Shloka 101
नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः
Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city
सा गत्वाथापरां भूमिं बाष्पसंदिग्धया गिरा । विललापाश्रुपूर्णाक्षी दृष्टगाशोकतरुं तत:,तदनन्तर वह दूसरे स्थानपर जाकर अश्रुगह्द वाणीसे विलाप करने लगी। उसने आँसू भरे नेत्रोंसे देखा, वहाँसे कुछ ही दूरपर एक अशोकका वृक्ष था। दमयन्ती उसके पास गयी। वह तरुवर अशोक-फूलोंसे भरा था। उस वनमें पल्लवोंसे लदा हुआ और पक्षियोंके कलरवोंसे गुंजायमान वह वृक्ष बड़ा ही मनोरम जान पड़ता था
sā gatvāthāparāṃ bhūmiṃ bāṣpa-saṃdigdhyayā girā | vilalāpāśru-pūrṇākṣī dṛṣṭvā aśoka-taruṃ tataḥ ||
ဗြဟဒသွဝက ပြောသည်– ထို့နောက် သူမသည် အခြားနေရာတစ်ခုသို့ သွားကာ မျက်ရည်ကြောင့် အသံတုန်ယင်၍ မရှင်းလင်းသော အသံဖြင့် ငိုကြွေးလေ၏။ မျက်လုံးများ မျက်ရည်ပြည့်နေစဉ် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကြည့်ရာ မဝေးလှသော နေရာတွင် အရှိုက သစ်ပင်တစ်ပင်ကို တွေ့၏—ပန်းများပြည့်နှက်၊ အရွက်နုများထွက်လျက်၊ ငှက်သံများဖြင့် တောအတွင်း ပဲ့တင်ထပ်နေသည်။ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားသည်ဟု အမည်အဓိပ္ပါယ်ရသော ထိုသစ်ပင်အလှထံသို့ ဒမယန္တီသည် သက်သာရာကို ရှာသကဲ့သို့ နီးကပ်သွားလေ၏။
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
The passage highlights steadfast endurance in suffering: even amid abandonment and fear, Damayantī continues to move forward, expressing grief without losing her moral center. The aśoka tree functions as a symbolic counterpoint—nature offering a momentary refuge and the hope of grief’s eventual cessation.
Damayantī, alone and distressed, walks to another place in the forest and begins to lament with tear-choked speech. With tear-filled eyes she notices an aśoka tree nearby and approaches it, the scene emphasizing her isolation and the poignancy of her search for relief.