Adhyaya 28

Verse 1

भीष्म उवाच । पादपानां विधिं ब्रह्मन्यथावद्विस्तराद्वद । विधिना येन कर्त्तव्यं पादपारोपणं बुधैः

ဘီရှ္မက ပြောသည်— “အို ဘြာဟ္မဏ၊ သစ်ပင်များနှင့်ဆိုင်သော နည်းလမ်းကို မှန်ကန်စွာ အသေးစိတ် ပြောကြားပါ။ ပညာရှိတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော ဝိဓိအတိုင်း သစ်ပင်စိုက်ပျိုးရမည်နည်း”။

Verse 2

ये च लोकाः स्मृता येषां तानिदानीं वदस्व मे । पुलस्त्य उवाच । पादपानां विधिं वक्ष्ये तथैवोद्यानभूमिषु

“ထို့ပြင် သူတို့နှင့်ဆိုင်သည်ဟု သမృతိများတွင် မှတ်သားထားသော လောကများကိုလည်း ယခု ကျွန်ုပ်အား ပြောပါ။” ပုလஸ္တျက ပြောသည်— “သစ်ပင်များ၏ သတ်မှတ်ဝိဓိကို ငါရှင်းပြမည်၊ ထို့အတူ ဥယျာဉ်မြေများအကြောင်းလည်း ဖြစ်သည်”။

Verse 3

तटाकविधिवत्सर्वं समाप्य जगतीश्वर । ऋत्विङ्मंडपसंभारमाचार्यं चापि तद्विधं

အို လောက၏ အရှင်၊ တာတောက် (ရေကန်) ဆိုင်ရာ ဝိဓိအတိုင်း အရာအားလုံးကို စနစ်တကျ ပြီးစီးစေပြီးနောက်၊ ရ္တဝိဇ်များအတွက် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများ၊ ယဇ္ဉမဏ္ဍပ၏ စီမံကိရိယာများကို ပြင်ဆင်ကာ၊ ထိုနည်းတူ ဝိဓိအတိုင်း အာစာရျကိုလည်း ခန့်အပ်လေ၏။

Verse 4

पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद्धेमवस्त्रानुलेपनैः । सर्वौषध्युदकैः सिक्तान्दध्यक्षतविभूषितान्

ထိုနည်းတူပင် ဗြာဟ္မဏတို့ကို ရွှေ၊ အဝတ်အစားနှင့် မွှေးကြိုင်သော လိမ်းဆေးတို့ကို ဒါနပြု၍ ပူဇော်ရမည်။ ဆေးဖက်ဝင်အပင်အမျိုးမျိုးရောစပ်ထားသော ရေဖြင့် ပက်ဖျန်းကာ ဒဓိ (ယိုဂတ်) နှင့် အက္ခတ (မကွဲမပျက် ဆန်) ဖြင့် အလှဆင်ရမည်။

Verse 5

वृक्षान्माल्यैरलंकृत्य वासोभिरभिवेष्टयेत् । सूच्या सौवर्णया कार्यं सर्वेषां कर्णवेधनं

သစ်ပင်များကို ပန်းမော်လီများဖြင့် အလှဆင်၍ အဝတ်ဖြင့် ပတ်လည်ကာ၊ ထို့နောက် ရွှေချည်ထိုးအပ်ဖြင့် လူအားလုံး၏ နားဖောက်ပွဲ (ကဏ္ဏဝေဓန) ကို ပြုလုပ်စေရာ၏။

Verse 6

अंजनं चापि दातव्यं तद्वद्धेमशलाकया । फलानि सप्त चाष्टौ वा कालधौतानि कारयेत्

အဉ္ဇန (မျက်လုံးလိမ်းဆေး) ကိုလည်း ပူဇော်ဒါနပြုရမည်။ ထိုနည်းတူ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်သော လိမ်းတံ (ရှလကာ) ကိုလည်း ပေးရမည်။ ထို့ပြင် အချိန်ကာလအလိုက် သန့်စင်၍ တောက်ပအောင် ပြုထားသော သစ်သီး ခုနစ်လုံး သို့မဟုတ် ရှစ်လုံးကို ပြင်ဆင်စေရာ၏။

Verse 7

प्रत्येकं सर्ववृक्षाणां वेद्यांतान्यधिवासयेत् । धूपोत्र गुग्गुलुः श्रेष्ठस्ताम्रपात्रेष्वधिष्ठितान्

သစ်ပင်တစ်ပင်ချင်းစီအတွက် ဝေဒီ (ပူဇော်ပလ္လင်) ၏ အဆုံးပိုင်းများတွင် ပူဇော်ပစ္စည်းများကို တင်ထားရမည်။ ထိုကర్మတွင် မီးခိုး (ဓူပ) အဖြစ် ဂုဂ္ဂုလု သည် အကောင်းဆုံးဖြစ်၍ ကြေးပန်းကန်များအတွင်း တင်ထားရမည်။

Verse 8

सप्तधान्यस्थितान्कृत्वा वस्त्रगंधानुलेपनैः । कुंभान्सर्वेषु वृक्षेषु स्थापयित्वावनीश्वर

သတ္တဓာန (စပါးမျိုးခုနစ်ပါး) ဖြင့် ပြည့်စုံသော ကုಂಭများကို ပြင်ဆင်၍ အဝတ်အစား၊ မွှေးရနံ့နှင့် လိမ်းဆေးတို့ဖြင့် အလှဆင်ကာ၊ အဝနီရှဝရ (မြေကြီး၏ အရှင်) အို၊ ထိုကုಂಭများကို သစ်ပင်အားလုံးပေါ်တွင် တင်ထားလော့။

Verse 9

पूजयित्वा दिनांते च कृत्वा बलिनिवेदनम् । यथावल्लोकपालानामिंद्रादीनां विधानतः

နေ့အဆုံးတွင် ပူဇော်ကန်တော့ပြီး ဘလိ (bali) ပူဇော်သကာကို ဆက်ကပ်ကာ၊ သတ်မှတ်ထားသော ဝိဓိအတိုင်း လောကပါလများ—အိန္ဒြာ စသည်တို့—ကို မှန်ကန်စွာ ပူဇော်ရမည်။

Verse 10

वनस्पतेरधिवास एवं कार्यो द्विजातिभिः । ततः शुक्लांबरधरान्सौवर्णकृतमेखलान्

ဤသို့ပင် သန့်ရှင်းသော သစ်ပင်၏ အဓိဝါသ (adhivāsa) ကို ဒွိဇ (dvija) များက ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့နောက် အဖြူရောင်ဝတ်စုံဝတ်ဆင်၍ ရွှေမေခလာ (ခါးပတ်) ပတ်ထားသူတို့ကို ရှေ့သို့ ခေါ်ဆောင်ရမည်။

Verse 11

सकांस्यदोहां सौवर्णशृंगाभ्यामतिशालिनीं । पयस्विनीं वृक्षमध्यादुत्सृजेद्गामुदङ्मुखीम्

ထို့နောက် သစ်ပင်အလယ်မှ မြောက်ဘက်သို့ မျက်နှာမူစေ၍ အလွန်လှပ၍ စည်းစိမ်ပြည့်စုံသော နို့ပေးသော နွားတစ်ကောင်ကို လွှတ်ရမည်—ကြေးဝါအိုးထဲသို့ နို့ညှစ်ယူရပြီး ရွှေချိုင်းရှိသော နွားဖြစ်သည်။

Verse 12

ततोभिषेकमंत्रेण वाद्यमंगलगीतकैः । ऋग्यजुःसाममंत्रैश्च वारुणैरभितस्तदा

ထို့နောက် အဘိသေက မန္တရဖြင့်၊ တီးဝိုင်းသံနှင့် မင်္ဂလာသီချင်းများကြားတွင်၊ ထို့ပြင် ရိဂ်၊ ယဇု၊ သာမ ဝేద မန္တရများနှင့်အတူ၊ ဝရုဏနှင့်ဆိုင်သော ရေကိစ္စများပါဝင်စေ၍ ထိုအချိန်တွင် ပတ်လည်အနှံ့ အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်하였다။

Verse 13

तैरेव कुंभैः स्नपनं कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः । स्नातः शुक्लांबरधरो यजमानोभिपूजयेत्

ထိုရေကလပ်များဖြင့်ပင် ဗြာဟ္မဏအထက်မြတ်သူတို့က စ္နာပန (snāpana) အခမ်းအနားရေချိုးပူဇော်ကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့နောက် ယဇမာနသည် ရေချိုးပြီး အဖြူရောင်ဝတ်စုံဝတ်ကာ သင့်တော်သလို ပူဇော်ကန်တော့ရမည်။

Verse 14

गोभिर्विभवतः सर्वानृत्विजः ससमाहितान् । हेमसूत्रैः सकटकैरंगुलीयैः पवित्रकैः

နွားများနှင့် အခြားသော ဥစ္စာဓနတို့ဖြင့်၊ စိတ်တည်ငြိမ်၍ အာရုံစိုက်နေသော ရိတဝိဇ် (ယဇ္ဉာပူဇော်ပွဲ ဆောင်ရွက်သူ) ပုရောဟိတ်တို့အားလုံးကို သူက ဂုဏ်ပြုလှူဒါန်း하였다; ထို့ပြင် ရွှေချည်၊ လက်ကောက်၊ လက်စွပ်နှင့် သန့်ရှင်းသော လက်ချောင်းကွင်းတို့ဖြင့်လည်း ပူဇော်하였다။

Verse 15

वासोभिः शयनीयैश्च तथोपस्करपादुकैः । क्षीराभिषेचनं कुर्याद्यावद्दिनचतुष्टयम्

အဝတ်အစားများ၊ အိပ်ရာအသုံးအဆောင်များ၊ ထို့အပြင် လိုအပ်သော ကိရိယာပစ္စည်းများနှင့် ပာဒုကာ (စန်ဒယ်) တို့ဖြင့်၊ လေးရက်တိုင်တိုင် နို့ဖြင့် အဘိသေက (သန့်စင်ရေချိုးပူဇော်) ကို ပြုလုပ်သင့်သည်။

Verse 16

होमश्च सर्पिषा कार्यो यवैः कृष्णतिलैरपि । पलाशसमिधः शस्ताश्चतुर्थेऽह्नि तथोत्सवः

ဂhee (နွားနို့ဆီသန့်) ဖြင့် ဟိုးမ (homa) ကို ပြုလုပ်ရမည်၊ ထို့ပြင် ယဝ (ဘားလီ) နှင့် အနက်ရောင် နှမ်းတို့ဖြင့်လည်း ပူဇော်ရမည်။ ပလာရှ သစ်တုတ် (samidh) များကို အထူးကောင်းမွန်ဟု ဆိုကြပြီး၊ စတုတ္ထနေ့တွင် ပွဲတော် (utsava) ကိုလည်း ကျင်းပရမည်။

Verse 17

दक्षिणा च पुनस्तद्वद्देया तत्रापि शक्तितः । यद्यदिष्टतमं किचित्तत्तद्दद्यादमत्सरी

ထို့နောက် ထိုနေရာတွင်လည်း ကိုယ့်စွမ်းအားအတိုင်း ဒက္ခိဏာ (ပုရောဟိတ်ခ) ကို ထပ်မံပေးလှူရမည်။ မိမိအလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော အရာတစ်ခု—နှစ်သက်သည့် ပစ္စည်း—ကို မနာလိုစိတ်ကင်းစွာ လှူဒါန်းရမည်။

Verse 18

आचार्ये द्विगुणं दत्त्वा प्रणिपत्य क्षमापयेत् । अनेन विधिना यस्तु कुर्याद्वृक्षोत्सवं बुधः

အာစာရျ (ဆရာ) ထံသို့ နှစ်ဆအရွယ် လှူဒါန်းပြီးနောက် ဦးချ၍ ခွင့်လွှတ်မှုကို တောင်းခံရမည်။ ဤနည်းလမ်းအတိုင်း သစ်ပင်ပွဲတော်ကို ပြုလုပ်သော ပညာရှိသည် မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 19

सर्वान्कामानवाप्नोति पदं चानन्तमश्नुते । यश्चैवमपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेद्बुधः

သူသည် လိုအင်ဆန္ဒအားလုံးကို ရရှိကာ အဆုံးမရှိ မပျက်စီးသော အဆင့်သို့ ရောက်၏။ အို မင်းမြတ်ကြီး၊ ဤနည်းအတိုင်း သစ်ပင်ကို စိုက်ထူတည်စေသော ပညာရှိလည်း ထိုကဲ့သို့ပင် အကျိုးဖလကို ရ၏။

Verse 20

सोपि स्वर्गे वसेद्राजन्यावदिंद्रायुतत्रयम् । भूतान्भव्यांश्च मनुजांस्तारयेद्रोमसंमितान्

အို မင်းကြီး၊ သူလည်း အင်ဒြာ သုံးသောင်း၏ ကာလတိုင်အောင် ကောင်းကင်ဘုံ၌ နေထိုင်မည်။ ထို့ပြင် အတိတ်နှင့် အနာဂတ် လူသားတို့ကို ကိုယ်ခန္ဓာအမွှေးအမျှင်အရေအတွက်မျှ တာရမည်။

Verse 21

परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम् । य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः

သူသည် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခြင်း (ပြန်မွေးဖွားခြင်း) မရှိသော ရခဲလှသည့် အမြင့်ဆုံး စိဒ္ဓိကို ရ၏။ ဤသင်ခန်းစာကို နေ့စဉ် နားထောင်သူ သို့မဟုတ် ဖတ်ကြားစေသူလည်း ထိုအမြင့်ဆုံး ပြည့်စုံမှုကို ရောက်၏။

Verse 22

सोपि संपूज्यते देवैर्ब्रह्मलोके महीयते । अपुत्रस्य च पुत्रित्वं पादपा एव कुर्वते

သူလည်း နတ်တို့က ဓမ္မနည်းအတိုင်း ပူဇော်ခံရပြီး ဘြဟ္မလောက၌ ဂုဏ်တင်ခံရ၏။ ထို့ပြင် သားမရှိသူအတွက် သားရှိသကဲ့သို့သော အခြေအနေကို သစ်ပင်တို့သာ ဖန်တီးပေးကြ၏။

Verse 23

तीर्थेषु पिंडदानादीन्रोपकाणां ददंति ते । यत्नेनापि च राजेंद्र अश्वत्थारोपणं कुरु

တီရ္ထနေရာများတွင် သူတို့သည် ပိဏ္ဍဒါန အစရှိသော ဒါနများကို အမှန်တကယ် ပူဇော်ကြ၏။ သို့သော်လည်း အို ရာဇేంద్ర၊ အားထုတ်၍ အရှဝတ္ထ (ပိပၸလ/ဗောဓိ) သစ်ပင်ကို စိုက်ပျိုးခြင်းကို သင်၏ တည်ကြည်သော တာဝန်အဖြစ် ပြုလော့။

Verse 24

स ते पुत्रसहस्रस्य कृत्यमेकः करिष्यति । धनी चाश्वत्थवृक्षेण अशोकः शोकनाशनः

သင်၏သားတစ်ထောင်အနက် တစ်ယောက်တည်းသာ ဤတာဝန်ကို ပြီးမြောက်စေမည်။ သူသည် ချမ်းသာကြွယ်ဝမည်; သန့်ရှင်းသော အရှွတ္ထ (ပိပ္ပလ) သစ်ပင်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ‘အရှိုက’—ဝမ်းနည်းမှုကို ဖျောက်ပေးသူ—ဟု ခေါ်ခံရမည်။

Verse 25

प्लक्षो यज्ञप्रदः प्रोक्तः क्षीरी चायुःप्रदः स्मृतः । जंबुकी कन्यकादात्री भार्यादा दाडिमी तथा

ပလက္ခ သစ်ပင်သည် ယဇ్ఞ (ပူဇော်ပွဲ) ၏ အကျိုးကို ပေးသူဟု ဆိုကြသည်။ က္ရှီရီ သစ်ပင်ကိုတော့ အသက်ရှည်ခြင်း ပေးသူဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဇမ္ဘူကီ သစ်ပင်သည် မိန်းကလေး (ကညာ) ကို ပရသဒ်အဖြစ် ပေးတတ်ပြီး၊ ဒါဍိမီ သစ်ပင်လည်း ထိုနည်းတူ ဇနီးကို ပေးတတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 26

अश्वत्थो रोगनाशाय पलाशो ब्रह्मदस्तथा । प्रेतत्वं जायते पुंसो रोपयेद्यो विभीतकम्

အရှွတ္ထ (သန့်ရှင်းသော ပိပ္ပလ/ဗောဓိ) သစ်ပင်ကို စိုက်ခြင်းသည် ရောဂါပျောက်ကင်းရန် ဖြစ်သည်။ ပလာရှ သစ်ပင်လည်း ဘြဟ္မာ၏ အနုဂ्रहကို ပေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ယောက်ျားတစ်ဦးက ဝိဘီတက သစ်ပင်ကို စိုက်လျှင် ပရိတ်တဝ (ပရိတ်အဖြစ်) သော အခြေအနေ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 27

अंकोले कुलवृद्धिस्तु खादिरेणाप्यरोगिता । निंबप्ररोहकाणां तु नित्यं तुष्येद्दिवाकरः

အင်္ကောလ သစ်ပင်မှ မျိုးရိုးတိုးပွားခြင်း ရရှိသည်။ ခဒိရ သစ်ပင်မှ ရောဂါကင်းစင်ခြင်း ရရှိသည်။ နီမ် သစ်ပင်၏ အရွက်ပေါက်သစ် (အညွန့်) များကြောင့် နေမင်း (ဒိဝါကရ) သည် အမြဲတမ်း ပီတိဖြစ်တော်မူသည်။

Verse 28

श्रीवृक्षे शंकरो देवः पाटलायां तु पार्वती । शिंशपायामप्सरसः कुंदे गंधर्वसत्तमाः

သရီ-သစ်ပင်၌ ဒေဝရှင်ကရ (ရှီဝ) သည် ကိန်းဝပ်တော်မူ၏။ ပါဋလာ သစ်ပင်၌ ပါရဝတီ မယ်တော် ကိန်းဝပ်တော်မူ၏။ ရှိံရှပါ သစ်ပင်၌ အပ်ဆရာများ နေထိုင်ကြပြီး၊ ကုန္ဒ (စံပယ်) တွင် ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ အမြတ်ဆုံးများ ကိန်းဝပ်ကြသည်။

Verse 29

तिंतिडीके दासवर्गा वंजुले दस्यवस्तथा । पुण्यप्रदः श्रीप्रदश्च चंदनः पनसस्तथा

တိṃတိḍီက ဒေသ၌ ဒာသဝဂ္ဂ ဟုခေါ်သော အစုအဖွဲ့များ ရှိ၏; ဝံဇုလ ဒေသ၌လည်း ဒသျုတို့ နေထိုင်ကြ၏။ ထိုနေရာ၌ ပုဏ္ဏနှင့် သီရိ(ကောင်းချီး) ပေးသော သစ်ပင်များ—စန္ဒန်နှင့် ပနသ(နံ့သာသီး/နံ့သာမဟုတ်၊ ကတ်သီး) တို့လည်း ရှိ၏။

Verse 30

सौभाग्यदश्चंपकश्च करीरः पारदारिकः । अपत्यनाशकस्तालो बकुलः कुलवर्द्धनः

စောဘဂျ်ကို ပေးသောအပင်မှာ ချမ္ပက ဖြစ်၏; ကရီရ သည် အခြားသူ၏ ဇနီးနှင့် ဆက်နွယ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။ တာလ သည် သားသမီးပျောက်ကွယ်စေတတ်၏; ဘကူလ သည် မျိုးရိုးဝင်္ဂါ၏ တိုးတက်ချမ်းသာမှုကို မြှင့်တင်၏။

Verse 31

बहुभार्या नारिकेला द्राक्षा सर्वांगसुंदरी । रतिप्रदा तथा कोली केतकी शत्रुनाशिनी

‘ဗဟုဘာရျာ’, ‘နာရိကေလ’ (အုန်း), ‘ဒြာက္ရှာ’ (စပျစ်), ‘သဗ္ဗာင်္ဂသုန္ဒရီ’ (ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအားလုံး လှပသူ), ‘ရတိပရဒါ’ (ပျော်ရွှင်မှု ပေးသူ) ဟူသည့်အမည်များနှင့်အတူ ‘ကိုလီ’ နှင့် ‘ကေတကီ’ (ပန်ဒနပ်/ကေဝရာ)—ရန်သူဖျက်ဆီးသူ—ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြ၏။

Verse 32

एवमादि नगाश्चान्ये ये नोक्तास्तेपि दायकाः । प्रतिष्ठां ते गमिष्यंति यैस्तु वृक्षाः प्ररोपिताः

ဤသို့ပင် အခြားသစ်ပင်အမျိုးမျိုး—ဤနေရာ၌ မဖော်ပြထားသော်လည်း—အားလုံးသည် ပေးကမ်းသူ၊ ပုဏ္ဏပေးသူ ဖြစ်ကြ၏။ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးသူတို့သည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် မြင့်မားသော နာမည်ကောင်းကို ရရှိမည်။