည် စိတ်မသာ၍ ထိုနေရာ၌ပင် ရပ်နေ၏။ မျက်နှာလှသော စီတာလည်း ထိုနည်းတူ ဝမ်းနည်းရ၏။

Verse 133

यदुक्तं लक्ष्मणेनाथ सीता सर्वं चकार ह । स्नात्वा भुक्त्वा ततो वीरौ पुष्करे पुष्करेक्षणौ

အို နာထ၊ လက္ခမဏ ပြောသမျှကို စီတာသည် အားလုံး လိုက်နာပြုလုပ်၏။ ထို့နောက် ကြာမျက်လုံးရှိသော သူရဲကောင်းနှစ်ပါးသည် ပုရှ္ကရ၌ ရေချိုးကာ အစာစားကြ၏။

Verse 134

नीत्वा विभावरीं तत्र गमनाय मनो दधुः । एह्युत्तिष्ठ च सौमित्रे व्रजामो दक्षिणां दिशम्

ထိုနေရာ၌ ညကို ကုန်လွန်ပြီးနောက် ထွက်ခွာရန် စိတ်ကို ခိုင်မြဲစေကြ၏။ “လာပါ၊ ထပါ၊ ဟေ စောမိတ္ရေ၊ တောင်ဘက်သို့ သွားကြစို့” ဟု ဆို၏။

Verse 135

सौमित्रिरब्रवीद्राम नाहं यास्ये कथंचन । व्रज त्वमनया सार्धं भार्यया कमलेक्षण

စောမိတ္ရီက “အို ရာမ၊ ကျွန်ုပ်သည် မည်သို့မျှ မသွားနိုင်။ ကြာမျက်လုံးရှင်၊ သင်သည် ဤဇနီးနှင့်အတူ သွားပါ” ဟု ပြော၏။

Verse 136

नान्यद्वनं गमिष्यामि नैवायोध्यां च राघव । अस्मिन्वने वसिष्यामि वर्षाणीह चतुर्दश

“ဟေ ရာဃဝ၊ ကျွန်ုပ်သည် အခြားတောသို့ မသွား၊ အယောဓျာသို့လည်း မပြန်။ ဤတောထဲ၌ပင် ဤနေရာတွင် ဆယ့်လေးနှစ် နေထိုင်မည်”

Verse 137

मया विना त्वयोध्यायां यदि त्वं न गमिष्यसि । अनेन वर्त्मना भूप आगंतव्यं त्वया विभो

ငါမပါဘဲ အယောဓျာသို့ မသွားမည်ဆိုလျှင်၊ အို မင်းကြီး၊ အို အင်အားကြီးသောအရှင်၊ ဤလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်ပင် သင်လာရမည်။

Verse 138

यदि जीवामि तत्कालं पुनर्यास्ये पितुः पुरम् । तपस्संभावयिष्यामि मया त्वं किं करिष्यसि

အကယ်၍ ငါသည် ထိုခဏလေးတိုင်အောင်ပင် အသက်ရှင်နေလျှင်၊ ငါသည် ဖခင်၏ မြို့တော်သို့ ထပ်မံသွားမည်။ ငါသည် တပသ (တပဿ) ကို ဆောင်မည်—ထိုအခါ သင်သည် ငါ့ကို ဘာလုပ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 139

व्रज सौम्य शिवः पंथामा च ते परिपंथिनः । पश्यामि त्वां पुनः प्राप्तं सभार्यं कमलेक्षणम्

သွားလော့၊ အို နူးညံ့သဘောရှိသူ၊ သင်၏လမ်းခရီးသည် သီဝ (မင်္ဂလာ) ဖြစ်ပါစေ၊ လမ်းတွင် ရန်သူမရှိပါစေ။ အို ကြာပန်းမျက်စိရှင်၊ သင်သည် ဇနီးနှင့်အတူ ထပ်မံပြန်ရောက်လာသည်ကို ငါမြင်၏။

Verse 140

पितृपैतामहं राज्यमयोध्यायां नराधिप । शत्रुघ्नभरतौ चोभौ त्वदाज्ञाकरणे स्थितौ

အို လူတို့၏အရှင်၊ အယောဓျာရှိ ဘိုးဘွားဆက်ခံသော နိုင်ငံတော်သည် ယခု သင်၏အပိုင်ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် သတ္တရုဃ္ဏနှင့် ဘရတ နှစ်ဦးစလုံး သင်၏အမိန့်ကို ဆောင်ရွက်ရန် အသင့်တော်မူကြ၏။

Verse 141

अहं ते प्रतिकूलस्तु वनवासे विशेषतः । अनारतं दिवा चाहं रात्रौ चैव परंतप

အို ရန်သူကိုလောင်ကျွမ်းစေသူ၊ ငါသည် သင်နှင့် ဆန့်ကျင်၏—အထူးသဖြင့် ဤတောနေထိုင်ခြင်းအကြောင်း၌။ နေ့ရော ညရော မပြတ်မနား ငါသည် ထိုသဘောတည်းဟူ၍ ရှိနေ၏။

Verse 142

कर्मकर्तुं न शक्रोमि व्रज सौम्य यथासुखम् । एवं ब्रुवाणं सौमित्रिमुवाच रघुनंदनः

ဤကိစ္စကို ငါ မဆောင်ရွက်နိုင်။ အို သဘောနူးညံ့သူ၊ သင်နှစ်သက်သလို သက်သာစွာ သွားလော့။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ရဃုနန္ဒန (သီရိရာမ) သည် စောမိတ္ရီ (လက္ခ္မဏ) ကို မိန့်တော်မူ၏။

Verse 143

कथं पूर्वमयोध्याया निर्गतोसि मया सह । वने वत्स्याम्यहं राम नववर्षाणि पंच च

ယခင်က သင်သည် ငါနှင့်အတူ အယောဓျာမှ မည်သို့ ထွက်ခွာခဲ့သနည်း။ အို ရာမ၊ ငါသည် တောအတွင်း ဆယ့်လေးနှစ် နေထိုင်မည်။

Verse 144

न तु त्वया विरहितः स्वर्गेपि निवसे क्वचित् । या गतिस्ते नरव्याघ्र मम सापि भविष्यति

သင်နှင့်ကွာ၍ ငါသည် မည်သည့်နေရာ၌မျှ—ကောင်းကင်ဘုံ၌ပင်—မနေထိုင်နိုင်။ အို လူတို့အကြား ကျားသတ္တဝါ၊ သင်ရောက်မည့်ကံကြမ္မာသည် ငါ့အတွက်လည်း ထိုအတိုင်း ဖြစ်လိမ့်မည်။

Verse 145

प्रसादः क्रियतां मह्यं नय मामपि राघव । इदानीमर्धमार्गे त्वं कथं स्थास्यसि शत्रुहन्

ကျွန်ုပ်အပေါ် ကရုဏာပြုပါ၊ အို ရာဃဝ၊ ကျွန်ုပ်ကိုလည်း အတူခေါ်သွားပါ။ ယခု သင်သည် လမ်းတစ်ဝက်ရောက်ပြီးပြီ၊ အို ရန်သူသတ်သူ၊ ဤနေရာ၌ သင် မည်သို့ ရပ်နေနိုင်မည်နည်း။

Verse 146

लक्ष्मणस्त्वब्रवीद्रामं नाहं गंता वने पुनः । लक्ष्मणं संस्थितं ज्ञात्वा रामो वचनमब्रवीत्

သို့ရာတွင် လက္ခ္မဏသည် ရာမအား “ငါ တောသို့ ထပ်မသွားတော့” ဟု ဆို၏။ လက္ခ္မဏ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် မပြောင်းလဲကြောင်း သိမြင်သဖြင့် ရာမသည် ဤစကားများကို မိန့်တော်မူ၏။

Verse 147

मामनुव्रज सौमित्र एको यास्यामि काननम् । द्वितीया मे त्वियं सीता रामेणोक्तस्तु लक्ष्मणः

“အို ဆောမိတ္တရ၊ ငါ့နောက်လိုက်လာ။ ငါတစ်ယောက်တည်း တောသို့သွားမည်၊ ဤ စီတာသည် ငါ၏ ဒုတိယအဖော် ဖြစ်စေ” ဟု ရာမသည် လက္ခမဏကို မိန့်တော်မူ၏။

Verse 148

गृहीत्वाऽथ समुत्तस्थौ रामवाक्यं स लक्ष्मणः । मर्यादापर्वतं प्राप्तौ क्षेत्रसीमां परंतपौ

ထို့နောက် လက္ခမဏသည် ရာမ၏ မိန့်တော်မူချက်ကို လက်ခံကာ ထရပ်လေ၏။ ရန်သူကို မီးလောင်စေသော သူရဲကောင်းနှစ်ပါးသည် မရျာဒါဟု ခေါ်သော တောင်၌ သန့်ရှင်းရာဒေသ၏ နယ်နိမိတ်သို့ ရောက်ကြ၏။

Verse 149

अजगंधं च देवेशं देवदेवं पिनाकिनम् । अष्टांगप्रणिपातेन नत्वा रामस्त्रिलोचनम्

ရာမသည် လောကီအညစ်အကြေးကင်းသော အဇဂန္ဓ၊ ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ ဒေဝဒေဝ၊ ပိနာကကိုင်ဆောင်သော သုံးမျက်စိရှင် တြိလိုစနကို အင်္ဂါရှစ်ပါးဖြင့် ပျပ်ဝပ်ပူဇော်ကာ နမസ്കာရပြု၏။

Verse 150

तुष्टाव प्रयतः स्थित्वा शंकरं पार्वतीप्रियम् । कृतांजलिपुटो भूत्वा रोमांचितशरीरकः

စည်းကမ်းသမာဓိဖြင့် တည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်ကာ ပာရဝတီ၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ ရှင်ကရကို ချီးမွမ်းတော်မူ၏။ လက်နှစ်ဖက်ကို အဉ္ဇလီဖြင့် ဆက်ကပ်ကာ ဘက္တိပီတိကြောင့် ကိုယ်တော်တွင် ရောမန်ချ ဖြစ်ပေါ်လေ၏။

Verse 151

सात्विकं भावमापन्नो विनिर्धूतरजस्तमाः । लोकानां कारणं देवं बुबुधे विबुधाधिपम्

စတ္တဝိက အခြေအနေသို့ ရောက်ပြီး ရဇတ်နှင့် တမတ်ကို အပြည့်အဝ ဖယ်ရှားသွားသောအခါ၊ ဒေဝတို့၏ အධిపတိဖြစ်သော ထိုဒေဝသည် လောကအပေါင်း၏ အကြောင်းရင်းမူလ ဖြစ်ကြောင်းကို သိမြင်လေ၏။

Verse 152

राम उवाच । कृत्स्नस्य योऽस्य जगतः स चराचरस्य कर्ता कृतस्य च पुनः सुखदुःखदश्च । संहारहेतुरपि यः पुनरंतकाले तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ရာမက မိန့်တော်မူသည်– လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော လောကအလုံးစုံ၏ ဖန်ဆင်းရှင်၊ ပြုလုပ်ခဲ့သော ကမ္မ၏ အကျိုးအဖြစ် သုခဒုက္ခကို ပေးအပ်သူ၊ နောက်ဆုံးကာလ၌ ပျက်သုဉ်းခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သူ—ထို ရှင်ကရာ (Śaṅkara) အား၊ အားကိုးရာပေးတော်မူသော ဘုရားထံသို့ ငါ အားကိုးဝင်ရောက်၏။

Verse 153

योऽयं सकृद्विमलचारुविलोलतोयां गंगां महोर्मिविषमां गगनात्पतंतीम् । मूर्ध्ना दधेऽस्रजमिव प्रविलोलपुष्पां तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အားကိုးရာပေးတော်မူသော ရှင်ကရာ (Śaṅkara) ထံ ငါ အားကိုးဝင်ရောက်၏—တစ်ခါက မိမိ၏ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် ဂင်္ဂါမြစ်ကို ထမ်းဆောင်ထားတော်မူသူ။ ဂင်္ဂါသည် သန့်ရှင်းလှပ၍ ရေတလှိုင်းလှိုင်း လှုပ်ရှားကာ ကောင်းကင်မှ မဟာလှိုင်းကြမ်းကြမ်းဖြင့် ကျဆင်းလာသည်မှာ ပန်းများလှုပ်ယိမ်းသည့် ပန်းကုံးတစ်စင်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 154

कैलासशैलशिखरं परिकम्प्यमानं कैलासशृंगसदृशेन दशाननेन । यत्पादपद्मविधृतं स्थिरतां दधार तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အားကိုးရာပေးတော်မူသော ရှင်ကရာ (Śaṅkara) ထံ ငါ အားကိုးဝင်ရောက်၏—ဒသာနန (ရာဝဏ) သည် ကိုယ်တိုင်က ကိုင်လာသ်တောင်ထိပ်တစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်လျက် ကိုင်လာသ်တောင်ထိပ်ကို လှုပ်ခါစေသော်လည်း၊ ရှင်ကရာသည် မိမိ၏ ကြာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်များဖြင့် ထိုထိပ်ကို တည်ငြိမ်ခိုင်မြဲစေတော်မူ၏။

Verse 155

येनासकृद्दनुसुताः समरे निरस्ता विद्याधरोरगगणाश्च वरैः समग्रैः । संयोजिता मुनिवराः फलमूलभक्षास्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အားကိုးရာပေးတော်မူသော ရှင်ကရာ (Śaṅkara) ထံ ငါ အားကိုးဝင်ရောက်၏—စစ်မြေပြင်၌ ဒနု၏ သားများကို အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လှန်နှင်ထုတ်တော်မူသူ၊ ဝိဒ္ဓာဓရနှင့် နာဂအစုအဝေးတို့အား ပြည့်စုံသော वरदान များဖြင့် ချီးမြှင့်တော်မူသူ၊ ထို့ပြင် သစ်သီးနှင့် အမြစ်ကိုသာ စားသုံးသော မဟာမုနိတို့ကို သင့်တော်သော သဟဇာတဖြစ်မှု၌ စည်းလုံးစေတော်မူသူ။

Verse 156

दक्षाध्वरे च नयने च तथा भगस्य पूष्णस्तथा दशनपंक्तिमपातयच्च । तस्तंभयः कुलिशयुक्तमथेंद्रहस्तं तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အားကိုးရာပေးတော်မူသော ရှင်ကရာ (Śaṅkara) ထံ ငါ အားကိုးဝင်ရောက်၏—ဒက္ခ၏ ယဇ္ဉ၌ ဘဂ၏ မျက်စိတို့ကို ချေမှုန်းတော်မူ၍ လဲကျစေတော်မူသကဲ့သို့၊ ပူရှန်၏ သွားတန်းကိုလည်း ကျွတ်ကျစေတော်မူပြီး၊ ဝဇ္ရကို ကိုင်ထားသော အိန္ဒြ၏ လက်ကိုလည်း တင်းကျပ်စွာ တားဆီး၍ မလှုပ်ရှားနိုင်အောင် ပြုတော်မူ၏။

Verse 157

एनःकृतोपिविषयेष्वपिसक्तचित्ताज्ञानान्वयश्रुतगुणैरपिनैवयुक्ताः । यं संश्रिताः सुखभुजः पुरुषा भवंति तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အပြစ်ပြုခဲ့သူများပင် ဖြစ်စေ၊ စိတ်သည် အာရုံဝတ္ထုများတွင် ကပ်လျက်ရှိပြီး ဉာဏ်ပညာ၊ မျိုးရိုးကောင်း၊ သာသနာကျမ်းကြားနာမှု၊ သီလဂုဏ်တို့ မပြည့်စုံသူများပင် ဖြစ်စေ—သူ့ထံ ခိုလှုံသော် သုခကို ခံစားသူများ ဖြစ်လာကြသည်။ ထို ခိုလှုံရာပေးသော ရှင်ကရ (Śaṅkara) ထံသို့ ကျွန်ုပ် ခိုလှုံပါ၏။

Verse 158

अत्रिप्रसूतिरविकोटिसमानतेजाः संत्रासनं विबुधदानवसत्तमानाम् । यः कालकूटमपिबत्प्रसभं सुदीप्तं तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အတရီမှ မွေးဖွား၍ နေတစ်သန်းဆယ်လုံးတိုင်အောင် တောက်ပသကဲ့သို့ တေဇောဓာတ်ကြီးမားကာ၊ ဒေဝနှင့် အသူရတို့အတွင်း အထွတ်အထိပ်များကိုပင် ကြောက်ရွံ့စေသူ၊ မီးလောင်တောက်ပသော ကာလကူဋ (Kālakūṭa) အဆိပ်ကို အားဖြင့် သောက်သုံးခဲ့သော ခိုလှုံရာပေးသူ ရှင်ကရ ထံသို့ ကျွန်ုပ် ခိုလှုံပါ၏။

Verse 159

ब्रह्मेंद्ररुद्रमरुतां च सषण्मुखानां दद्याद्वरं सुबहुशो भगवान्महेशः । नन्दिं च मृत्युवदनात्पुनरुज्जहार तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ဘဂဝန် မဟေရှသည် ဘြဟ္မာ၊ အိန္ဒြ၊ ရုဒြ၊ မရုတ်တို့နှင့် ခြောက်မျက်နှာရှိသော သဏ္မုခ (Ṣaṇmukha) ထံသို့ပင် မကြာခဏ အပေးအယူ (boon) များ ချီးမြှင့်တော်မူ၏။ ထို့ပြင် နန္ဒိကို မရဏ၏ ပါးစပ်မှ ထပ်မံ ကယ်တင်တော်မူ၏။ ထို ခိုလှုံရာပေးသော ရှင်ကရ ထံသို့ ကျွန်ုပ် ခိုလှုံပါ၏။

Verse 160

आराधितः सुतपसा हिमवन्निकुंजे धूमव्रतेन मनसापि परैरगम्ये । संजीवनीमकथयद्भृगवे महात्मा तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ဟိမဝန္တ တောင်တန်း၏ တောအုပ်တစ်ခုတွင်၊ အခြားသူတို့၏ စိတ်ဖြင့်ပင် မရောက်နိုင်သော နေရာ၌၊ ဓူမဝြတသည် ကഠိန်တပသဖြင့် ထိုသခင်ကို အာရాధနာ ပြုခဲ့သည်။ ထို မဟာတ္မာသည် ဘೃဂုအား အသက်ပြန်တင်သော သံဇီဝနီ (Saṃjīvanī) ဗိဒ္ယာကို သင်ကြားတော်မူ၏။ ထို ခိုလှုံရာပေးသော ရှင်ကရ ထံသို့ ကျွန်ုပ် ခိုလှုံပါ၏။

Verse 161

नानाविधैर्गजबिडालसमानवक्त्रैर्दक्षाध्वरप्रमथनैर्बलिभिर्गणैंद्रैः । योभ्यर्चितोमरगणैश्च सलोकपालैस्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ဒက္ခ၏ ယဇ్ఞကို ဖျက်ဆီးခဲ့သော အင်အားကြီး ဂဏအင်္ဒြများ—မျက်နှာပုံစံ မျိုးစုံ၍ ဆင်နှင့် ကြောင်ကဲ့သို့သော မျက်နှာများရှိသူများ—နှင့် လောကပာလတို့ပါဝင်သော ဒေဝအစုအဝေးတို့က ပူဇော်အာရాధနာ ပြုသော ခိုလှုံရာပေးသူ ရှင်ကရ ထံသို့ ကျွန်ုပ် ခိုလှုံပါ၏။

Verse 162

शंखेंदुकुंदधवलं वृषभं प्रवीरमारुह्य यः क्षितिधरेंद्रसुतानुयातः । यात्यंबरं प्रलयमेघविभूषितं च तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အကျွန်ုပ်သည် ခိုလှုံပေးတော်မူသော ရှင်ကရ (Śaṅkara) ထံ ခိုလှုံပါ၏—ခွံသံခါး၊ လ၊ ကုန္ဒပန်းကဲ့သို့ ဖြူစင်သော အင်အားကြီး နွားတော်ပေါ် စီးတော်မူ၍ တောင်မင်း၏ သမီး (ပါရဝတီ) လိုက်ပါကာ၊ ပရလယ မိုးတိမ်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော ကောင်းကင်၌ လှည့်လည်တော်မူ၏။

Verse 163

शांतं मुनिं यमनियोगपरायणैस्तैर्भीमैर्महोग्रपुरुषैः प्रतिनीयमानम् । भक्त्यानतं स्तुतिपरं प्रसभं ररक्ष तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အကျွန်ုပ်သည် ခိုလှုံပေးတော်မူသော ရှင်ကရ ထံ ခိုလှုံပါ၏—ယမမင်း၏ အမိန့်ကို လိုက်နာသော ကြောက်မက်ဖွယ် အလွန်ကြမ်းတမ်းသည့် သတ္တဝါများက ဆွဲခေါ်သွားစဉ်၊ တည်ငြိမ်သော ရဟန်းမုနိကို အင်အားဖြင့် ကာကွယ်တော်မူ၏။ ထိုမုနိသည် ဘက္တိဖြင့် ဦးညွှတ်ကာ ချီးမွမ်းသီချင်း၌ တည်နေ၏။

Verse 164

यः सव्यपाणि कमलाग्रनखेन देवस्तत्पंचमं प्रसभमेव पुरस्सुराणाम् । ब्राह्मं शिरस्तरुणपद्मनिभं चकर्त्त तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

အကျွန်ုပ်သည် ခိုလှုံပေးတော်မူသော ရှင်ကရ ထံ ခိုလှုံပါ၏—ဒေဝတော်များ၏ မျက်မှောက်၌ပင်၊ ဘယ်လက်၏ ကြာပန်းသဏ္ဍာန် လက်သည်းအဖျားဖြင့် ဘြဟ္မာ၏ ပဉ္စမခေါင်းကို အင်အားဖြင့် ဖြတ်တောက်တော်မူ၏။ ထိုခေါင်းသည် နုနယ်သော ကြာပန်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 165

यस्य प्रणम्य चरणौ वरदस्य भक्त्या स्तुत्वा च वाग्भिरमलाभिरतंद्रितात्मा । दीप्तस्तमांसि नुदते स्वकरैर्विवस्वांस्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ပေးကမ်းတော်မူသော အရှင်၏ ခြေတော်တို့ကို ဘက္တိဖြင့် ဦးညွှတ်ကာ၊ သန့်ရှင်းသော စကားလုံးများဖြင့် မပင်ပန်းသော စိတ်ဖြင့် ချီးမွမ်းလျက်—တောက်ပသော နေမင်းက ကိုယ်ပိုင် ရောင်ခြည်ဖြင့် အမှောင်ကို နှင်ထုတ်သကဲ့သို့—ခိုလှုံပေးတော်မူသော ရှင်ကရ ထံ အကျွန်ုပ် ခိုလှုံပါ၏။

Verse 166

ये त्वां सुरोत्तमगुरुं पुरुषा विमूढा जानंति नास्य जगतः सचराचरस्य । ऐश्वर्यमाननिगमानुशयेन पश्चात्ते यातनामनुभवंत्यविशुद्धचित्ताः

မိုက်မဲသော လူတို့သည် သင်တော်မူသော—ဒေဝတော်တို့၏ အမြင့်ဆုံး ဆရာ—ကို ဤလောက၏ လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အားလုံး၏ အရှင်ဟု မသိမမြင်ကြလျှင်၊ နောက်တစ်ခါ အာဏာအင်အားအပေါ် အဟံကာရနှင့် ဝေဒကို ဆန့်ကျင်သည့် သဘောကြောင့် စိတ်မသန့်ဖြစ်ကာ ဒုက္ခနှင့် ယာတနာကို ခံစားရသည်။

Verse 167

तस्यैवं स्तुवतोऽवोचच्छूलपाणिर्वृषध्वजः । उवाच वचनं हृष्टो राघवं तुष्टमानसः

ဤသို့ ချီးမွမ်းနေစဉ် တြိရှူလကိုင်ဆောင်၍ နွားတံခွန်တင်သော မဟာဒေဝသည် မိန့်တော်မူ၏။ စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်၍ ကြည်နူးသဖြင့် ရာဃဝအား ဝမ်းမြောက်ဖွယ် စကားတော်ကို မိန့်ကြားတော်မူ하였다။

Verse 168

रुद्र उवाच । राम हृष्टोस्मि भद्रं ते जातस्त्वं निर्मले कुले । त्वं चापि जगतां वंद्यो देवो मानुषरूपधृत्

ရုဒြ မိန့်တော်မူသည်– “ဟေ ရာမ၊ ငါသည် အလွန်ပီတိဖြစ်၏—သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ သင်သည် သန့်ရှင်းသော မျိုးရိုး၌ မွေးဖွားလာ၏; ထို့ပြင် သင်သည်လည်း လောကအပေါင်းက ဂါရဝပြုထိုက်သူ၊ လူ့ရုပ်ကို ခံယူထားသော ဒေဝတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။”

Verse 169

त्वया नाथेन वै देवाः सुखिनः शाश्वतीः समा । सेविष्यंते चिरं कालं गते वर्षे चतुर्दशे

ဟေ နာထ၊ သင်သည် အရှင်နှင့် ကာကွယ်ရှင်ဖြစ်သဖြင့် ဒေဝများသည် အစဉ်အမြဲသော နှစ်ကာလများတိုင်အောင် ချမ်းသာပျော်ရွှင်ကြလိမ့်မည်။ နှစ်တစ်ဆယ့်လေး ပြည့်လျှင်လည်း သူတို့သည် အချိန်ရှည်ကြာ သင့်ကို ဆက်လက်ဝတ်ပြုစေမည်။

Verse 170

अयोध्यामागतं त्वां ये द्रक्ष्यंति भुवि मानवाः । सुखं तेऽत्र भजिष्यंति स्वर्गे वासन्तथाक्षयम्

မြေပြင်ပေါ်ရှိ လူသားတို့အနက် အယောဓျာသို့ ရောက်လာသော သင့်ကို မြင်တွေ့သူတို့သည် ဤလောက၌ ချမ်းသာကို ခံစားရမည်။ ထို့ပြင် ကောင်းကင်ဘုံ၌လည်း မပျက်မယွင်းသော နေရာတည်မြဲကို ရရှိမည်။

Verse 171

देवकार्यं महत्कृत्वा आगच्छेथाः पुनः पुरीम् । राघवस्तु तथा देवं नत्वा शीघ्रं विनिर्गतः

“ဒေဝတို့၏ မဟာကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေပြီးနောက် မြို့တော်သို့ ပြန်လာလော့။” ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ရာဃဝသည် ဒေဝတော်ကို ဦးညွှတ်နမസ്കာရပြုကာ ချက်ချင်း ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 172

इंद्रमार्गां नदीं प्राप्य जटाजूटं नियम्य च । अब्रवील्लक्ष्मणं राम इदमर्पय मे धनुः

အင်ဒြမာဂါ ဟုခေါ်သော မြစ်သို့ ရောက်ပြီးနောက်၊ ဇဋာဆံပင်ကို ချည်တုပ်၍ စည်းကမ်းတကျ ထိန်းသိမ်းကာ၊ ရာမသည် လက္ခမဏအား “ငါ့ လေးကို ငါ့ထံ ဆက်ကပ်ပေး” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 173

रामवाक्यं तु तच्छ्रुत्वा सीतां वै लक्ष्मणोऽब्रवीत् । किमर्थं देवि रामेण त्यक्तोहं कारणं विना

ရာမ၏ စကားကို ကြားသော် လက္ခမဏသည် စီတာဒေဝီအား “ဒေဝီ၊ အကြောင်းမရှိဘဲ ရာမက ငါ့ကို အဘယ်ကြောင့် စွန့်ပစ်သနည်း” ဟု ဆို၏။

Verse 174

अपराधं न जानामि कुपितो यन्महाभुजः । रामेणाहं परित्यक्तः प्राणांस्त्यक्ष्याम्यसंशयम्

မိမိက ဘာအပြစ်ကို ကျူးလွန်ခဲ့သည်ကို မသိပါ၊ ထိုကြောင့် မဟာဗာဟုသည် ဒေါသထွက်ခဲ့၏။ ရာမက စွန့်ပစ်သဖြင့် ငါသည် မသံသယဘဲ အသက်ကို စွန့်မည်။

Verse 175

नैव मे जीवितेनार्थो धिग्धिङ्मां कुलपांसनम् । आर्यस्य येन वै मन्युर्जनितः पापकारिणा

ငါ့အတွက် အသက်ရှင်ခြင်းသည် အကျိုးမရှိ—အရှက်တကွဲ၊ အရှက်တကွဲ၊ ငါသည် မိသားစု၏ အညစ်အကြေး! ပ罪ပြုသူ ငါကြောင့်ပင် အာရျသူ၏ စိတ်၌ ဒေါသ ပေါက်ဖွားခဲ့သည်။

Verse 176

कांस्तु लोकान्गमिष्यामि अपध्यातो महात्मना । उभौ हस्तौ मुखे कृत्वा साश्रुकंठोऽब्रवीदिदम्

“မဟာတ္မာထံမှ ပယ်ချခံရပြီးနောက် ငါသည် မည်သည့် လောကများသို့ သွားရမည်နည်း” ဟု၊ မျက်နှာကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဖုံးကာ မျက်ရည်ကြောင့် လည်ချောင်းတုန်ယင်လျက် ဤစကားကို ပြော၏။

Verse 177

नापराध्यामि रामस्य कर्मणा मनसा गिरा । स्पृष्टौ ते चरणौ देवि मम नान्या गतिर्भवेत्

ကျွန်ုပ်သည် ရာမအား ကိုယ်ကာယ၊ စိတ်နှလုံး၊ နှုတ်ကပတ်တို့ဖြင့် မည်သည့်အပြစ်မျှ မကျူးလွန်ခဲ့ပါ။ အို ဒေဝီ၊ သင်၏ ခြေတော်ကို ထိတွေ့ပြီးပြီ; ကျွန်ုပ်အတွက် အခြားခိုလှုံရာ မရှိပါ။

Verse 178

ततः सीताऽब्रवीद्रामं त्यक्तः किमनुजस्त्वया । वैषम्यं त्यज्यतां बाले लक्ष्मणे लक्ष्मिवर्धने

ထို့နောက် စီတာက ရာမအား ပြောသည်—“သင်သည် သင်၏ အငယ်ညီကို အဘယ်ကြောင့် စွန့်ပစ်သနည်း။ အို ကလေးမ၊ စည်းစိမ်တိုးပွားစေသော လက္ခ္မဏအပေါ်တွင် မျက်နှာလိုက်မှုကို စွန့်လွှတ်ပါ။”

Verse 179

राघवस्त्वब्रवीत्सीतां नाहं त्यक्ष्यामि लक्ष्मणम् । न कदाचिदपि स्वप्ने लक्ष्मणस्य मतं प्रिये

ရာဃဝက စီတာအား ပြောသည်—“ကျွန်ုပ်သည် လက္ခ္မဏကို မစွန့်ပစ်ပါ။ ချစ်သူရေ၊ မည်သည့်အခါမျှ—အိပ်မက်ထဲတွင်တောင်—လက္ခ္မဏ၏ အကြံကို မလျစ်လျူရှုပါ။”

Verse 180

श्रुतपूर्वं च सुश्रोणि क्षेत्रस्यास्य विचेष्टितम् । अत्र क्षेत्रे जनास्सत्यं सर्वे हि स्वार्थतत्पराः

အို ခါးသွယ်လှသူ၊ ဤသန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರ၏ ထူးခြားသော အပြုအမူများကို သင် ယခင်ကတည်းက ကြားဖူးပြီးသားပင်။ ဤပဝိသုဒ္ဓဒေသ၌ အမှန်တကယ် လူအားလုံးသည် ကိုယ့်အကျိုးကိုသာ လိုက်လံကြသည်။

Verse 181

परस्परं न पश्यंति स्वात्मनश्च हितं वचः । न शृण्वंति पितुः पुत्राः पुत्राणां पितरस्तथा

သူတို့သည် အချင်းချင်းကို နားလည်မှုဖြင့် မကြည့်ကြ၊ ကိုယ့်အကျိုးရှိစေသော စကားကိုလည်း မနားထောင်ကြ။ သားများသည် အဖေ၏စကားကို မနားထောင်ကြသကဲ့သို့ အဖေများလည်း သားတို့၏စကားကို မနားထောင်ကြ။

Verse 182

न शिष्या हि गुरोर्वाक्यं शिष्यस्यापि तथा गुरुः । अर्थानुबंधिनीप्रीतिर्न कश्चित्कस्यचित्प्रियः

ဆရာ၏စကားကြောင့်သာ တပည့်သည် ဆရာအတွက် အမှန်တကယ်ချစ်ခင်ရသူ မဟုတ်၊ ထိုအကြောင်းကြောင့်သာ ဆရာသည်လည်း တပည့်အတွက် ချစ်ခင်ရသူ မဟုတ်။ ကိုယ်ကျိုးအကျိုးနှင့်ချည်နှောင်သော မေတ္တာပင် သာမန်ဖြစ်၍—မည်သူမျှ မည်သူ့ကိုမျှ အပြည့်အဝချစ်ခင်မနေကြ။

Verse 183

इत्येवं कथयन्नेव प्राप्तो रेवां महानदीम् । चक्रेभिषेकं काकुत्स्थः सानुजः सह सीतया

ဤသို့ဆိုလျက်ပင် ကာကုတ်သ္ထ (သီရိရာမ) သည် ရေဝါ မဟာမြစ်သို့ ရောက်လာ၏။ ထို့နောက် စီတာနှင့် အငယ်ညီတော်နှင့်အတူ ထိုနေရာ၌ အဘိသေက—သန့်ရှင်းသော ရေချိုးပူဇော်ပွဲ—ကို ပြုလုပ်하였다။

Verse 184

तर्पयित्वा च सलिलैः स्वान्पितॄन्दैवतान्यपि । उदीक्ष्य च मुहुः सूर्यं देवताश्च समाहितः

ရေနှင့် တර්ပဏ ပြု၍ မိမိ၏ ပိတೃများနှင့် ဒေဝတားတို့ကိုလည်း တည်ငြိမ်စွာ ပူဇော်တော်မူ၏။ ထို့နောက် နေရောင် (သူရိယ) ကို မကြာခဏ မော့ကြည့်၍ စိတ်တည်ကြည်စွာ ဒေဝတားတို့ကို ဓ్యာနပြုတော်မူ၏။

Verse 185

कृताभिषेकस्तु रराज रामः सीता द्वितीयः सह लक्ष्मणेन । कृताभिषेकः सह शैलपुत्र्या गुहेन सार्धं भगवानिवेशः

အဘိသေက ပြီးစီးသော် ရာမသည် စီတာကို ဒုတိယအဖော်အဖြစ်ထား၍ လက္ခမဏနှင့်အတူ တေဇောလင်းလက် တောက်ပလေ၏။ ထိုနည်းတူ အဘိသေကခံပြီးသော ဘဂဝန် ရှိဝလည်း တောင်သမီး ပါဝတီနှင့် ဂုဟာ၏အဖော်ဖြင့် ဒေဝတန်ခိုးတောက်ပလေ၏။