Adhyaya 7
Ballava (Bhīma) Seeks Employment as Royal Cook in Virāṭa’s Court
Upa-parva: Ajñātavāsa-praveśa (Ballava’s Entry into Virāṭa’s Service)
Vaiśaṃpāyana describes a powerful newcomer approaching Virāṭa with conspicuous radiance and lion-like bearing while carrying kitchen implements, signaling a deliberate performance of humble vocation. Virāṭa publicly questions the youth’s identity, noting the mismatch between asserted occupation (sūda/cook) and visible excellence in form, vigor, and presence. Bhīma answers with controlled self-presentation: he claims the name Ballava, requests placement as an expert preparer of dishes, and emphasizes serviceability and prior culinary experience associated with royal standards. He further asserts unmatched strength and readiness to confront dangerous animals if required, reframing physical prowess as protective utility rather than political threat. Virāṭa grants him the boon of kitchen leadership, appointing him over established personnel. The chapter closes with the narrator’s note that Bhīma resides there without being recognized by the general populace or attendants, reinforcing the operational success of concealment through institutional role-assignment.
Chapter Arc: अज्ञातवास की शर्तों के बीच युधिष्ठिर ‘कंक’ नाम से विराट की राजसभा में प्रवेश करते हैं—अपने तेज को ढँककर भी राजोचित गरिमा के साथ। → सभा में विराट का यशस्वी, दुर्जेय व्यक्तित्व (तीक्ष्णविष उरग के समान) और पाण्डव की छिपी हुई प्रभा (भस्मावृत अग्नि/मेघावृत सूर्य) एक-दूसरे के सामने आती है; पहचान खुल जाने का सूक्ष्म भय और शरण-याचना की मर्यादा साथ-साथ चलती है। → युधिष्ठिर अपना आवरण स्पष्ट करते हैं—‘मैं पूर्व में पासा खेलने में कुशल था; अब ब्राह्मण-रूप में कंक नाम से प्रसिद्ध होकर आपकी सेवा में आया हूँ’—और विराट उन्हें सखा-भाव से स्वीकार कर निर्भय आश्रय का वचन देता है। → विराट कंक को वस्त्र, भोजन, पान और भीतर-बाहर निर्बाध प्रवेश का अधिकार देता है; राज्य में किसी के विरोध/अपमान पर दण्ड और संरक्षण का आश्वासन देता है—युधिष्ठिर का सुरक्षित निवास सुनिश्चित होता है। → पहचान छिपी रहते हुए भी ‘अग्नि-सा वीर्यवान’ अतिथि दरबार में टिक गया है—अब अन्य पाण्डव किस रूप में प्रवेश करेंगे और यह गोपनीयता कब तक टिकेगी?
Shlokas
Verse 1
#::73:.8 #::3...7 () हि 2 7 सप्तमो<्ध्याय: युधिष्ठिरका राजसभामें जाकर विराटसे मिलना और वहाँ आदरपूर्वक निवास पाना वैशम्पायन उवाच (ततस्तु ते पुण्यतमां शिवां शुभां महर्षिगन्धर्वनिषेवितोदकाम् । त्रिलोककान्तामवतीर्य जाह्ववी- मृषीश्च देवांश्व पितृनतर्पयन् ।।
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ထို့နောက် ပာဏ္ဍဝတို့သည် အလွန်သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်၍ မင်္ဂလာကောင်းကျိုးပေးသော ဇာဟ္နဝီ—ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ဆင်းသက်ကြ၏။ ထိုရေကို မဟာရိရှီတို့နှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့ အမြဲသုံးစွဲကြပြီး လောကသုံးပါးအတွက်လည်း လှပတင့်တယ်၏။ ထိုနေရာ၌ သူတို့သည် တర్పဏ (ရေဖြင့် ပူဇော်လှူဒါန်းခြင်း) ကို ပြုလုပ်ကာ ရိရှီများ၊ ဒေဝတာများနှင့် ဘိုးဘွားပိတೃတို့ကို ကျေနပ်စေ하였다။
Verse 2
नराधिपो राष्ट्रपतिं यशस्विनं महायशा: कौरववंशवर्धन: । महानुभावो नरराजसत्कृतो दुरासदस्तीक्षणविषो यथोरग:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– လူတို့၏ အရှင် ယုဓိဋ္ဌိရသည် ဂုဏ်သတင်းကြီးမား၍ ထင်ရှားကျော်ကြားကာ ကူရုမျိုးရိုး၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်သူ၊ အာဏာသက်ရောက်မှုကြီးမားသူ ဖြစ်၏။ မင်းတို့ကလည်း သူ့ကို ဂုဏ်ပြုကြပြီး၊ ထိုးဖောက်သော အဆိပ်ရှိသည့် မြွေကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်ရန် ခက်ခဲသူ ဖြစ်လေသည်။
Verse 3
बलेन रूपेण नरर्षभो महा- नपूर्वरूपेण यथामरस्तथा । महाभ्रजालैरिव संवृतो रवि- यथानलो भस्मवृतश्च वीर्यवान्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– အင်အားနှင့် အလှအပအရ သူသည် လူတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော နွားထီးကြီးကဲ့သို့ မဟာသူရဲကောင်း ဖြစ်၏။ ထူးကဲသော ရုပ်ရည်ကြောင့် နတ်တစ်ပါးကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း၊ သူ၏ တောက်ပမှုသည် ဝတ်စုံဖုံးကွယ်မှုကြောင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၏—မဟာမိုးတိမ်အစုကြီးများက နေကို ဖုံးကွယ်သကဲ့သို့၊ သို့မဟုတ် ပြာအောက်တွင် မီးလျှံက 숨နေသကဲ့သို့—အတွင်းစွမ်းအားမူ မလျော့မနည်း အပြည့်အဝ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
Verse 4
तमापतत्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं विराटराडिन्दुमिवा भ्रसंवृतम् । समागतं पूर्णशशिप्रभाननं महानुभावं न चिरेण दृष्टवान्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ပाण्डဝမင်းသား နီးကပ်လာသည်ကို မြင်သော် ဗိရာဋမင်း၏ မျက်စိသည် ချက်ချင်းပင် သူ့ထံသို့ ဆွဲငင်ခံရ၏—မိုးတိမ်ဖုံးလွှမ်းနေသော်လည်း တောက်ပနေသော လကဲ့သို့။ မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသူ နီးကပ်လာသည့်အခါ သူ၏ မျက်နှာသည် လပြည့်ကဲ့သို့ တောက်ပ၍ မင်းသည် မကြာမီပင် အနီးကပ် စူးစမ်းသေချာစွာ ကြည့်ရှုလေ၏။
Verse 5
मन्त्रिद्विजान् सूतमुखान् विशस्तथा ये चापि केचित् परित: समासते । पप्रच्छ को<यं प्रथमं समेयिवान् नृपोपमो<यं समवेक्षते सभाम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ မင်းသည် မိမိအနားဝန်းကျင် ထိုင်နေသူအားလုံး—ဝန်ကြီးများ၊ ဗြာဟ္မဏများ၊ သီချင်းဆိုသူနှင့် ကြေညာသူများ (စူတတို့)၊ ဝိုင်ရှျများနှင့် အခြားရှိသမျှကို မေးမြန်းလေ၏—“ဤသူကား မည်သူနည်း၊ ပထမဦးစွာ ဤနေရာသို့ ရောက်လာသူ? မင်းတစ်ပါးကဲ့သို့ မြင်ရပြီး၊ ငါ၏ အစည်းအဝေးကို မိမိ၏ အစည်းအဝေးသကဲ့သို့ စူးစမ်းကြည့်ရှုနေသည်!”
Verse 6
इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत पाण्डवप्रवेशपर्वमें दुगस्तोत्रविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ “ဤသူသည် ဗြာဟ္မဏကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ထားသော်လည်း ဗြာဟ္မဏ မဖြစ်နိုင်။ ငါ့စိတ်ထဲတွင် ဤလူကောင်းသည် မြေပြင်၏ အုပ်စိုးရှင်တစ်ဦး ဖြစ်မည်ဟု အတွေးပေါ်လာ၏။ သို့ရာတွင် သူ့အနား၌ အစေခံမရှိ၊ ရထားမရှိ၊ ဆင်လည်း မရှိ။ ထိုသော်လည်း အနီးကပ်ရပ်နေသော် သူသည် အိန္ဒြာကဲ့သို့ တောက်ပလှ၏။”
Verse 7
शरीरलिज़्ैरुपसूचितो हाय॑ मूर्द्धाभिषिक्त इति मे मनोगतम् | समीपमायाति च मे गतव्यथो यथा गजस्तामरसीं मदोत्कट:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ “သူ့ကိုယ်ပေါ်တွင် မြင်ရသော လက္ခဏာများကြောင့် ဤသူသည် အဘိသေကခံထားသော အထက်မြတ်သော မင်းတပါးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစွာ ပြသနေ၏။ ငါ့စိတ်ထဲတွင် ထိုသို့ပင် ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်လာ၏။ ထို့ပြင် သူသည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုမရှိဘဲ ငါ့အနီးသို့ လာရောက်၏—မတ်တပ်ရပ်မနေဘဲ ကြမ်းတမ်းသော ရတ်မူးဆင်က ကန်ကြာရေကန်သို့ တိုက်ရိုက်သွားသကဲ့သို့။ ထိုနည်းတူပင် သူသည် အရှက်မရှိ၊ ကြောက်ရွံ့မှုမရှိဘဲ ငါ့နန်းတော်သို့ ဝင်လာသည်။”
Verse 8
वितर्कयन्तं तु नरर्षभस्तथा युधिष्ठिरो$भ्येत्य विराटमब्रवीत् । सम्राड्विजानात्विह जीवनार्थिन विनष्टसर्वस्वमुपागतं द्विजम्
ဗိရာဋမင်း စိတ်ပူပန်စွာ စဉ်းစားနေသည်ကို မြင်သော် လူကောင်းအထွတ်အမြတ် ယုဓိဋ္ဌိရသည် နီးကပ်လာ၍ ပြောလေ၏—“အရှင်မင်းကြီး၊ သိပါစေ။ ကျွန်ုပ်သည် ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပိုင်ဆိုင်သမျှ အကုန်ဆုံးရှုံးခဲ့ပါသည်။ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရန်သာ ရည်ရွယ်၍ သင့်ထံသို့ လာရောက်ပါသည်။”
Verse 9
इहाहमिच्छामि तवानघान्तिके वस्तुं यथा कामचरस्तथा विभो । तमब्रवीत् स्वागतमित्यनन्तरं राजा प्रह्ृष्ट: प्रतिसंगृहाण च
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အပြစ်ကင်းသူရေ၊ သင်၏အနီး၌ ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ် နေထိုင်လိုပါသည်။ အရှင်ရေ၊ သင်အလိုရှိသကဲ့သို့ အမှုအရာအားလုံးကို ထိုအတိုင်း ကျွန်ုပ် ဆောင်ရွက်ပါမည်» ဟု။ ထိုစကားကို ကြားသော် မင်းဝီရာဋသည် အလွန်ဝမ်းမြောက်၍ ချက်ချင်း «ကြိုဆိုပါ၏!» ဟု ဆိုကာ၊ ထို့နောက် မင်းတို့အနက် အထူးမြတ်သော ယုဓိဋ္ဌိရကို ဂုဏ်ပြုလက်ခံပြီး၊ ပျော်ရွှင်သောစိတ်ဖြင့် သူလာရာ မင်း၏နိုင်ငံအကြောင်းကို မေတ္တာဖြင့် ဆက်လက်မေးမြန်း하였다။
Verse 10
तं॑ राजसिंहं प्रतिगृह्य राजा प्रीत्या55त्मना चैनमिदं बभाषे | कामेन ताताभिवदाम्यहं त्वां कस्यासि राज्ञो विषयादिहागत:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– မင်းတို့အနက် ခြင်္သေ့တော်တစ်ပါးကဲ့သို့သော သူကို ဂုဏ်ပြုလက်ခံပြီးနောက်၊ မင်းဝီရာဋသည် မေတ္တာပြည့်သောစိတ်ဖြင့် ထိုသူအား ဤသို့ မေးမြန်း하였다– «ချစ်ခင်ရသောဆရာ၊ ကောင်းမြတ်သောစိတ်ဖြင့် မေးပါ၏—သင်သည် မည်သည့်မင်း၏ နယ်မြေမှ ဤသို့ ရောက်လာသနည်း?»
Verse 11
गोत्र च नामापि च शंस तत्त्वतः कि चापि शिल्पं तव विद्यते कृतम्,“अपने गोत्र और नाम भी ठीक-ठीक बताइये। साथ ही यह भी कहें कि आपने किस विद्या या कलामें कुशलता प्राप्त की है
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «သင်၏ ဂိုထရ (gotra) နှင့် အမည်ကိုလည်း အမှန်အတိုင်း ပြောပါ။ ထို့ပြင် သင်ကျွမ်းကျင်ထားသော ပညာရပ် သို့မဟုတ် လက်မှုအတတ်သည် အဘယ်နည်း» ဟု။
Verse 12
युधिष्ठटिर उवाच युधिष्ठिरस्पासमहं पुरा सखा वैयाप्रपद्य: पुनरस्मि विप्र: । अक्षान् प्रयोक्तुं कुशलो$स्मि देविनां कड्केति नाम्नास्मि विराट विश्रुत:
ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အရှင်မင်းဝီရာဋရေ၊ ကျွန်ုပ်သည် ဝိုင်ယာပရပဒျ (Vaiyāprapadya) မျိုးရိုးမှ မွေးဖွားသော ဗြာဟ္မဏ ဖြစ်ပါသည်။ ယခင်က မင်းယုဓိဋ္ဌိရနှင့် အတူ နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ သူသည် ကျွန်ုပ်ကို မိတ်ဆွေဟု သဘောထားခဲ့သည်။ ကစားသမားတို့အကြား အန်စာတုံး (ပုလဲ) ပစ်ခြင်း၌ ကျွမ်းကျင်ပါသည်။ ဤပြည်၌ ကျွန်ုပ်ကို ‘ကင်္က’ (Kaṅka) ဟူသော အမည်ဖြင့် သိကြပါသည်»။
Verse 13
विराट उवाच ददामि ते हन्त वरं यमिच्छसि प्रशाधि मत्स्यान् वशगो हाहं तव । प्रियाश्न धूर्ता मम देविन: सदा भवांश्व देवोपम राज्यमहति
ဝီရာဋမင်းက ပြောသည်– «လာပါ၊ သင်လိုချင်သမျှ ဆုတောင်းပါ—ငါ သင့်အား အလိုတော်ပြည့်စုံစေမည်။ မတ္စျနိုင်ငံကို အုပ်စိုးလော့။ ငါသည် သင့်အောက်၌ ရှိ၏၊ အကြောင်းမူကား အန်စာကစား၌ ကျွမ်းကျင်၍ ဉာဏ်ကောင်း၊ လိမ္မာကောက်ကျစ်သော လူတို့ကို ငါ အမြဲနှစ်သက်တတ်သည်။ တရားသဘောတော်နှင့် တန်ခိုးတော်ရှိသော ဗြာဟ္မဏရေ၊ သင်သည် မင်းအာဏာကိုပင် ထိုက်တန်သူဖြစ်သည်»။
Verse 14
युधिछिर उवाच प्राप्तो विवाद: प्रथमं विशाम्पते न विद्यते कं च न मत्स्य हीनतः । न मे जितः कश्नन धारयेद् धनं वरो ममैषो<स्तु तव प्रसादज:
ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အို ပြည်သူတို့၏ အရှင်၊ မတ္စျာနိုင်ငံ၏ မင်းကြီးဗိရာဋ! ပထမဦးဆုံး အကျွန်ုပ်တောင်းသော အပေးအယူမှာ– သင်၏နိုင်ငံအတွင်း အဆင့်အတန်းနိမ့်သူတစ်ဦးဦးနှင့် အကျွန်ုပ်ကို အငြင်းပွားရမည့်အမှု မဖြစ်စေပါနှင့်။ ဒုတိယအပေးအယူမှာ– အကျွန်ုပ်က အနိုင်ရသောသူ မည်သူမျှ အနိုင်ရယူထားသော ဥစ္စာကို မိမိထံ မထားစေဘဲ ထိုအရှုံးပေးရမည့် ဥစ္စာကို တရားသဖြင့် လွှဲအပ်စေပါ။ သင်၏ကျေးဇူးဖြင့် ဤအပေးအယူတို့ကို ပေးအပ်ပါက အကျွန်ုပ် ဤနေရာ၌ နေနိုင်ပါသည်»။
Verse 15
विराट उवाच हन्यामवश्यं यदि ते5प्रियं चरेत् प्रत्राजयेयं विषयाद् द्विजांस्तथा । शृण्वन्तु मे जानपदा: समागता: कड्को यथाहं विषये प्रभुस्तथा
ဗိရာဋက ပြောသည်– «ဗြဟ္မဏ၊ သင်ကို မနှစ်သက်စေသော အပြုအမူကို ဗြာဟ္မဏမဟုတ်သူ တစ်ဦးဦးက ပြုလျှင် အကျွန်ုပ်သည် မလွဲမသွေ သေဒဏ်ပေးမည်။ ဗြာဟ္မဏတို့က သင့်အပေါ် ပြစ်မှုကျူးလွန်လျှင်လည်း သူတို့ကို နိုင်ငံမှ ထုတ်ပယ်မည်။ ဤနေရာ၌ စုဝေးလာသော ပြည်သူပြည်သားတို့ ကြားကြပါစေ– မတ္စျာပြည်၏ အရှင်က အကျွန်ုပ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဤကင်္ကလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်»။
Verse 16
समानयानो भवितासि मे सखा प्रभूतवस्त्रो बहुपानभोजन: । पश्येस्त्वमन्तश्न बहिश्न सर्वदा कृतं च ते द्वारमपावृतं मया
ဗိရာဋက ပြောသည်– «ယနေ့မှစ၍ သင်သည် အကျွန်ုပ်၏ မိတ်ဆွေ၊ အဖော်ဖြစ်လိမ့်မည်။ အကျွန်ုပ် စီးသကဲ့သို့ သင်လည်း စီးရမည်။ အဝတ်အစားလည်း များစွာရမည်၊ သောက်စားအစားအစာလည်း လုံလောက်စွာ စီမံပေးမည်။ အတွင်းရေးအပြင်ရေးကို အမြဲတမ်း သင်ကြည့်ရှုစီမံရမည်။ ထို့ပြင် အကျွန်ုပ်၏ အမိန့်ဖြင့် သင့်အတွက် နန်းတော်တံခါးကို အစဉ်ဖွင့်ထားမည်—သင့်ထံမှ မည်သည့်အရာမျှ မဖုံးကွယ်ထားပါ»။
Verse 17
ये त्वानुवादे<युरवृत्तिकर्शिता ब्रूयाश्व तेषां वचनेन मां सदा । दास्यामि सर्व तदहं न संशयो न ते भयं विद्यति संनिधौ मम
ဗိရာဋက ပြောသည်– «အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမရှိ၍ ဒုက္ခရောက်နေသူများက ယခင်က ပေးအပ်ထားသော လှူဒါန်းခွင့်များကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန်—အရင်က ချထားပေးခဲ့သော လယ်မြေ၊ ဥယျာဉ်တို့ကို ထပ်မံအသုံးချနိုင်စေရန် မင်းအမိန့်အသစ်တစ်စောင်ကို တောင်းခံ၍ သင့်ထံလာကြလျှင်၊ သူတို့၏ တောင်းပန်စကားအတိုင်း သင်သည် အမြဲတမ်း အကျွန်ုပ်ထံ တင်ပြနိုင်သည်။ ယုံကြည်ပါ– သင့်စကားအတိုင်း သူတို့လိုအပ်သမျှကို အကျွန်ုပ် ပေးမည်၊ သံသယမရှိ။ အကျွန်ုပ်ထံ လာရခြင်း သို့မဟုတ် အကျွန်ုပ်ရှေ့တွင် ပြောဆိုရခြင်းကို သင် မကြောက်ရွံ့စရာ မလို»။
Verse 18
वैशम्पायन उवाच (एवं तु राज्ञ: प्रथम: समागमो बभूव मात्स्यस्य युधिष्ठिरस्य च । विराटराजस्य हि तेन संगमो बभूव विष्णोरिव वज्पाणिना ।।
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ဤသို့ဖြင့် မတ္စျာနိုင်ငံ၏ အရှင်နှင့် ယုဓိဋ္ဌိရတို့၏ ပထမဆုံး တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်ပေါ်လာ하였다။ ဗိရာဋမင်း၏ သူနှင့်တွေ့ဆုံခြင်းသည် မိုးကြိုးလက်နက် ဝဇ္ရကို ကိုင်ဆောင်သော အိန္ဒြာက ဗိဿနုနှင့် တွေ့ဆုံသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။ ယုဓိဋ္ဌိရသည် အာသနပေါ် ထိုင်ရာ၌—မြင်ရသူ၏ စိတ်ကို ချစ်ခင်စေသော ရုပ်ရည်နှင့် မင်္ဂလာအလင်းရှိသဖြင့်—ဗိရာဋမင်းသည် သူ့ကို မျက်စိမခွာ စိုက်ကြည့်နေပြီး ထိုမြင်ကွင်းကို မည်မျှကြည့်လည်း မတော်တဆ မပြည့်ဝနိုင်ခဲ့။ ယုဓိဋ္ဌိရ၏ တောက်ပသော ဂုဏ်ရောင်သည် ထိုနန်းတော်ခန်းမကို ထွန်းလင်းစေ၍ အိန္ဒြာက မိမိ၏ တောက်ပမှုဖြင့် သုဝဏ္ဏဘုံကို အလှဆင်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ဤကဲ့သို့ ဗိရာဋမင်းနှင့် အလွန်ကောင်းမြတ်သော ဆက်ဆံရေးကို ရရှိပြီးနောက်၊ သဘောတည်ငြိမ်သော လူသူရဲကောင်း ယုဓိဋ္ဌိရသည် အမြင့်ဆုံးသော ဂုဏ်ပြုမှုကို ခံယူကာ ပျော်ရွှင်စွာ ထိုနေရာ၌ နေထိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ သူ၏ အမှန်တရား (ဖုံးကွယ်ထားသော အမည်နှင့် အတိတ်) ကို မည်သူမျှ မသိနိုင်ခဲ့။
Frequently Asked Questions
The dilemma is maintaining vowed concealment while interacting with authority figures who perceive inconsistencies; Bhīma must communicate truthfully within constraints, avoiding disclosures that would endanger the vow’s conditions.
Competence can be ethically aligned with humility: excellence may be redirected into service roles when circumstances require restraint, and identity can be managed as a dharmic strategy rather than mere deception.
No explicit phalaśruti is stated; the meta-commentary is narrative: the concluding observation that Bhīma remains unrecognized functions as validation of the concealment framework within the broader ajñātavāsa design.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.