Adhyaya 54
Virāṭa-parva Adhyāya 54 — Missile-Exchange and Tactical Redirection (Arjuna, Aśvatthāman, Karṇa)
Upa-parva: Gograhaṇa (Cattle-Raid) Episode within Virāṭa-parva
Vaiśaṃpāyana describes an escalating missile exchange in which Arjuna counters an opponent’s force like a storm-cloud met by a dense net of arrows. The encounter is framed as an extraordinary clash, likened to cosmic-scale combat, with the sky visually and audibly saturated by projectiles. As the exchange intensifies, Arjuna’s chariot horses are endangered and battlefield orientation becomes difficult amid the arrow-darkened space. Aśvatthāman (Drauṇi) identifies a minute opening and severs the bowstring with a razor-headed arrow—an act praised as exceptional by observing deities—then continues striking with specialized shafts. Arjuna, composed, re-strings Gāṇḍīva with a new cord and resumes pressure, standing firm with inexhaustible quivers while Aśvatthāman’s arrows diminish. A new disturbance arises as Karṇa draws and releases a powerful bowshot, producing widespread alarm; Arjuna locates Karṇa, anger intensifies, and his gaze fixes on him with intent to neutralize the threat. The chapter segment concludes with logistical support bringing Aśvatthāman fresh arrows, but Arjuna abruptly disengages from Drauṇi and rushes toward Karṇa, verbally signaling a preference for direct chariot-to-chariot engagement.
Chapter Arc: गौहरण के उपरान्त कुरु-सेना की घनी, ध्वजों से भरी व्यूह-रचना सामने है; अर्जुन (बृहन्नला) विजित गौओं को सुरक्षित कर लौटते हुए भी युद्ध-इच्छा से दुर्योधन की ओर पलटते हैं। → अर्जुन विराट-पुत्र उत्तर को संबोधित कर शत्रु-सेना की बहुलता और व्यूहों का संकेत देते हैं, और रथ-चालन/स्थिति-निर्धारण कराते हैं। कौरव-पक्ष में कर्ण का गर्व और उत्साह बढ़ता है; शंख-भेरी-नगाड़ों के साथ प्रत्यंचा की टंकार युद्धभूमि को भर देती है। → कर्ण और अर्जुन का तीव्र रथ-युद्ध: कर्ण अर्जुन पर बाण-वर्षा करता है, घोड़ों/अंगों को बेधता है; प्रत्युत्तर में अर्जुन के तीक्ष्ण बाण कर्ण को तिलमिला देते हैं—वह पराजित हाथी-सा डगमगाता हुआ अर्जुन के बाणों से संतप्त होता है। → अर्जुन अतिरथ की भाँति रणभूमि में दिशाओं-दिशाओं में विचरते हुए शत्रु-पंक्तियों को तितर-बितर करते हैं; कौरव-सेना का उत्साह दबता है और गौओं की विजय/सुरक्षा का पलड़ा पाण्डव-पक्ष की ओर झुकता है। → कौरवों की शेष शक्तियाँ और दुर्योधन का अगला प्रत्युत्तर अभी शेष है—क्या कर्ण पुनः संभलकर निर्णायक प्रहार करेगा या कौरव-सेना पीछे हटेगी?
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें उत्तरयोग्रहके समय यौओके लौटनेसे सम्बन्ध रखनेवाला तिरपनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५३ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १३ शलोक मिलाकर कुल २६३ श्लोक हैं।) #-+- “5 (9) &:..... +--:..& चतुष्पठ्चाशत्तमोडध्याय: अर्जुनका कर्णपर आक्रमण, विकर्णकी पराजय, शत्रुंतप और संग्रामजित्॒का वध, कर्ण और अर्जुनका युद्ध तथा कर्णका पलायन वैशम्पायन उवाच स शत्रुसेनां तरसा प्रणुद्य गास्ता विजित्याथ धनुर्धराग्रय: । दुर्योधनायाभिमुखं प्रयातो भूयो रणं सोडभिचिकीर्षमाण:
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» ၏ «ဝိရာဋပရဝ» အတွင်းရှိ «ဂိုဟရဏ» အပိုင်း၌ «အုတ္တရဂိုဂြဟ» အချိန်တွင် နွားအုပ် ပြန်လည်လှည့်လာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော အခန်း (၅၃) ပြီးဆုံးလေ၏။ (ဒက္ခိဏာတျ အပိုစာတွင် ရှလိုက ၁၃ ပုဒ် ထပ်ပါ၍ စုစုပေါင်း ၂၆၃ ပုဒ် ရှိသည်။) ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ဆို၏— ရန်သူတပ်ကို အလျင်အမြန် တွန်းလှန်ကာ နွားအုပ်ကို ပြန်လည်ရယူပြီးနောက် လေးသမားတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သောသူသည် ဒုရျောဓနကို မျက်နှာမူ၍ ထွက်ခွာသွားကာ ထပ်မံ စစ်ပွဲဝင်လိုသော စိတ်အာရုံကို ထိန်းသိမ်းထားလေ၏။ ဤပုဒ်သည် စည်းကမ်းရှိသော သတ္တိကို ထင်ဟပ်စေသည်—အောင်ပွဲကို ရက်စက်မှုအတွက် လိုင်စင်မဟုတ်ဘဲ ကျူးကျော်မှုကို ဓမ္မအရ တာဝန်ယူ၍ တုံ့ပြန်ခြင်းဟု မြင်ကာ၊ ထို့နောက် အဓိက လှုံ့ဆော်သူနှင့် ရင်ဆိုင်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။
Verse 2
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! धनुषधारियोंमें श्रेष्ठ अर्जुनने शत्रुसेनाको बड़े वेगसे दबाकर उन गौओंको जीत लिया और वे युद्धकी इच्छासे फिर दुर्योधनकी ओर चले ।। गोषु प्रयातासु जवेन मत्स्यान् किरीटिनं कृतकार्य च मत्वा । दुर्योधनायाभिमुखं प्रयात॑ कुरुप्रवीरा: सहसा निपेतु:,जब गौएँ तीव्र गतिसे मत्स्यदेशकी राजधानीकी ओर भाग गयीं और अर्जुन अपने कार्यमें सफल होकर दुर्योधनकी ओर बढ़ चले, तब यह सब जानकर कौरव वीर सहसा वहाँ आ पहुँचे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ဆို၏— ဇနမေဇယ မင်းကြီးရေ! လေးသမားတို့အနက် အထူးမြတ်သော အာဂျုနသည် ရန်သူတပ်ကို အလွန်မြန်သော အရှိန်ဖြင့် ဖိနှိပ်ကာ ထိုနွားများကို ပြန်လည်ရယူအောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ စစ်လိုစိတ်ဖြင့် ထပ်မံ ဒုရျောဓနဘက်သို့ ချီတက်သွားလေ၏။ နွားအုပ်သည် အလျင်အမြန် မတ္စျပြည်၏ မြို့တော်ဘက်သို့ သွားနှင့်ပြီး၊ မကူဋဆောင်းသူ အာဂျုနက မိမိတာဝန်ကို ပြီးမြောက်ကာ ဒုရျောဓနကို ရင်ဆိုင်ရန် တိုးလာနေသည်ဟု သိကြသောအခါ၊ ကုရုသူရဲကောင်းကြီးများသည် တိုက်ပွဲအလိုဖြင့် ချက်ချင်းပင် ထိုနေရာသို့ ပြေးဝင်လာကာ မျက်နှာချင်းဆိုင် ရင်ဆိုင်လိုကြလေ၏။
Verse 3
तेषामनीकानि बहूनि गाढं व्यूढानि दृष्टवा बहुलध्वजानि । मत्स्यस्य पुत्र द्विषतां निहन्ता वैराटिमामन्त्रय ततो5भ्युवाच,उनकी अनेक सेनाएँ थीं और उन सबकी अच्छी तरह व्यूह-रचना की गयी थी। उन सेनाओंमें बहुत-सी ध्वजा-पताकाएँ फहरा रही थीं। शत्रुओंका नाश करनेवाले अर्जुनने उन सबको देखकर विराट॒पुत्र उत्तरको सम्बोधित करके कहा--
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ဆို၏— ရန်သူတို့၏ တပ်ဖွဲ့များစွာကို မြင်လျှင်၊ ထိုတပ်ဖွဲ့တို့သည် တင်းကျပ်စွာ ဗျူဟစီထားပြီး အလံတော်များလည်း များစွာ လှုပ်ရှားလျက်ရှိ၏။ ရန်သူဖျက်ဆီးသူ အာဂျုနသည် ထိုအရာအားလုံးကို မြင်ပြီး မတ္စျမင်း၏ သား အုတ္တရကို ခေါ်၍ ထိုနောက် စကားဆိုလေ၏—မကြာမီ ရောက်လာမည့် စစ်ပွဲအလယ်တွင် သတ္တိနှင့် မှန်ကန်သော အကျင့် (ဓမ္မ) အကြောင်း အကြံဉာဏ်ပေးရန် အစပြုသကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။
Verse 4
एतेन तूर्ण प्रतिपादयेमान् श्वेतान् हयान् काज्चनरश्मियोक्त्रान् जवेन सर्वेण कुरु प्रयत्न- मासादये<हं कुरुसिंहवृन्दम्,“राजकुमार! सुनहरी रस्सियोंसे जुते हुए मेरे इन सफेद घोड़ोंकों तुम शीघ्र ही इस मार्गसे ले चलो और सम्पूर्ण वेगसे ऐसा प्रयत्न करो कि मैं कुरुश्रेष्ठ दुर्योधनकी सेनाके पास पहुँच जाऊँ। यह देखो, जैसे हाथी हाथीके साथ भिड़ना चाहता हो, उसी प्रकार यह दुरात्मा सूतपुत्र कर्ण मेरे साथ युद्ध करना चाहता है। पहले इसीके पास मुझे ले चलो। यह दुर्योधनका सहारा पाकर बड़ा घमंडी हो गया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «ရွှေကြိုးတပ်ထားသော အဖြူရောင်မြင်းများကို ဤလမ်းကြောင်းအတိုင်း အလျင်အမြန် မောင်းနှင်လော့။ အရှိန်အားလုံးကို ထုတ်ကာ ကြိုးစား၍ ကုရုသီဟတို့၏ စစ်တပ်သို့ ငါရောက်စေ။ ကြည့်လော့—ဆင်တစ်ကောင်က ဆင်တစ်ကောင်နှင့် တိုက်ခိုက်လိုသကဲ့သို့—မကောင်းသော ရထားမောင်း၏သား ကာဏ္ဏသည် ငါနှင့် စစ်ပြိုင်လိုသည်။ အရင်ဆုံး ငါ့ကို သူ့ထံသို့ တိုက်ရိုက်ပို့လော့။ ဒုရယောဓန၏ အားကိုးမှုကြောင့် သူ၏ မာန်မာနသည် ဖောင်းပွလာပြီ»။
Verse 5
गजो गजेनेव मया दुरात्मा योद्धुं समाकाड्क्षति सूतपुत्र: । तमेव मां प्रापय राजपुत्र दुर्योधनापाश्रयजातदर्पम्,“राजकुमार! सुनहरी रस्सियोंसे जुते हुए मेरे इन सफेद घोड़ोंकों तुम शीघ्र ही इस मार्गसे ले चलो और सम्पूर्ण वेगसे ऐसा प्रयत्न करो कि मैं कुरुश्रेष्ठ दुर्योधनकी सेनाके पास पहुँच जाऊँ। यह देखो, जैसे हाथी हाथीके साथ भिड़ना चाहता हो, उसी प्रकार यह दुरात्मा सूतपुत्र कर्ण मेरे साथ युद्ध करना चाहता है। पहले इसीके पास मुझे ले चलो। यह दुर्योधनका सहारा पाकर बड़ा घमंडी हो गया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «ဆင်က ဆင်နှင့် တိုက်ခိုက်လိုသကဲ့သို့၊ မကောင်းသော ရထားမောင်း၏သားသည် ငါနှင့် စစ်ပြိုင်လိုသည်။ မင်းသားရေ၊ ငါ့ကို သူ့ထံသို့ တိုက်ရိုက်ပို့လော့—ဒုရယောဓန၏ အားပေးမှုမှ ပေါက်ဖွားသော မာန်မာနကြောင့် ဖောင်းပွနေသော ကာဏ္ဏထံသို့»။
Verse 6
स तैहयैर्वातजवैर्बृहदूभि: पुत्रो विराटस्य सुवर्णकक्षै: व्यध्वंसयत् तद् रथिनामनीकं ततो5वहत् पाण्डवमाजिमध्ये,अर्जुनके विशाल घोड़े वायुके समान वेगशाली थे। उनकी जीनके नीचे लगे हुए कपड़ेके दोनों पिछले छोर सुनहरे थे। विराटपुत्र उत्तरने तेजीसे हाँककर उन घोड़ोंके द्वारा कौरव रथियोंकी सेनाको कुचलवाते हुए पाण्डुनन्दन अर्जुनको सेनाके मध्यभागमें पहुँचा दिया
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– လေကဲ့သို့ လျင်မြန်သော မြင်းကြီးများဖြင့်၊ အောက်ခံအဝတ်၏ နောက်ဖျားများ ရွှေရောင်တောက်ပသော ဗိရာဋ၏သား (ဥတ္တရ) သည် အရှိန်ပြင်းပြင်း မောင်းနှင်ကာ ကော်ရဝ ရထားစစ်သည်တို့၏ တန်းစီမှုကို မြင်းများဖြင့် နင်းချေဖျက်ဆီးစေပြီး၊ ထို့နောက် ပाण्डဝ (အာర్జုန) ကို စစ်မြေပြင်အလယ်တည့်တည့်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
Verse 7
त॑ चित्रसेनो विशिखेर्विपाठै: संग्रामजिच्छत्रुसहो जयश्न । प्रत्युद्ययुर्भारतमापतलन्तं महारथा: कर्णमभीप्समाना:,इतनेमें ही चित्रसेन, संग्रामजित, शत्रुसह तथा जय आदि महारथी विपाठ नामक बाणोंकी वर्षा करते हुए कर्णकी रक्षा करनेके उद्देश्यसे वहाँ आक्रमण करनेवाले अर्जुनके सामने आ डटे
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– ထိုအခါ စိတ္ရာစေန၊ သင်္ဂြာမဇစ်၊ သတ္တရုသဟ၊ ဇယ နှင့် အခြား မဟာရထများသည် ချွန်ထက်သော မြားမိုးများကို ပစ်လွှတ်ကာ၊ ကာဏ္ဏကို ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်၍ တိုက်ခိုက်လာသော ဘာရတသား အာర్జုန၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်သို့ ထွက်ရပ်ကြသည်။
Verse 8
ततः स तेषां पुरुषप्रवीर: शरासनार्चि: शरवेगताप: । व्रातं रथानामदहत् समन्यु- वन यथाग्नि: कुरुपुज्ननाम्,तब पुरुषश्रेष्ठ वीरवर अर्जुन क्रोधसे युक्त हो आग-बबूले हो गये। धनुष मानो उस आगकी ज्वाला थी और बाणोंका वेग ही आँच बन गया था। जैसे आग वनको जला डालती है, उसी प्रकार वे उन कुरुश्रेष्ठ महारथियोंके रथसमूहोंको भस्म करने लगे
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– ထိုအခါ လူတို့အနက် အထူးမြတ်သော သူရဲကောင်း အာర్జုနသည် ဒေါသဖြင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ တောက်လောင်လာ၏။ သူ၏ လေးသည် မီးလျှံတစ်ချောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ မြားတို့၏ အရှိန်သည် ပူလောင်သော အပူကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ တောကို မီးလောင်သကဲ့သို့၊ သူသည် ကုရုသူရဲကောင်းတို့၏ ရထားအစုအဝေးကို လောင်ကျွမ်းဖျက်ဆီးကာ အပျက်အယွင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲစေ하였다။
Verse 9
तस्मिंस्तु युद्धे तुमुले प्रवृत्ते पार्थ विकर्णोडतिरथं रथेन । विपाठवर्षेण कुरुप्रवीरो भीमेन भीमानुजमाससाद,इस प्रकार घोर युद्ध छिड़ जानेपर कुरुकुलके श्रेष्ठ वीर विकर्णने रथपर सवार हो विपाठ नामक बाणोंकी भयंकर वर्षा करते हुए भीमके छोटे भाई अतिरथी वीर अर्जुनपर आक्रमण किया
ထိုကြမ်းတမ်း၍ ဆူညံသော စစ်ပွဲ စတင်လျှင် ကုရုမျိုးရိုး၏ ထိပ်တန်းသူရဲကောင်း ဝိကර්ဏ သည် ရထားပေါ်တက်ကာ «ဝိပာဋ» မြားများကို မိုးရွာသကဲ့သို့ ပြင်းထန်စွာ ပစ်လွှတ်၍ ဘီမ၏ ညီ အတိရထ သမား အာర్జုန ကို တိုက်ခိုက်လာ하였다။
Verse 10
ततो विकर्णस्य धरनुर्विकृष्य जाम्बूनदाग्रयोपचितं दृढज्यम् | अपातयत् तं ध्वजमस्य मथ्य च्छिन्नध्वज: सो5प्यपयाज्जवेन,तब अर्जुनने अपने बाणोंसे जाम्बूनद नामक उत्तम सुवर्ण मढ़े हुए सुदृढ़ प्रत्यज्जावाले विकर्णके धनुषको काटकर उसके ध्वजको भी टुकड़े-टुकड़े करके गिरा दिया। रथकी ध्वजा कट जानेपर विकर्ण बड़े वेगसे भाग निकला
ထို့နောက် အာర్జုန သည် ဝိကර්ဏ၏ ဂျာမ္ဘူနဒ ရွှေကောင်းကောင်းဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး ကြိုးတင်းခိုင်သော လေးကို ဆွဲကာ မြားဖြင့် ဖြတ်တောက်ပစ်လိုက်သည်။ ထို့ပြင် သူ၏ အလံကိုလည်း ခွဲဖျက်၍ မြေပြင်သို့ ကျစေ하였다။ အလံပြတ်သွားသဖြင့် ဝိကර්ဏ သည် လျင်မြန်စွာ နောက်ဆုတ်ထွက်ခွာ하였다။
Verse 11
तं शात्रवाणां गणबाधितारं कर्माणि कुर्वन्तममानुषाणि । शतन्रुंतपः पार्थममृष्यमाण: समार्दयच्छरवर्षेण पार्थम्,शत्रुदलके वीरोंका वध करनेवाले कुन्तीनन्दन अर्जुनको इस प्रकार अमानुषिक पराक्रम करते देख शत्रुंतप नामक वीर उनके सामने आया। वह अर्जुनका पराक्रम न सह अपनी बाणवर्षसे पार्थको पीड़ा देने लगा
ဝိုင်ရှမ္ပာယန က ပြောသည်—ရန်သူတပ်စုများကို ချေမှုန်းသူ ပါර්ထ (အာర్జုန) သည် လူမဆန်သကဲ့သို့ ထင်ရသော အံ့မခန်း လုပ်ရပ်များကို ပြုလုပ်နေသည်ကို မြင်၍ သတ္တရုန္တပ ဟူသော သူရဲကောင်းသည် မခံနိုင်တော့။ အာర్జုန၏ အင်အားကို မတည်ငြိမ်နိုင်သဖြင့် မြားမိုးထူထပ်စွာ ပစ်လွှတ်ကာ ပါර්ထကို ဖိအားပေး၍ နာကျင်စေ하였다။
Verse 12
स तेन राज्ञातिरथेन विद्धो विगाहमानो ध्वजिनीं कुरूणाम् | शत्रुंतपं पञ्यभिराशु विद्धा ततो<स्य सूतं दशभिर्जघान,कौरवसेनामें विचरनेवाले अर्जुनने अतिरथी राजा शत्रुंतपके बाणोंसे घायल होकर उसे भी तुरंत ही पाँच बाणोंसे बींध डाला। फिर उसके सारथिको दस बाण मारकर यमलोक पहुँचा दिया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန က ပြောသည်—အာర్జုန သည် ကုရုတပ်အတွင်း လှုပ်ရှားသွားလာနေစဉ် အတိရထ မင်းကြီး၏ မြားဖြင့် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရသော်လည်း လျင်မြန်စွာ သတ္တရုန္တပ ကို မြားငါးစင်းဖြင့် ထိုးဖောက်လိုက်ပြီး၊ ထို့နောက် ထိုသူရဲကောင်း၏ ရထားမောင်းကို မြားဆယ်စင်းဖြင့် ချေမှုန်းကာ ယမမင်း၏ နယ်သို့ ပို့လိုက်သည်။
Verse 13
ततः स विद्धों भरतर्षभेण बाणेन गात्रावरणातिगेन । गतासुराजौ निपपात भूमौ नगो नगाग्रादिव वातरुग्ण:,भरतश्रेष्ठ अर्जुनके बाण कवच छेदकर शरीरके भीतर घुस जाते थे। उनके द्वारा घायल होकर राजा शत्रुंतपके प्राणपखेरू उड़ गये और जैसे आँधीसे उखड़ा हुआ वृक्ष पर्वतशिखरसे नीचे गिरे, उसी प्रकार वह रथसे रणभूमिमें गिर पड़ा
ဝိုင်ရှမ္ပာယန က ပြောသည်—ထို့နောက် ထိုမင်းကြီးသည် ဘာရတမျိုး၏ နွားထီးတော် (အာర్జုန) ပစ်သော မြားတစ်စင်းကြောင့် ကိုယ်ကာကွယ်အကာအရံကို ထိုးဖောက်ကာ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ဝင်ရောက်သွားပြီး အသက်ရှူသံ ပျောက်ကွယ်ကာ မြေပြင်သို့ လဲကျ하였다။ တောင်ထိပ်ပေါ်ရှိ သစ်ပင်တစ်ပင် မုန်တိုင်းကြောင့် ချိုးကွဲ၍ တောင်ထိပ်မှ ပြိုကျသကဲ့သို့၊ ထိုသူသည် ရထားပေါ်မှ စစ်မြေပြင်သို့ လဲကျသွား하였다။
Verse 14
नरर्षभास्तेन नरर्षभेण वीरा रणे वीरतरेण भग्ना: । चकम्पिरे वातवशेन काले प्रकम्पितानीव महावनानि,नरश्रेष्ठ वीरवर धनंजयके बाणोंकी मार खाकर कौरवसेनाके कितने ही श्रेष्ठ वीर घायल हो इस प्रकार काँपने लगे, जैसे समयानुसार प्रचण्ड आँधीके वेगसे बड़े-बड़े जंगलोंके वृक्ष हिलने लगते हैं
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– လူတို့အနက် အထွတ်အမြတ်ဖြစ်သော ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန)၊ စစ်မြေပြင်၌ အလွန်တော်မူသော သူရဲကောင်း၏ မြားထိမှန်ခြင်းကြောင့် ကౌရဝ စစ်တပ်၏ သူရဲကောင်းများ အများအပြားသည် မသေသေးသော်လည်း အင်အားကျိုးပဲ့ကာ တုန်လှုပ်လာကြ၏။ ၎င်းတို့သည် ရာသီတော်တန်ခါတွင် လေပြင်းက ကြီးမားသော တောအုပ်ကို ဖြတ်သန်းသွားရာ သစ်ပင်ကြီးများ လှုပ်ရှားတုန်ခါသကဲ့သို့ တုန်ယင်ကြ၏။
Verse 15
हतास्तु पार्थेन नरप्रवीरा गतासवोर्व्या सुषुपु: सुवेषा: | वसुप्रदा वासवतुल्यवीर्या: पराजिता वासवजेन संख्ये,कुन्तीपुत्र अर्जुनके द्वारा मारे गये बहुतेरे उत्कृष्ट नरवीर जो सुन्दर वेश-भूषासे सुशोभित थे, प्राणशून्य होकर पृथ्वीपर सो गये। जो वीर दूसरोंको वसु (धन) देनेवाले और वासव (इन्द्र) के तुल्य पराक्रमी थे, वे भी वासवनन्दन अर्जुनके द्वारा उस युद्धमें पराजित हो गये
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ပါර්ထ (အာర్జုန) ၏ လက်ဖြင့် ခုတ်လှဲခံရသော အထွတ်အမြတ် သူရဲကောင်းများ အများအပြားသည် အလှပဆုံး ဝတ်ဆင်အလှဆင်ထားကြသော်လည်း အသက်ကင်းမဲ့ကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် အိပ်ပျော်သကဲ့သို့ လဲလျောင်းနေကြ၏။ အခြားသူတို့အား ဥစ္စာပေးကမ်းသူဟု ကျော်ကြား၍ ဝါသဝ (အိန္ဒြ) နှင့်တူသော သတ္တိရှိသူများပင်လျှင် ဝါသဝ၏ သား အာర్జုန၏ လက်၌ စစ်ပွဲ၌ ရှုံးနိမ့်ကြ၏။
Verse 16
सुवर्णकार्ष्णायसवर्मनद्धा नागा यथा हैमवता: प्रवृद्धा: तथा स शत्रून् समरे विनिध्नन् गाण्डीवधन्वा पुरुषप्रवीर:
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ရွှေနှင့် အမဲရောင် သံချပ်ကာကို ဝတ်ဆင်ထား၍ ဟိမဝန္တတောင်တန်း၌ ကြီးထွားသန်မာလာသော နဂါးမြွေကြီးများကဲ့သို့ ဖြစ်သော ဂाण्डီဝ ကိုင်ဆောင်သူ အာర్జုန—လူတို့အနက် အထွတ်အမြတ်—သည် စစ်မြေပြင်၏ ထိပ်တိုက်တွင် ရန်သူတို့ကို တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက် ခုတ်လှဲသတ်ဖြတ်လေ၏။
Verse 17
प्रकीर्णपर्णानि यथा वसन्ते विशातयित्वा पवनोअथ्बुदांश्ष
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– «နွေဦးရာသီ၌ လေက ကျသွားသော ရွက်ခြောက်များကို ဖြန့်ကျက်ကာ ခွဲခြမ်းပစ်သကဲ့သို့၊ ဤလောက၌လည်း အရာရာသည် အင်အားကြီးမားသော အင်အားတစ်ရပ်ကြောင့် လှုပ်ရှားပျက်စီးသွားတတ်သည်» ဟု။
Verse 18
शोणाश्ववाहस्य हयान् निहत्य वैकर्तनभ्रातुरदीनसत्त्व: । एकेन संग्रामजित: शरेण शिरो जहाराथ किरीटमाली,उनके हृदयमें दीनताका लेश भी नहीं था। वे सुन्दर किरीट और मालाओंसे अलंकृत थे। उन्होंने लाल घोड़ेवाले रथपर बैठकर अपने सामने आये हुए कर्णके भाई संग्रामजित्के घोड़ोंको मार डाला और एक बाणसे उसके मस्तकको भी धड़से अलग कर दिया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– နှလုံး၌ စိတ်ပျက်အားငယ်ခြင်း အစိတ်အပိုင်းမျှ မရှိဘဲ၊ မကွတ်တော်ဆင်ထား၍ ပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားသော သူရဲကောင်းသည် အနီရောင် မြင်းများဆွဲသော ရထားဖြင့် မိမိရှေ့သို့ ရောက်လာသော ကർဏ၏ ညီ စင်္ဂြာမဇိတ်၏ မြင်းများကို အရင်သတ်ဖြတ်လေ၏။ ထို့နောက် မြားတစ်စင်းတည်းဖြင့် စင်္ဂြာမဇိတ်၏ ခေါင်းကို ကိုယ်ခန္ဓာမှ ဖြတ်တောက်ပစ်လေ၏။
Verse 19
तस्मिन् हते भ्रातरि सूतपुत्रो वैकर्तनो वीर्यमथाददान: । प्रगृह् दन्ताविव नागराजो महर्षभं व्यात्र इवा भ्यधावत्,अपने भाई संग्रामजित्के मारे जानेपर सूतपुत्र कर्णने कुपित हो पराक्रम दिखानेकी इच्छासे अर्जुन और उत्तरपर इस प्रकार हठपूर्वक धावा किया, मानो कोई गजराज दो पर्ववशिखरोंसे भिड़ने चला हो अथवा कोई व्याप्र किसी महाबली साँड़पर टूट पड़ा हो
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်—ညီအစ်ကိုသည် သတ်ဖြတ်ခံရသဖြင့် ရထားမောင်းသူ၏သား ကာဏ္ဏ (ဝိုင်ကာရ္တန) သည် ဒေါသမီးလောင်ကာ မိမိ၏ဗီရိယကို ပြသလိုစိတ်ဖြင့် အာဂျုနနှင့် ဥတ္တရကို မျက်နှာချင်းဆိုင် တိုက်ခိုက်ရန် တန်းတန်းမတ်မတ် ထိုးဝင်လာ하였다။ တောင်ထိပ်များနှင့် တိုက်မိရန် ဆင်မင်းကြီးက သွားတံများကို မြှောက်ကာ ပြေးဝင်သကဲ့သို့၊ သို့မဟုတ် အင်အားကြီး နွားထီးပေါ်သို့ ကျားက ခုန်တက်သကဲ့သို့—ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် သစ္စာတရားက ကြမ်းတမ်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်အဖြစ် ခိုင်မာလာသည့် စစ်၏ အရှိန်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 20
स पाण्डवं द्वादशभि: पृषत्कै- वैंकर्तन: शीघ्रमथो जघान । विव्याध गात्रेषु हयांश्व सर्वान् विराटपुत्रं च करे निजघ्ने,सूर्यपुत्र कर्णने बड़ी शीघ्रताके साथ पाण्डुनन्दन अर्जुनको बारह बाणोंसे घायल किया, उनके घोड़ोंके शरीर छेदकर छलनी कर दिये और विराटपुत्र उत्तरके हाथमें भी भारी चोट पहुँचायी
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်—ဝိုင်ကာရ္တန (ကာဏ္ဏ) သည် စစ်ရေးဆုံးဖြတ်ချက်ကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ချကာ ပाण्डဝ အာဂျုနကို မြားတစ်ဆယ့်နှစ်စင်းဖြင့် ထိုးထိခိုက်စေ하였다။ ထို့နောက် မြင်းအားလုံး၏ ကိုယ်အင်္ဂါများကို ထိုးဖောက်ကာ၊ ဗိရာဋ၏သား ဥတ္တရ၏ လက်ကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေ하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်မြေပြင်၏ ကြမ်းတမ်းသော စည်းကမ်းကို ဖော်ပြသည်—အင်အားနှင့် အမြန်နှုန်းက အဆုံးအဖြတ်ပေးသော်လည်း၊ ပိုမိုကြီးမားသော ပဋိပက္ခက ထိန်းချုပ်မှု၊ တာဝန်နှင့် မဟာမိတ်ကာကွယ်မှုကို စမ်းသပ်နေသည်။
Verse 21
तमापतन्तं सहसा किरीटी वैकर्तनं वै तरसाभिपत्य । प्रगृह्य वेग न््यपतज्जवेन नागं गरुत्मानिव चित्रपक्ष:,कर्णको सहसा आते देख किरीटधारी अर्जुन भी तीव्र गतिसे आगे बढ़कर जैसे विचित्र पंखवाले गरुड़ किसी नागपर जोरसे आक्रमण करते हों, उसी प्रकार बड़े वेगसे उसपर टूट पड़े
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်—ကာဏ္ဏ (နေမင်း၏သား) သည် ရုတ်တရက် ထိုးဝင်လာသည်ကို မြင်သော်၊ تاجဆောင်း အာဂျုနသည် အင်အားဖြင့် ရှေ့သို့ ခုန်ထွက်하였다။ အရှိန်ကို ဖမ်းယူကာ လျင်မြန်စွာ သူ့အပေါ်သို့ ကျရောက်သကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်—အရောင်စုံတောင်ပံရှိ ဂရုဍက မြွေပေါ်သို့ ဆင်းသက်တိုက်ခိုက်သကဲ့သို့။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်သူရဲ၏ တာဝန်ကို ထင်ဟပ်စေသည်—လာမည့် တိုက်ခိုက်မှုကို မဆိုင်းမတွ ချက်ချင်း ရင်ဆိုင်၍ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ထိန်းချုပ်ထားသော သတ္တိဖြင့် တုံ့ပြန်ရမည်။
Verse 22
तावुत्तमौ सर्वधनुर्धराणां महाबलौ सर्वसपत्नसाहौ । कर्णस्य पार्थस्य निशम्य युद्ध दिदृक्षमाणा: कुरवो5भितस्थु:,वे दोनों ही सम्पूर्ण धनुर्धर वीरोंमें श्रेष्ठ महान् बलवान् तथा समस्त शत्रुओंका वेग सहन करनेवाले थे। कर्ण और अर्जुनका युद्ध सुनकर समस्त कौरववीर उसे देखनेके लिये दर्शकोंकी भाँति खड़े हो गये
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်—သူတို့နှစ်ဦးသည် မြားပစ်သူအပေါင်းတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ကြပြီး၊ အင်အားကြီးမားကာ ရန်သူတိုင်း၏ ထိုးနှက်မှုကို ခံနိုင်သူများဖြစ်သည်။ ကာဏ္ဏနှင့် ပါရ္ထ (အာဂျုန) တိုက်ပွဲဖြစ်နေကြောင်း ကြားသော် ကုရုသူရဲများသည် ကြည့်ရှုလိုစိတ်ဖြင့် ပရိသတ်ကဲ့သို့ ဝိုင်းရံကာ ရပ်တည်ကြ하였다။
Verse 23
स पाण्डवस्तूर्णमुदीर्णकोप: कृतागसं कर्णमुदीक्ष्य हर्षात् । क्षणेन साक्षं सरथं ससारथि- मन्तर्दधे घोरशरौघवृष्ट्या,अपने अपराधी कर्णको सामने देखकर पाण्डुनन्दन अर्जुनकी क्रोधाग्नि भड़क उठी। वे तुरंत ही हर्ष एवं उत्साहसे भर गये और भयंकर बाणोंकी वर्षा करके उन्होंने क्षणभरमें घोड़े, रथ और सारथिसहित कर्णको ढँक दिया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်—အပြစ်ကျူးလွန်သူ ကာဏ္ဏကို မျက်နှာချင်းဆိုင် မြင်လိုက်ရသော် ပाण्डု၏သား အာဂျုနသည် ချက်ချင်း ဒေါသမီးတောက်လောင်하였다။ သို့သော် စစ်သူရဲ၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှုလည်း တက်ကြွလာကာ၊ ကြောက်မက်ဖွယ် မြားမိုးကို တစ်ပြိုင်နက် လွှတ်ချ၍ ခဏအတွင်း ကာဏ္ဏကို မြင်း၊ ရထား၊ ရထားမောင်းသူနှင့်တကွ အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းသွားစေ하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် တရားမျှတသော ဒေါသသည် စစ်ရေးစိတ်ဓာတ်နှင့်အတူ တက်လှုပ်နိုင်ကြောင်း၊ ထိုတုံ့ပြန်မှုသည် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ မုန်းတီးမှုမဟုတ်ဘဲ အမှားအတွက် အပြစ်ဒဏ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 24
ततः सुविद्धा: सरथा: सनागा योधा विनेदुर्भरतर्षभाणाम् । अन्तर्हिता भीष्ममुखा: सहा श्वाः किरीटिना कीर्णरथा: पृषत्कै:,तदनन्तर कौरवसेनाके रथियों और हाथीसवारों-सहित सम्पूर्ण योद्धा अत्यन्त घायल होकर चीखने-चिल्लाने लगे। किरीटधारी पार्थके बाणोंसे रथ आच्छादित हो जानेके कारण भीष्म आदि सभी महारथी घोड़ोंसहित अदृश्य हो गये
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ထို့နောက် ကုရုတပ်၏ စစ်သူရဲများ—ရထားစီးသူတို့သည် ရထားနှင့်တကွ၊ ဆင်စီးသူတို့သည် ဆင်နှင့်တကွ—မြားများဖြင့် ထိုးဖောက်ခံရ၍ နာကျင်ဝေဒနာကြောင့် အော်ဟစ်ကြ၏။ ကိရီဋင် (အာర్జုန) သည် မြားမိုးထူထပ်စွာဖြင့် သူတို့၏ ရထားများကို ဖုံးလွှမ်းသဖြင့် ဘီရှ္မနှင့် အခြား ထိပ်တန်းသူရဲများသည် မြင်းများနှင့်တကွ မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားကြ၏—လက်နက်မုန်တိုင်းကြောင့် ဖုံးကွယ်နှိပ်စက်ခံရသဖြင့်။
Verse 25
स चापि तानर्जुनबाहुमुक्ता- ज्छराज्छरौचै: प्रतिहत्य वीर: । तस्थौ महात्मा सधनु: सबाण: सविस्फुलिज्रोडग्निरिवाशु कर्ण:,तब महामना वीर कर्ण भी बाणसमूहोंद्वारा अर्जुनकी भुजाओंसे छोड़े गये सम्पूर्ण बाणोंको शीघ्र ही काटकर अपने धनुष और बाणोंके साथ चिनगारियोंसे युक्त अग्निकी भाँति सुशोभित होने लगा
ထိုသူရဲ ကာဏ္ဏသည်လည်း အာర్జုန၏ လက်မောင်းမှ လွှတ်သော မြားများကို မြားတစ်စင်းပြီးတစ်စင်း မြန်ဆန်စွာ ဖြတ်တောက်ပစ်၍ မဟာသတ္တဝါကဲ့သို့ တည်ငြိမ်စွာ ရပ်နေ၏။ လက်တွင် လေးကိုင်ကာ မြားအုံပြည့်စုံလျက် မီးတောက်ကဲ့သို့ တောက်ပပြီး မီးစက်များ ပျံ့လွင့်သကဲ့သို့ ထင်ရှားလေ၏။
Verse 26
ततस्त्वभूद् वै तलतालशब्द: सशड्रभेरीपणवप्रणाद: । प्रक्षेडितज्यातलनि:स्वनं तं वैकर्तनं पूजयतां कुरूणाम्,फिर तो वहाँ कर्ण बार-बार प्रत्यंचा खींचकर धनुषकी टंकार फैलाने लगा और उसकी प्रशंसा करनेवाले कौरवोंके दलमें हथेलियों और तालियोंकी गड़गड़ाहट होने लगी। शंख बज उठे, नगाड़े पीटे जाने लगे और ढोलोंका गम्भीर शब्द सब ओर गूँजने लगा
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ထို့နောက် လက်ခုပ်တီးသံနှင့် ချီးကျူးသံတို့၏ မိုးကြိုးကဲ့သို့သော ဆူညံသံ၊ ခေါင်းလောင်းခွံ (သင်္ခ) များ၏ တီးသံ၊ ကက်တယ်ဒရမ်များ၏ တုန်ခါသံနှင့် ပဏဝဒရမ်များ၏ နက်ရှိုင်းသော မြည်သံတို့ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ဝိုင်ကာရ္တန (ကာဏ္ဏ) သည် လေးကြိုးကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဆွဲ၍ လွှတ်သဖြင့် ၎င်း၏ တုန်မြည်သံသည် သူ့ကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်နေသော ကောရဝတပ်တန်းများအတွင်း ပျံ့နှံ့သွား၏။
Verse 27
उद्धृूतलाडूलमहापताक- ध्वजोत्तमांसाकुलभीषणान्तम् । गाण्डीवनिर्हादकृतप्रणाद॑ किरीडिनं प्रेक्ष्य ननाद कर्ण:,अर्जुनके रथकी ध्वजापर बैठे वानरवीरकी पूँछ बहुत बड़ी पताकाके समान हिल रही थी और उसके अग्रभागपर भयंकर भूतोंका भैरवनाद हो रहा था। इसके साथ ही वज्रकी गड़गड़ाहटके समान गाण्डीव धनुषकी टंकार फैल रही थी। ऐसे किरीटधारी अर्जुनकी ओर देखकर कर्ण बार-बार सिंहनाद करने लगा
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ မကွယ်မဝှက် မျက်နှာဖုံးတပ်သကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ မင်းခေါင်းဆောင်း (ဒိုင်အဒမ်) ဆင်မြန်းသော အာర్జုနကို မြင်လျှင်—သူ၏ ရထားပေါ်တွင် မြင့်မြတ်သော အလံတော်ရှိပြီး မြှောက်တင်ထားသော မျောက်အမြီးသဏ္ဌာန် စံတော်ကြီးသည် အလံကြီးကဲ့သို့ လှုပ်ရှားလျက်၊ ရထားရှေ့ပိုင်းသည် ကြောက်မက်ဖွယ် ဆူညံမှုနှင့် ထိတ်လန့်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ ဂါဏ္ဍီဝ လေး၏ မိုးကြိုးသံတူ တုန်မြည်သံက ပျံ့နှံ့နေသဖြင့်—ကာဏ္ဏသည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ထပ်ခါထပ်ခါ ဟိန်းဟောက်လေ၏။
Verse 28
स चापि वैकर्तनमर्दयित्वा साश्व॑ं ससूतं सरथं पृषत्कै: । तमाववर्ष प्रसभं किरीटी पितामहं द्रोणकृपौ च दृष्टवा,तब अर्जुनने भी घोड़े, सारथि एवं रथसहित कर्णको बाणोंद्वारा पीड़ित करके पितामह भीष्म, द्रोणाचार्य और कृपाचार्यकी ओर देखते हुए कर्णपर हठपूर्वक बाणोंकी वर्षा प्रारम्भ की
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ကိရီဋင် အာర్జုနသည် ဝိုင်ကာရ္တန (ကာဏ္ဏ) ကို မြားများဖြင့် နှိပ်စက်ကာ၊ သူ၏ မြင်း၊ ရထားမောင်းနှင့် ရထားတိုင်တိုင်ကိုပါ ထိခိုက်စေ하였다။ ထို့နောက် အဘိုးတော် ဘီရှ္မနှင့် ဒ్రోဏ၊ ကೃပ တို့ကို လှမ်းကြည့်ရင်းပင် ကာဏ္ဏအပေါ် မရပ်မနား မြားမိုးကို အပြင်းအထန် ရွာချလေ၏။
Verse 29
स चापि पार्थ बहुभि: पृषत्कै- वैंकर्तनो मेघ इवाभ्यवर्षत् । तथैव कर्ण च किरीटमाली संछादयामास शितै: पृषत्कैः
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်သည်— ဝိုင်ကර්ဏန (ကာဏ္ဏ) သည်လည်း မိုးတိမ်က မိုးရွာသကဲ့သို့ ပါර්ထ (အာర్జုန) အပေါ်သို့ မြှားများစွာကို မိုးသွန်းသကဲ့သို့ ပစ်ချလေ၏။ ထိုနည်းတူ မကူဋဆောင်းသူ (အာర్జုန) သည်လည်း ချွန်ထက်သော မြှားတံများဖြင့် ကာဏ္ဏကို ဖုံးလွှမ်းလေ၏။
Verse 30
यह देख कर्णने भी अर्जुनपर मेघकी भाँति बहुत-से बाणोंकी झड़ी लगा दी। इसी प्रकार किरीटमाली अर्जुनने भी अपने तीखे सायकोंसे कर्णको ढँक दिया ।। तयो: सुतीक्षणान् सृजतो: शरौघान् महाशरीौघास्त्रविवर्धने रणे । रथे विलग्नाविव चन्द्रसूर्योी घनान्तरेणानुददर्श लोक:,इस प्रकार जहाँ राशि-राशि बाणोंद्वारा भीषण मार-काट मची हुई थी, उस रफणक्षेत्रमें वे दोनों वीर अत्यन्त तीक्ष्ण शरसमूहोंकी बौछार कर रहे थे। लोगोंने देखा, वे रथपर बैठे हुए बाणसमूहके भीतरसे इस प्रकार प्रकाशित हो रहे हैं, मानो बादलोंके भीतरसे सूर्य और चन्द्रमा चमक रहे हों
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်သည်— ကာဏ္ဏနှင့် မကူဋဆောင်း အာర్జုနတို့သည် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ချွန်ထက်သော မြှားတံများကို ရေစီးသလို မိုးသွန်းပစ်ခတ်ကြသဖြင့် စစ်ပွဲသည် လက်နက်ပစ်ခတ်မှုကြီးမားသော ပြိုင်ပွဲတစ်ရပ်အဖြစ် တိုးပွားလာ၏။ ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်မြေပြင်၌ လူတို့သည် ရထားပေါ်ရှိ သူရဲကောင်းနှစ်ဦးကို မြှားအစုအဝေးအတွင်းမှ တောက်ပနေသည်ကို မြင်ကြရ၏— မိုးတိမ်အတွင်းမှ နေနှင့် လကဲ့သို့။
Verse 31
अथाशुकारी चतुरो हयांश्न विव्याध कर्णो निशितै: किरीटिन: । त्रिभिश्व यन्तारममृष्यमाणो विव्याध तूर्ण त्रिभिरस्य केतुम्,कर्णको अर्जुनका पराक्रम असहा हो उठा। उसने अपनी आशुकारिता (शीघ्र बाण छोड़नेकी कला) का परिचय देते हुए तीखे बाणोंसे अर्जुनके चारों घोड़ोंको बींध डाला; फिर तीन बाणोंसे उनके सारथिको घायल किया और तुरंत ही तीन बाण मारकर ध्वजको भी छेद डाला
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်သည်— ထို့နောက် ကာဏ္ဏသည် မြန်ဆန်သော မြှားပစ်ပညာကို ပြသကာ မကူဋဆောင်း အာర్జုန၏ မြင်းလေးကောင်ကို ချွန်ထက်သော မြှားများဖြင့် ထိုးဖောက်လေ၏။ ထိုပြိုင်ပွဲကို မခံနိုင်သဖြင့် သူသည် ရထားမောင်းကို မြှားသုံးစင်းဖြင့် ထိုးနှက်ပြီး၊ ချက်ချင်းပင် မြှားသုံးစင်းထပ်မံပစ်ကာ အာర్జုန၏ အလံကိုပါ ထိုးဖောက်လေ၏။
Verse 32
ततो5भिविद्ध: समरावमर्दी प्रबोधित: सिंह इव प्रसुप्त: । गाण्डीवधन्चा ऋषभ: कुरूणा- मजिद्दवागैः कर्णमियाय जिष्णु:,कुरुकुलके श्रेष्ठ पुरुष गाण्डीवधारी अर्जुन समर-भूमिमें शत्रुओंको रौंद डालनेवाले थे। वे सूतपुत्रके बाणोंसे घायल होकर सोये हुए सिंहके समान जाग उठे और विपक्षियोंपर सीधे आघात करनेवाले बाणोंद्वारा कर्णका सामना करनेके लिये आगे बढ़े
ထို့နောက် အာర్జုန—စစ်မြေပြင်၌ ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းသူ—သည် စုတပုတၱ (ကာဏ္ဏ) ၏ မြှားများကြောင့် ထိခိုက်ကာ အိပ်ပျော်နေသော ခြင်္သေ့ကို နှိုးသကဲ့သို့ နိုးထလာ၏။ ဂါဏ္ဍီဝကို ကိုင်ဆောင်သော ကုရုတို့အနက် အထွတ်အထိပ်သူရဲကောင်း၊ မအနိုင်ယူနိုင်သော ဂျိရှ္ဏုသည် ကာဏ္ဏကို ရင်ဆိုင်ရန် ရှေ့တိုးကာ တိုက်ရိုက်ထိုးဖောက်သော မြှားများကို ရန်ဘက်သို့ လွှတ်လေ၏။
Verse 33
शरास्त्रवृष्ट्या निहतो महात्मा प्रादुश्षकारातिमनुष्यकर्म । प्राच्छादयत् कर्णरथं पृषत्कै- लॉकानिमान् सूर्य इवांशुजालै:
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်သည်— မြှားမိုးကြောင့် ထိခိုက်သော်လည်း ထိုမဟာစိတ်ရှိသူရဲကောင်း၊ လူသားသာမန်တို့ထက် ကျော်လွန်သော ကာရိယာများကို ပြုသူသည် ကာဏ္ဏ၏ ရထားကို မိမိ၏ မြှားများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလေ၏— နေမင်းက ကမ္ဘာလောကတို့ကို ရောင်ခြည်ကွန်ယက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်သကဲ့သို့။
Verse 34
कर्णकी बाणवर्षासे आहत हुए महात्मा अर्जुनने अतिमानुष पराक्रम प्रकट किया। जैसे सूर्य अपनी किरणोंके समूहसे समस्त संसारको आच्छादित कर देते हैं, उसी प्रकार उन्होंने बाणसमुदायसे कर्णके रथको ढक दिया ।। स हस्तिनेवाभिहतो गजेन्द्र: प्रगृह्ा भललान् निशितान् निषज्भात् । आकर्णपूर्ण च धर्नुर्विकृष्य विव्याध गात्रेष्वथ सूतपुत्रम्,उस समय अर्जुनकी दशा उस गजराजकी भाँति हो रही थी, जो अपने प्रतिद्वन्द्दी गजका प्रहार सहकर स्वयं भी उसपर चोट करनेके लिये उद्यत हो। उन्होंने तरकससे भल्ल नामक तीखे बाण निकाले और धनुषको कानतक खींचकर सूतपुत्रके अंगोंको बींध डाला
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်သည်—ထို့နောက် အာဂျုနသည် ရန်သူဆင်၏ ထိုးနှက်ခြင်းကို ခံရသော်လည်း ပြန်လည်ထိုးနှက်ရန် ကိုယ်ကို စုစည်းတည်ငြိမ်စေသော ဆင်မင်းကဲ့သို့၊ မြှားအိတ်မှ ထက်မြက်သော «ဘ္ဟလ္လ» မြှားများကို ထုတ်ယူ하였다။ ဂန္ဒီဝ သံကို နားတိုင်အောင် အပြည့်အဝ ဆွဲတင်ကာ ရထားမောင်းသူ၏သား (ကာရ္ဏ) ၏ ကိုယ်အင်္ဂါများကို ထိုးဖောက်하였다။
Verse 35
अथास्य बाहूरुशिरोललार्टं ग्रीवां वराड़्ानि परावमर्दी । शितैश्न बाणैर्युधि निर्बिभेद गाण्डीवमुक्तैरशनिप्रकाशै:,शत्रुओंका मान-मर्दन करनेवाले वीर धनंजयने गाण्डीव धनुषसे छूटकर वज्रके समान प्रकाशित होनेवाले तीखे सायकोंद्वारा उस युद्धमें कर्णकी दोनों भुजाओं, जाँघों, मस्तक, ललाट तथा ग्रीवा आदि उत्तम अंगोंको छेद डाला
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်သည်—ထို့နောက် ရန်သူတို့၏ မာနကို ချေမှုန်းသူ အာဂျုနသည် စစ်မြေပြင်အလယ်၌ ဂန္ဒီဝမှ လွှတ်သော မိုးကြိုးတံခွန်ကဲ့သို့ တောက်ပသည့် ထက်မြက်သော မြှားများဖြင့် ကာရ္ဏ၏ လက်နှစ်ဖက်၊ ပေါင်များ၊ ခေါင်း၊ နဖူး၊ လည်ပင်းနှင့် အင်္ဂါကောင်းများကို ထိုးဖောက်하였다။
Verse 36
स पार्थमुक्तैरिषुभि: प्रणुन्नो गजो गजेनेव जितस्तरस्वी । विहाय संग्रामशिर: प्रयातो वैकर्तन: पाण्डवबाणतप्त:
ပါရ္ထ (အာဂျုန) လွှတ်သော မြှားများကြောင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ရသဖြင့်၊ အင်အားကြီးသူသည် ဆင်တစ်ကောင်က ဆင်တစ်ကောင်ကို အနိုင်ယူသကဲ့သို့ စစ်မျက်နှာစာကို စွန့်ခွာ၍ နောက်ဆုတ်သွား하였다။ ထို့ကြောင့် ပाण्डဝတို့၏ မြှားဒဏ်ကြောင့် လောင်ကျွမ်းသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော ဝိုင်ကရ္တန (ကာရ္ဏ) သည် တိုက်ပွဲမှ မျက်နှာလွှဲသွား하였다။
Verse 54
अर्जुनके छोड़े हुए बाणोंकी चोट खाकर सूर्यपुत्र कर्ण तिलमिला उठा और एक हाथीसे पराजित हुए दूसरे वेगशाली हाथीकी भाँति वह पाण्डुनन्दन अर्जुनके बाणोंसे संतप्त हो युद्धका मुहाना छोड़कर भाग निकला ।। इति श्रीमहा भारते विराटपर्वणि गोहरणपर्वणि उत्तरगोग्रहे कर्णापयाने चतुष्पञ्चाशत्तमो<ध्याय:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်သည်—အာဂျုန လွှတ်သော မြှားဒဏ်ကြောင့် နေမင်းသား ကာရ္ဏသည် တုန်လှုပ်၍ ဒေါသထွက်လာ하였다။ ပाण्डု၏သား၏ မြှားများကြောင့် လောင်ကျွမ်းသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသဖြင့်၊ သူသည် စစ်မျက်နှာကို စွန့်ခွာ၍ ထွက်ပြေးသွား하였다—အခြားဆင်တစ်ကောင်က အနိုင်ယူပြီးနောက် မျက်နှာလွှဲ၍ ပြေးသွားသော အင်အားကြီးဆင်ကဲ့သို့ပင်။
Verse 163
चचार संख्ये विदिशो दिशश्व दहन्निवाग्निर्वनमातपान्ते | उनमेंसे कुछ तो सोनेके कवच पहने थे और कुछ लोगोंने काले लोहेके बख्तर बाँध रखे थे। वे उस युद्धभूमिमें पड़े हुए हिमालयप्रदेशके विशालकाय गजराजोंके समान जान पड़ते थे। इस प्रकार संग्राममें शत्रुओंका संहार करनेवाले गाण्डीव-धारी वीरशिरोमणि नररत्न अर्जुन वहाँ सब दिशाओंमें इस प्रकार विचरने लगे, मानो ग्रीष्म-ऋतुमें दावानल सम्पूर्ण वनको दग्ध करता हुआ चारों ओर फैल रहा हो
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်သည်—ထိုစစ်ပွဲ၌ အာဂျုနသည် အလယ်တန်းဒిశများနှင့် အဓိကဒిశများအားလုံးသို့ လှည့်လည်သွားလာခဲ့သည်။ အပူရာသီအဆုံး၌ တောအုပ်တစ်ခုလုံးကို လောင်ကျွမ်းစေကာ ပျံ့နှံ့သွားသော မီးလောင်တောက်ပမှုကဲ့သို့ပင်။
Verse 176
तथा सपत्नान् विकिरन् किरीटी चचार संख्येडतिरथो रथेन । जैसे वसन्तऋतुमें (तेज चलनेवाली) हवा पतझड़के बिखरे पत्तोंको उड़ाती और बादलोंको छिन्न-भिन्न कर देती है, उसी प्रकार उस रणभूमिमें रथपर बैठे हुए अतिरथी वीर किरीटधारी अर्जुन शत्रुओंका संहार करते हुए विचरने लगे
သရဖူဆောင်းသူ ကိရီတီ အာဂျုနသည် အတိရထီသူရဲကောင်းအဖြစ် ရထားဖြင့် စစ်မြေပြင်ကို လှည့်လည်ကာ ရန်သူတို့ကို ပက်ပက်စက်စက် ချေမှုန်းလေ၏။ နွေဦးရာသီ၏ လျင်မြန်သောလေက ဆောင်းဦးတွင် ပြန့်ကျဲနေသော ရွက်ခြောက်များကို လွင့်ပျံစေပြီး မိုးတိမ်များကို ခွဲကွဲပြားပြား ဖြစ်စေသကဲ့သို့၊ ထိုစစ်မြေပြင်တွင် ရထားပေါ်ထိုင်သော အတိရထီ ကိရီတီ အာဂျုနသည် ရန်သူသတ်ဖြတ်ကာ လှည့်လည်နေ하였다။
Frequently Asked Questions
The implicit dilemma is duty under concealment: Arjuna must act decisively to protect allies while managing the constraints of ajñātavāsa, balancing immediate martial necessity with longer-term vow compliance and reputational risk.
Competence and composure are ethical assets: when a critical capability is disrupted (the bowstring cut), disciplined recovery and clear reprioritization prevent panic and preserve the larger protective aim.
No explicit phalaśruti appears in the provided verses; the meta-signal is indirect—divine observers commend the superhuman skill—functioning as narrative validation of exemplary martial and mental discipline.