Shloka 55
Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)
मानुषीं मां विजानीहि भर्तारं समनुव्रताम् सैरन्ध्रीजातिसम्पन्नां भुजिष्यां कामवासिनीम्
mānuṣīṁ māṁ vijānīhi bhartāraṁ samanuvratām | sairandhrījātisampannāṁ bhujisyāṁ kāmavāsinīm ||
သူမက ပြောသည်– «ကျွန်မကို လူသားမိန်းမတစ်ယောက်ဟုသာ သိမှတ်ပါ။ ကျွန်မသည် ခင်ပွန်းကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာသော မိန်းမဖြစ်၏။ ကျွန်မသည် sairandhrī ဟုခေါ်သော (အမျိုးသမီးဝန်ဆောင်မှု၌ ကျွမ်းကျင်သည့်) အတန်းအစားမှ ဖြစ်ပြီး၊ အားထားရသော အလုပ်သမားမိန်းကလေးတစ်ယောက်အဖြစ် အခြားသူ၏ စိတ်ကြိုက်အတိုင်း နေထိုင်ရသူဖြစ်၏»။
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse frames dharma through self-description: a woman presents herself as devoted to her husband and willing to accept a dependent role. It highlights ideals of fidelity (samanuvratā) and the ethical posture of humility and restraint while living under another’s authority.
A speaker identifies herself as a mortal woman of the sairandhrī type—an attendant/maid—emphasizing her dependent status and that she lives according to others’ wishes. This functions as a social positioning (and often, in the epic’s narrative texture, a way to explain one’s place and safety within a household).