Shloka 58
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
न हि केवलधर्मात्मा पृथिवीं जातु कश्नन | पार्थिवो व्यजयद् राजन् न भूतिं न पुन: श्रियम्,“महाराज! केवल धर्ममें ही लगे रहनेवाले किसी भी नरेशने आजतक न तो कभी पृथ्वीपर विजय पायी है और न ऐश्वर्य तथा लक्ष्मीको ही प्राप्त किया है
na hi kevaladharmātmā pṛthivīṃ jātu kaścana | pārthivo vyajayad rājan na bhūtiṃ na punaḥ śriyam ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– “အရှင်မင်းမြတ်၊ ဓမ္မတစ်ခုတည်းကိုသာ အလွန်အကျွံ စွဲကပ်နေသော မည်သည့်ဘုရင်မဆို အချိန်မရွေး မြေကြီးကို အနိုင်ယူဖူးခြင်း မရှိ—ထို့ပြင် လောကီစည်းစိမ် သို့မဟုတ် မင်းစိုးရာဇာ၏ တင့်တယ်မှုကိုလည်း ထိုနည်းဖြင့် မရရှိနိုင်။”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores a tension in rājadharma: exclusive absorption in personal righteousness, without the strategic pursuit of artha (power/resources), does not by itself secure sovereignty or prosperity. A king must integrate dharma with effective governance and statecraft to sustain order and success.
Vaiśaṃpāyana addresses a king and makes a general observation about rulers: mere devotion to dharma alone has not historically led to conquest of the earth or attainment of prosperity and royal fortune, implying the need for a broader, pragmatic approach to kingship.