
Ratnagrīva’s Pilgrimage and the Prescribed Procedure for Visiting Sacred Tīrthas
PP.5.19 သည် ယခင်ထုတ်ဖော်ချက်အပေါ် အံ့ဩခြင်းမှ စ၍ ပုရုရှိုတ္တမနှင့် နီလာတောင်သို့ သီရ္ထယာထရာ (tīrtha-yātrā) ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းတကျ လမ်းညွှန်ချက်များကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြသည်။ ဇာတ်ပြောသူက ဒർശန၏ အပြောင်းအလဲဖြစ်စေသော အကျိုး—လက်လေးဖက်ရှိသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရရှိခြင်းနှင့် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်း—ကို ဆိုပြီး ဘုရင်အား ခရီးထွက်ရန် တိုက်တွန်းသည်။ ထို့နောက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများမှာ—သေခြင်း၏ မလွဲမသွေကို သိ၍ ဟရီ၏ အရိပ်အာဝါသသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ ကီရ္တန၊ ရှရဝဏ၊ ပရဏာမ၊ ပူဇာတို့ဖြင့် ဘက္တိကို တိုးပွားစေခြင်း၊ သာဓု/သန့်ရှင်းသူတို့နှင့် စန္တသင်္ဂ (saint-association) ကို ရှာဖွေခြင်း၊ ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ဝိုင်ရာဂျ (vairāgya) ဖြင့် သီရ္ထများသို့ ချဉ်းကပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ရေချိုးသန့်စင်ခြင်း၊ ဆံပင်ရိတ်ခြင်း (အပြစ်သည် ဆံပင်တွင် ကပ်တတ်သည်ဟု), ယာထရိဝတ်စုံ (တောင်ဝှေး၊ ကမဏ္ဍလု၊ သမင်အရေ), ဟရီနာမကို ရွတ်ဆိုကာ ခြေလျင်သွားခြင်းနှင့် သာဓုတို့ကို ဂုဏ်ပြုခြင်းတို့ကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဇာတ်လမ်းသည် မြို့တစ်မြို့လုံး ပါဝင်သည့် လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ကျယ်ပြန့်လာသည်—ဘုရင်က မြို့တော်တစ်ဝှမ်း ယာထရာပြုရန် အမိန့်ပေးပြီး ဝန်ကြီးက ကြေညာသဖြင့် လူမျိုးအလွှာအားလုံးက အောင်မြင်ကြောင်း ကြွေးကြော်ကာ ပုရုရှိုတ္တမသို့ ထွက်ခွာကြသည်။
Verse 1
ब्राह्मण उवाच । इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं भिल्लानामहमद्भुतम् । अत्याश्चर्यमिदं मत्वा प्रहृष्टोऽभवमित्युत
ဗြာဟ္မဏက ဆိုသည်— “ဤသို့ ဘီလ္လာတို့၏ အံ့ဩဖွယ်စကားကို ကြားပြီး၊ အလွန်အံ့ဩစရာဟု ထင်မြင်ကာ၊ ကျွန်ုပ်သည် အမှန်တကယ် ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်လာခဲ့သည်” ဟု။
Verse 2
गंगासागरसंयोगे स्नात्वा पुण्यकलेवरः । शृंगमारुरुहे तत्र मणिमाणिक्यचित्रितम्
ဂင်္ဂါနှင့် သမုဒ္ဒရာတို့ ဆုံရာ ပုဏ္ဏစုံဂမ၌ ရေချိုးပြီးနောက် ကိုယ်ခန္ဓာသည် သန့်စင်ပူဇော်ထိုက်လာ၏။ ထို့နောက် မဏိနှင့် ရူဘီတို့ဖြင့် အလှဆင်ထားသော တောင်ထိပ်တစ်ခုသို့ တက်ရောက်လေ၏။
Verse 3
तत्रापश्यं महाराज देवं देवादिवंदितम् । नमस्कृत्वा कृतार्थोऽहं जातोन्नप्राशनेन च
အဲဒီနေရာမှာ မဟာရာဇာရေ၊ နတ်တို့အထက်မြတ်သူများကပင် ဝတ်ပြုချီးမွမ်းသော ဘုရားရှင်ကို ကျွန်ုပ် မြင်တွေ့ရ၏။ ထိုဘုရားရှင်အား နမസ്കာရပြုလျက် ကျွန်ုပ်၏ဘဝ ကൃതာर्थ ဖြစ်လာ၏—ကလေး၏ ပထမအခဲအစာကျွေးပွဲ ‘ဇာတာန်နပရာရှန’ သံစကာရကြောင့်လည်း ထိုနည်းတူပင်။
Verse 4
चतुर्भुजत्वं संप्राप्तः शंखचक्रादिचिह्नितम् । पुरुषोत्तमदर्शनेन न पुनर्गर्भमाविशम्
ကျွန်ုပ်သည် လက်လေးဖက်ရှိသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ရရှိ၍ သင်္ခ၊ စက္ကရ နှင့် အခြား သာသနာတော်လက္ခဏာများဖြင့် အမှတ်တံဆိပ်တင်ထား၏။ ပုရုရှိုတ္တမကို မြင်တွေ့ခြင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် ထပ်မံ ဂರ್ಭသို့ မဝင်ရတော့—အနက်အားဖြင့် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းမှ လွတ်မြောက်၏။
Verse 5
राजंस्त्वमपि तत्राशु गच्छ नीलाभिधं गिरिम् । कृतार्थं कुरु चात्मानं गर्भदुःखविवर्जितम्
အို မင်းကြီး၊ သင်လည်း အလျင်အမြန် အဲဒီနေရာသို့—‘နီလာ’ ဟုခေါ်သော တောင်သို့ သွားပါ။ ကိုယ်တိုင်ကို ကൃതာर्थ ဖြစ်စေ၍ ဂರ್ಭဒုက္ခမှ ကင်းလွတ်ပါ—အနက်အားဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ မွေးဖွားရသော ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ပါ။
Verse 6
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य वाडवाग्र्यस्य धीमतः । पप्रच्छ हृष्टगात्रस्तु तीर्थयात्राविधिं मुनिम्
ထိုသို့ ဉာဏ်ပညာရှိ၍ ဝာဍဝတို့အတွင်း အထက်မြတ်ဆုံးသူ၏ စကားကို ကြားနာပြီးနောက်၊ သူသည်—ပီတိကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာ ရွှင်လန်းတုန်လှုပ်လျက်—မုနိအား သန့်ရှင်းသော တီရ္ထများသို့ ဘုရားဖူးခရီး၏ နည်းလမ်းကို မေးမြန်း၏။
Verse 7
राजोवाच । साधु विप्राग्र्य हे साधो त्वया प्रोक्तं ममानघ । पुरुषोत्तममाहात्म्यं शृण्वतां पापनाशनम्
မင်းကြီးက ဆို၏—“ကောင်းလှ၏၊ ဗြာဟ္မဏတို့အတွင်း အထက်မြတ်ဆုံးသူရေ၊ သာဓုပါ၊ သာဓုရေ။ အပြစ်ကင်းသော မုနိရေ၊ သင်သည် ပုရုရှိုတ္တမ၏ မဟာတမိယကို ကျွန်ုပ်အား ဟောပြောပေးခဲ့၏—ထိုကို ကြားနာသူတို့၏ အပြစ်များကို ပျောက်ကင်းစေသည်”။
Verse 8
ब्रूहि तत्तीर्थयात्रायां विधिं श्रुतिसमन्वितम् । विधिना केन संपूर्ण फलप्राप्तिर्नृणां भवेत्
ထိုတီရ္ထ (tīrtha) သို့ သွားရောက်ပူဇော်သည့် ယာဉ်တော်ခရီး၏ ဝေဒနှင့်ကိုက်ညီသော နည်းလမ်းကို ပြောပြပါ; မည်သို့သော विधि ဖြင့် လူတို့သည် အပြည့်အဝ အကျိုးဖလ ရနိုင်သနည်း။
Verse 9
ब्राह्मण उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तीर्थयात्राविधिं शुभम् । येन संप्राप्यते देवः सुरासुरनमस्कृतः
ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်—“အို မင်းကြီး၊ နားထောင်ပါ။ တီရ္ထသို့ သွားရောက်သည့် မင်္ဂလာရှိသော ယာဉ်တော်နည်းလမ်းကို ငါရှင်းပြမည်။ ထိုနည်းဖြင့် ဒေဝနှင့် အဆုရတို့ပါ ဦးညွှတ်နမස්ကာရသော ဘုရားသခင်ကို ရောက်နိုင်သည်။”
Verse 10
वलीपलितदेहो वा यौवनेनान्वितोऽपि वा । ज्ञात्वा मृत्युमनिस्तीर्यं हरिं शरणमाव्रजेत्
ကိုယ်ခန္ဓာမှာ အရေးအကြောင်းနှင့် ဆံပင်ဖြူဖြစ်နေစေ၊ သို့မဟုတ် ယောဝနဖြင့် ပြည့်စုံနေစေ—သေခြင်းသည် မလွဲမရှောင်ဟု သိပြီး ဟရီ၏ အရိပ်အာရုံ (ရှရဏ) သို့ ဝင်ရောက်ရမည်။
Verse 11
तत्कीर्तने तच्छ्रवणे वंदने तस्य पूजने । मतिरेव प्रकर्तव्या नान्यत्र वनितादिषु
စိတ်ကို သူ၏ ကီර්တန (ချီးမွမ်းသီဆိုခြင်း)၊ သူ့အကြောင်း နားထောင်ခြင်း၊ သူ့အား ဦးညွှတ်ဝတ်ပြုခြင်းနှင့် ပူဇော်ခြင်းတို့၌သာ တည်စေ; မိန်းမတို့စသည့် အခြားအရာများသို့ မလှည့်စေ။
Verse 12
सर्वं नश्वरमालोक्य क्षणस्थायि सुदुःखदम् । जन्ममृत्युजरातीतं भक्तिवल्लभमच्युतम्
အရာအားလုံးသည် နశ్వర—ခဏတာသာတည်ပြီး ဒုက္ခကြီးပေးတတ်သည်ဟု မြင်သိလျှင်၊ မွေးဖွားခြင်း၊ သေခြင်း၊ အိုမင်းခြင်းတို့ကို လွန်ကဲပြီး ဘက္တိ၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ အချျုတ (Acyuta) ထံသို့ ရှရဏဝင်ရမည်။
Verse 13
क्रोधात्कामाद्भयाद्द्वेषाल्लोभाद्दंभान्नरः पुनः । यथाकथंचिद्विभजन्न स दुःखं समश्नुते
ဒေါသ၊ ကာမ၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ မုန်းတီးမှု၊ လောဘ သို့မဟုတ် ဟန်ဆောင်မှုတို့ကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသောသူသည် မည်သို့မဆို ခွဲဝေပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း ထိုကြောင့် ဒုက္ခမှ မလွတ်မြောက်နိုင်။
Verse 14
स हरिर्जायते साधुसंगमात्पापवर्जितात् । येषां कृपातः पुरुषा भवंत्यसुखवर्जिताः
အပြစ်ကင်းသော သာဓုတို့နှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်းကြောင့် ထိုအရှင် ဟရီသည် ပေါ်ထွန်းလာသည်; သူတို့၏ ကရုဏာကြောင့် လူတို့သည် ဝမ်းနည်းဒုက္ခမှ ကင်းလွတ်ကြသည်။
Verse 15
ते साधवः शांतरागाः कामलोभविवर्जिताः । ब्रुवंति यन्महाराज तत्संसारनिवर्तकम्
ထိုသာဓုတို့သည် ရာဂကို ငြိမ်းသက်စေပြီး ကာမနှင့် လောဘကင်းစင်ကြသည်; မဟာရာဇာအရှင်၊ သူတို့ ပြောကြားသမျှသည် သံသရာဝဋ်မှ ပြန်လှည့်စေသော နည်းလမ်း ဖြစ်လာသည်။
Verse 16
तीर्थेषु लभ्यते साधू रामचंद्र परायणः । यद्दर्शनं नृणां पापराशिदाहाशुशुक्षणिः
တီရ္ထနေရာများတွင် ရာမချန္ဒရအား အပြည့်အဝ အားထားသော သာဓုကို တွေ့နိုင်သည်; သူ၏ ဒർശနသာဖြင့် လူတို့၏ အပြစ်အစုအဝေးကို ချက်ချင်း လောင်ကျွမ်းစေ၍ ခြောက်သွေ့စေသည်။
Verse 17
तस्मात्तीर्थेषु गंतव्यं नरैः संसारभीरुभिः । पुण्योदकेषु सततं साधुश्रेणिविराजिषु
ထို့ကြောင့် သံသရာဝဋ်ကို ကြောက်ရွံ့သော လူတို့သည် တီရ္ထများသို့ သွားသင့်သည်—သာဓုအစုအဝေးတို့ဖြင့် တောက်ပနေသော ပုဏ္ဏရေများအနီးသို့ အမြဲသွားရမည်။
Verse 18
तानि तीर्थानि विधिना दृष्टानि प्रहरंत्यघम् । तं विधिं नृपशार्दूल कुरुष्व श्रुतिगोचरम्
ထိုတီရ္ထများကို သတ်မှတ်ထားသော ဗိဓိအတိုင်း သွားရောက်ဖူးမြော်လျှင် အပြစ်ကို ချေဖျက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းတို့အနက် ကျားသဖွယ်သော မင်းကြီး၊ ဝေဒသရုတိ၌ ဆိုထားသည့် ဗိဓိကို လိုက်နာကျင့်သုံးလော့။
Verse 19
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । रत्नग्रीवस्य तीर्थप्रयाणंनामैकोनविंशोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် သီရိပဒ္မပုရာဏ၏ ပာတာလခဏ္ဍ၌—ရှေသနှင့် ဝါတ္စျာယနတို့၏ ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုအတွင်း၊ ရာမ၏ အရှွမေဓ အကြောင်းအရာတွင်—“ရတ္နဂရီဝ၏ တီရ္ထယာတရာ” ဟူသော ဆယ့်ကိုးမြောက် အခန်းသည် ပြီးဆုံး၏။
Verse 20
क्रोशमात्रं ततो गत्वा रामरामेति च ब्रुवन् । तत्र तीर्थादिषु स्नात्वा क्षौरं कुर्याद्विधानवित्
ထို့နောက် ကရိုးရှ တစ်ကရိုးရှ အကွာအဝေးသို့ သွားကာ “ရာမ၊ ရာမ” ဟု ရွတ်ဆိုလျက်၊ ဗိဓိကို သိသူသည် ထိုနေရာရှိ တီရ္ထများတွင် ရေချိုးပြီး သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ခေါင်းမုတ် (ခေါင်းရိတ်) ကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 21
मनुष्याणां च पापानि तीर्थानि प्रति गच्छताम् । केशानाश्रित्य तिष्ठंति तस्माद्वपनमाचरेत्
တီရ္ထသို့ သွားရောက်သူတို့၏ အပြစ်များသည် ဆံပင်ကို အားထားကာ ကပ်လျက်နေတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် သန့်စင်ခြင်းအတွက် ခေါင်းရိတ်ခြင်း (မုတ်ဒန) ကို ကျင့်သုံးသင့်သည်။
Verse 22
ततो दंडं तु निर्ग्रन्थिं कमंडलुमथाजिनम् । बिभृयाल्लोभनिर्मुक्तस्तीर्थवेषधरो नरः
ထို့နောက် လောဘကင်းစင်၍ တီရ္ထယာတရီ၏ ဝတ်စုံကို ဆောင်ထားသော ယောက်ျားသည် အဖုမရှိသော တံတောင် (ဒဏ္ဍ), ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) နှင့် သမင်အရေကို ဆောင်ယူရမည်။
Verse 23
विधिना गच्छतां नॄणां फलावाप्तिर्विशेषतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तीर्थयात्राविधिं चरेत्
နည်းလမ်းတကျ စည်းကမ်းအတိုင်း ခရီးသွားသော လူတို့အတွက် ကုသိုလ်ဖလ ရရှိခြင်းသည် အထူးသဖြင့် သေချာတည်ငြိမ်၏။ ထို့ကြောင့် အားလုံးသော ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထသို့ ဘုရားဖူးခရီး၏ သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းကို လိုက်နာကျင့်သုံးသင့်သည်။
Verse 24
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंहितम् । विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते
လက်နှင့်ခြေတို့အပြင် စိတ်ကိုပါ ကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်ထားပြီး ပညာ၊ တပဿ (အကျင့်တရား) နှင့် ကောင်းသတင်းကောင်းနာမည်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံသူသည် တီရ္ထဘုရားဖူး၏ ဖလကို ရရှိစားသုံး၏။
Verse 25
हरेकृष्ण हरेकृष्ण भक्तवत्सल गोपते । शरण्य भगवन्विष्णो मां पाहि बहुसंसृतेः
ဟရေ ကృష్ణ ဟရေ ကൃഷ്ണ—ဘက္တဝတ္ဆလ ဂိုပတေ၊ ဘုရားရှင် ဗိဿဏု အရှင်၊ အားကိုးရာပေးတော်မူသော အရှင်၊ ဤအလွန်ကျယ်ပြန့်သော သံသရာလည်ပတ်မှုမှ ကျွန်ုပ်ကို ကာကွယ်တော်မူပါ။
Verse 26
इति ब्रुवन्रसनया मनसा च हरिं स्मरन् । पादचारी गतिं कुर्यात्तीर्थं प्रति महोदयः
ဤသို့ လျှာဖြင့် ဆိုမြွက်ကာ စိတ်ဖြင့် ဟရီကို သတိရလျက်၊ မဟာကံကောင်းသူသည် ခြေလျင်ဖြင့် တီရ္ထသို့ ဦးတည်၍ လမ်းလျှောက်သင့်၏။
Verse 27
यानेन गच्छन्पुरुषः समभागफलं लभेत् । उपानद्भ्यां चतुर्थांशं गोयाने गोवधादिकम्
ယာဉ်ဖြင့် သွားသော ပုရుషသည် ကုသိုလ်ဖလကို တန်းတူအပိုင်း ရရှိ၏။ ဖိနပ်စီး၍ သွားလျှင် လေးပုံတစ်ပုံသာ ရ၏။ သို့ရာတွင် နွားလှည်းဖြင့် သွားလျှင် နွားသတ်ခြင်းစသည့် အပြစ်ဒုက္ခတို့ကို ခံယူရ၏။
Verse 28
व्यवहर्ता तृतीयांशं सेवयाष्टमभागभाक् । अनिच्छया व्रजंस्तत्र तीर्थमर्धफलं लभेत्
လောကရေးရာ အလုပ်အကိုင်များတွင် မူးမော်နေသူသည် ကုသိုလ်၏ သုံးပုံတစ်ပုံသာ ရသည်။ ဝန်ဆောင်မှုအတွက်သာ သွားသူသည် ရှစ်ပုံတစ်ပုံသာ ရသည်။ သို့သော် မလိုလားဘဲ ထိုသန့်ရှင်းသော တီရ္ထသို့ သွားသူသည် အကျိုး၏ တစ်ဝက်သာ ရရှိမည်။
Verse 29
यथायथं प्रकर्तव्या तीर्थानामभियात्रिका । पापक्षयो भवत्येव विधिदृष्ट्या विशेषतः
တီရ္ထများသို့ ဘုရားဖူးခရီးကို သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း သင့်တော်စွာ ဆောင်ရွက်ရမည်။ အမှန်တကယ် ပാപကင်းစင်ခြင်းသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်ပေါ်သည်—အထူးသဖြင့် စည်းကမ်းနည်းလမ်းအတိုင်း အခမ်းအနားများကို ပြုလုပ်လျှင်။
Verse 30
तत्र साधून्नमस्कुर्यात्पादवंदनसेवनैः । तद्द्वारा हरिभक्तिर्हि प्राप्यते पुरुषोत्तमे
ထိုနေရာတွင် သာဓုများကို နမസ്കာရပြုရမည်—ခြေတော်ကို ဂါရဝပြုခြင်းနှင့် ဝန်ဆောင်ခြင်းတို့ဖြင့်။ အကြောင်းမူကား သူတို့မှတစ်ဆင့်ပင်၊ အို ပုရုရှိုတ္တမ၊ ဟရီအပေါ် ဘက္တိသည် အမှန်တကယ် ရရှိလာသည်။
Verse 31
इति तीर्थविधिः प्रोक्तः समासेन न विस्तरात् । एवं विधिं समाश्रित्य गच्छ त्वं पुरुषोत्तमम्
ဤသို့ တီရ္ထဆိုင်ရာ နည်းလမ်းကို အကျဉ်းချုပ်သာ ပြောကြားခဲ့ပြီး အသေးစိတ်မဟုတ်။ ထိုနည်းလမ်းကို အားကိုး၍ သွားလော့၊ အို လူအကောင်းဆုံး၊ ပုရုရှိုတ္တမထံသို့။
Verse 32
तुभ्यं तुष्टो महाराज दास्यते भक्तिमच्युतः । यथा संसारनिर्वाहः क्षणादेव भविष्यति
အို မဟာရာဇာ၊ သင်အပေါ် ကျေနပ်တော်မူသော အချျုတ မပျက်စီးသော ဘုရားသည် သင့်အား ဘက္တိကို ပေးသနားမည်။ ထိုဘက္တိကြောင့် သံသရာလမ်းခရီး၏ နေထိုင်ဖြတ်သန်းမှုသည် ခဏချင်းတည်းက မှန်ကန်သွားမည်။
Verse 33
तीर्थयात्राविधिं श्रुत्वा सर्वपातकनाशनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्य उग्रेभ्यः पुरुषर्षभ
အို လူမြတ်သူရေ၊ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထသို့ ဘုရားဖူးခရီး၏ နည်းလမ်းကို ကြားသိလျှင်—အကြီးမားဆုံး အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးနိုင်သောကြောင့်—ကြောက်မက်ဖွယ်အပြစ်များအပါအဝင် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်၏။
Verse 34
सुमतिरुवाच । इति वाक्यं समाकर्ण्य ववंदे चरणौ महान् । तत्तीर्थदर्शनौत्सुक्य विह्वलीकृतमानसः
စုမတိက ပြောသည်—ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက် မဟာသူသည် ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ဦးချကန်တော့၏။ တီရ္ထကို မြင်လိုသော ဆန္ဒကြောင့် စိတ်သည် လှုပ်ရှား၍ မတည်မငြိမ် ဖြစ်လေ၏။
Verse 35
आदिदेश निजामात्यं मंत्रवित्तममुत्तमम् । तीर्थयात्रेच्छया सर्वान्सह नेतुं मनो दधत्
တီရ္ထဘုရားဖူးသွားလိုသော ဆန္ဒဖြင့် သူသည် မိမိ၏ အမတ်—အကြံဉာဏ်၌ ကျွမ်းကျင်သည့် အထူးမြတ်သူ—ကို အမိန့်ပေး၍ လူအားလုံးကို အတူခေါ်သွားမည်ဟု စိတ်၌ ဆုံးဖြတ်လေ၏။
Verse 36
मंत्रिन्पौरजनान्सर्वानादिश त्वं ममाज्ञया । पुरुषोत्तमपादाब्जदर्शनप्रीतिहेतवे
ငါ၏ အမိန့်ဖြင့် မင်းသည် ဝန်ကြီးများနှင့် မြို့သူမြို့သားအားလုံးကို ညွှန်ကြားလော့။ ပုရုရှိုတ္တမ (ဗိဿဏု) ၏ ကြာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်ကို မြင်ရသဖြင့် သူတို့ ပီတိဖြစ်စေရာအတွက်။
Verse 37
ये मदीये पुरे लोका ये च मद्वाक्यकारकाः । सर्वे निर्यांतु मत्पुर्या मया सह नरोत्तमाः
ငါ၏ မြို့တွင်ရှိသော လူအပေါင်းနှင့် ငါ၏ အမိန့်ကို လိုက်နာသူတို့အားလုံးသည် ငါနှင့်အတူ ငါ၏ မြို့မှ ထွက်ခွာကြစေ—အို လူမြတ်သူရေ။
Verse 38
ये तु मद्वाक्यमुल्लंघ्य स्थास्यंति पुरुषा गृहे । ते दंड्या यमदंडेन पापिनोऽधर्महेतवः
သို့ရာတွင် ငါ၏အမိန့်ကို လွန်ကျူး၍ အိမ်၌ပင် နေထိုင်နေသော လူတို့သည် အပြစ်သားများဖြစ်၍ အဓမ္မ၏အကြောင်းရင်း ဖြစ်သဖြင့် ယမမင်း၏ ဒဏ်တံဖြင့် အပြစ်ပေးခံရမည်။
Verse 39
किं तेन सुतवृंदेन बांधवैः किं सुदुर्नयैः । यैर्नदृष्टः स्वचक्षुर्भ्यां पुण्यदः पुरुषोत्तमः
သားသမီးများစွာရှိခြင်းက ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ လမ်းမှားနေသော ဆွေမျိုးများက ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ မိမိမျက်စိဖြင့်ပင် ပုဏ္ဏယပေးတော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုရုရှိုတ္တမကို မမြင်ဖူးသူတို့အတွက်။
Verse 40
सूकरीयूथवत्तेषां प्रसूतिर्विट्प्रभक्षिका । येषां पुत्राश्च पौत्रा वा हरिं न शरणं गताः
မိခင်ဝက်အုပ်ကဲ့သို့ သူတို့၏မျိုးဆက်သည် အညစ်အကြေးကိုစားသောက်သူ ဖြစ်လာသည်—သား သို့မဟုတ် မြေးတို့က ဟရီ၏ အရိပ်အာရုံသို့ မဝင်ရောက်မီသူတို့အတွက်။
Verse 41
यो देवो नाममात्रेण सर्वान्पावयितुं क्षमः । तं नमस्कुरुत क्षिप्रं मदीयाः प्रकृतिव्रजाः
နာမတော်ကိုသာ အော်ဟစ်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြင့်ပင် သတ္တဝါအားလုံးကို သန့်စင်စေနိုင်သော ထိုဘုရားကို—ငါ၏ သဘာဝအဖွဲ့ဝင်တို့၊ ချက်ချင်း ဦးညွှတ်နမස්ကာရပြုကြလော့။
Verse 42
इति वाक्यं मनोहारि भगवद्गुणगुंफितम् । प्रजहर्ष महामात्य उत्तमः सत्यनामधृक्
ဘုရား၏ဂုဏ်တော်များဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော စိတ်နှလုံးဖမ်းစားသည့် ဤစကားကို ကြားသော် ‘သစ္စာ’ ဟူသောနာမကို ဆောင်သော မဟာဝန်ကြီး ဥတ္တမသည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် ပြည့်လျှံသွား၏။
Verse 43
हस्तिनं वरमारोप्य पटहेन व्यघोषयत् । यदादिष्टं नृपेणेह तीर्थयात्रां समिच्छता
မြတ်သောဆင်ပေါ်တက်၍ သူသည် ဒုံးတီးသံဖြင့် ကြေညာကာ၊ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထများသို့ ဘုရားဖူးခရီးထွက်လိုသော မင်းကြီး၏ အမိန့်ကို ဤနေရာတွင် ထုတ်ဖော်ကြေညာ하였다။
Verse 44
गच्छंतु त्वरिता लोका राज्ञा सह महागिरिम् । दृश्यतां पापसंहारी पुरुषोत्तमनामधृक्
ပြည်သူတို့သည် မင်းကြီးနှင့်အတူ မဟာတောင်သို့ အမြန်သွားကြပါစေ။ ပാപကိုဖျက်ဆီးသော ‘ပုရုရှိုတ္တမ’ အမည်ကို ဆောင်သူ၏ ဒർശနကို ရကြပါစေ။
Verse 45
क्रियतां सर्वसंसारसागरो गोष्पदं पुनः । भूष्यतां शंखचक्रादिचिह्नैः स्वस्व तनुर्नरैः
သံသရာ၏ ပင်လယ်ကြီးတစ်ခုလုံးကို နွားခြေရာတစ်စက်ကဲ့သို့ သေးငယ်စေပါစေ။ လူတို့သည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို သင်္ခ၊ စက္ကရ အစရှိသော အမှတ်တံဆိပ်များဖြင့် အလှဆင်ကြပါစေ။
Verse 46
इत्यादिघोषयामास राज्ञादिष्टं यदद्भुतम् । सचिवो रघुनाथांघ्रि ध्याननिर्वारितश्रमः
ဤသို့ မင်းကြီးထုတ်ပြန်သော အံ့ဩဖွယ် အမိန့်ကို ဝန်ကြီးက ကြေညာ하였다။ ရဃုနာထ၏ ခြေတော်ကို သမาธိဖြင့် အာရုံပြုသဖြင့် သူ၏ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု ပျောက်ကင်းခဲ့သည်။
Verse 47
तच्छ्रुत्वा ताः प्रजाः सर्वा आनंदरससंप्लुताः । मनो दधुः स्वनिस्तारे पुरुषोत्तमदर्शनात्
ထိုသတင်းကို ကြားသော် ပြည်သူအားလုံးသည် အာနန္ဒရသတွင် နစ်မြုပ်ကြ၏။ ‘ပုရုရှိုတ္တမ’ ကို ဒർശနရသဖြင့် မိမိတို့၏ ကယ်တင်ခြင်းအတွက် စိတ်ကို တည်ကြည်စေ하였다။
Verse 48
निर्ययुर्ब्राह्मणास्तत्र शिष्यैः सह सुवेषिणः । आशिषं वरदानाढ्यां ददतो भूमिपं प्रति
ထိုနေရာ၌ ဝတ်စားဆင်ယင်ကောင်းမွန်သော ဗြာဟ္မဏများသည် တပည့်များနှင့်အတူ ထွက်ခွာကြ၍ မြေရှင်မင်းထံသို့ ကောင်းချီးမင်္ဂလာနှင့် ဝရဒာန်ပြည့်ဝသော အာသီသဝါဒကို ပေးအပ်ကြ၏။
Verse 49
क्षत्त्रिया धन्विनो वीरा वैश्या वस्तुक्रयाञ्चिताः । शूद्राः संसारनिस्तारहर्षित स्वीयविग्रहाः
က்ஷတ္ရိယတို့သည် ဓနုကိုင်သတ္တိရှိသော သူရဲကောင်းများဖြစ်၍၊ ဝိုင်ရှျယတို့သည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ပစ္စည်းအဝယ်အရောင်း၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရှူဒြတို့သည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ ဝမ်းမြောက်မှုဖြင့် မိမိတို့၏ သတ်မှတ်ထားသော ကိုယ်ကာယဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုကర్మ၌ တည်ကြည်ကြ၏။
Verse 50
रजकाश्चर्मकाः क्षौद्राः किराता भित्तिकारकाः । सूचीवृत्त्या च जीवंतस्तांबूलक्रयकारकाः
အဝတ်လျှော်သမားများ၊ အရေပြားလုပ်ငန်းသမားများ၊ နိမ့်ကျသော အလုပ်အကိုင်များလုပ်သူများ၊ ကိရာတများ၊ နံရံတည်ဆောက်သူများ၊ အပ်ချည်အလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးသူ အထည်ချုပ်များ၊ နှင့် ကွမ်းရွက် အဝယ်အရောင်းလုပ်သူများ—အားလုံးကို ဤနေရာ၌ ဖော်ပြထားသည်။
Verse 51
तालवाद्यधरा ये च ये च रंगोपजीविनः । तैलविक्रयिणश्चैव वस्त्रविक्रयिणस्तथा
ထို့ပြင် လက်တီး (တාල) စသည့် တူရိယာများကို ကိုင်ဆောင်သူများ၊ ဇာတ်ရုံအနုပညာဖြင့် အသက်မွေးသူများ၊ ဆီရောင်းသူများနှင့် ထိုနည်းတူ အထည်ရောင်းသူများလည်း ပါဝင်သည်။
Verse 52
सूता वदंतः पौराणीं वार्तां हर्षसमन्विताः । मागधा बंदिनस्तत्र निर्गता भूमिपाज्ञया
ထိုနေရာ၌ စူတများသည် ပုရာဏအဟောင်းကഥာကို ဝမ်းမြောက်စွာ ပြောဆိုလျက်၊ မာဂဓ ဘာဒ်များနှင့် ချီးမွမ်းသီဆိုသူများနှင့်အတူ မင်း၏ အမိန့်တော်အရ ထွက်ခွာကြ၏။
Verse 53
भिषग्वृत्त्या च जीवंतस्तथा पाशककोविदाः । पाकस्वादुरसाभिज्ञा हास्यवाक्यानुरंजकाः
သူတို့သည် ဆရာဝန်အလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကြပြီး၊ အန်စာတုံးကစားရာတွင် ကျွမ်းကျင်ကာ၊ ချက်ပြုတ်ပညာနှင့် အရသာမျိုးစုံကို သိမြင်သူများဖြစ်၍၊ ဟာသပြောစကားဖြင့် လူတို့ကို စိတ်ချမ်းသာစေရာတွင်လည်း လိမ္မာကြသည်။
Verse 54
ऐंद्रजालिकविद्याध्रास्तथा वार्तासुकोविदाः । प्रशंसंतो महाराजं निर्ययुः पुरमध्यतः
အိုင်န္ဒြဇာလ မန္တရပညာကို ကိုင်ဆောင်သူများနှင့် စကားဝိုင်းပညာတွင် ကျွမ်းကျင်သူများသည် မဟာရာဇာကို ချီးမွမ်းကာ မြို့အလယ်မှ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
Verse 55
राजापि तत्र निर्वर्त्य प्रातःसंध्यादिकाः क्रियाः । ब्राह्मणं तापसश्रेष्ठमानिनाय सुनिर्मलम्
ထိုနေရာ၌ပင် ဘုရင်သည် မနက်ခင်း စန္ဓျာမှ စ၍ နိယမကရိယာများကို စည်းကမ်းအတိုင်း ဆောင်ရွက်ပြီးနောက်၊ တပသီတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော အလွန်သန့်ရှင်းသည့် ဗြာဟ္မဏကို ဂုဏ်ပြု၍ ခေါ်ဆောင်လာသည်။
Verse 56
तदाज्ञया महाराजो निर्जगाम पुराद्बहिः । लोकैरनुगतो राजा बभौ चंद्र इवोडुभिः
သူမ၏ အမိန့်အတိုင်း မဟာဘုရင်သည် မြို့ပြင်သို့ ထွက်သွားပြီး၊ လူထုတို့ လိုက်ပါလာသဖြင့် ဘုရင်သည် ကြယ်များအလယ်ရှိ လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေသည်။
Verse 57
क्रोशमात्रं स गत्वाथ क्षौरं कृत्वा विधानतः । दंडं कमंडलुं बिभ्रन्मृगचर्म तथा शुभम्
ကရိုးရှာ တစ်ကရိုးရှာအကွာအဝေး သွားပြီးနောက် စည်းကမ်းအတိုင်း ဆံပင်ကို ရိတ်ကာ၊ ထို့နောက် ဒဏ္ဍနှင့် ကမဏ္ဍလုကို ကိုင်ဆောင်၍ မင်္ဂလာရှိသော မೃဂချမ်း (သမင်အရေ) ကိုလည်း ယူဆောင်하였다။
Verse 58
शुभवेषेण संयुक्तो हरिध्यानपरायणः । कामक्रोधादिरहितं मनो बिभ्रन्महायशाः
မင်္ဂလာဝတ်စုံဖြင့် တင့်တယ်စွာ အလှဆင်ကာ ဟရိကို သမာဓိဖြင့် ဂရုတစိုက် ဓ്യာနပြုသူ၊ ဂုဏ်သတင်းကြီးသူသည် ကာမ၊ က্ৰောဓ စသည့် အညစ်အကြေးများကင်းသော စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းထား၏။
Verse 59
तदा दुंदुभयो भेर्य आनकाः पणवास्तथा । शंखवीणादिकाश्चैवाध्मातास्तद्वादकैर्मुहुः
ထို့နောက် ဒုန္ဒုဘီ၊ ဘေရီ၊ အာနက၊ ပဏဝ စသည့် တီးဝိုင်းဒရမ်များနှင့်အတူ သင်္ခ၊ ဝီဏာ စသည့် တူရိယာများကိုလည်း တီးဝိုင်းသမားတို့က မကြာခဏ ထပ်ထပ်တီးခတ်ကြ၏။
Verse 60
जय देवेश दुःखघ्न पुरुषोत्तमसंज्ञित । दर्शयस्व तनुं मह्यं वदंतो निर्ययुर्जनाः
“ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ ဒုက္ခဖျက်ရှင်၊ ပုရုရှောတ္တမဟု ခေါ်ဝေါ်ခံရသူ အရှင်—ကျွန်ုပ်အား အရှင်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ပြသပါ” ဟုဆိုကာ လူတို့သည် ထွက်ခွာသွားကြ၏။