Shloka 14
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
Devanagari script
दुर्मनुष्या हि निर्वेदमफलं स्वार्थधातकम् | अशक्ता: श्रियमाहर्तुमात्मन: कुर्वते प्रियम्,“अपनी खोयी हुई राज्यलक्ष्मीका उद्धार करनेमें असमर्थ दुर्बल मनुष्य ही निष्फल और स्वार्थनाशक वैराग्यका आश्रय लेते हैं और उसीको प्रिय मानते हैं
Transliteration
durmanuṣyā hi nirvedam aphalaṃ svārthadhātakam | aśaktāḥ śriyam āhartum ātmanaḥ kurvate priyam |
Translation
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အမှန်တကယ်တော့ မိမိတို့ ပျောက်ဆုံးသွားသော မင်းစည်းစိမ်ကို ပြန်လည်ရယူရန် မစွမ်းနိုင်သော အားနည်း၍ စိတ်ဓာတ်နိမ့်သူတို့သာ အကျိုးမဲ့ပြီး ကိုယ့်အကျိုးကိုပင် ဖျက်ဆီးသော ‘ဝိရာဂျ’ (ကင်းလွတ်ခြင်း) ကို ခိုလှုံကြပြီး၊ ထိုသဘောထားကိုပင် ဂုဏ်သတ္တိတစ်ရပ်လို ချစ်မြတ်နိုးလာကြသည်»။
Word by Word
दुर्मनुष्याःweak/wretched men
दुर्मनुष्याः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्मनुष्य
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
निर्वेदम्dispassion, indifference
निर्वेदम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिर्वेद
FormMasculine, Accusative, Singular
अफलम्fruitless
अफलम्:
TypeAdjective
Rootअफल
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वार्थधातकम्destroying one's own interest
स्वार्थधातकम्:
TypeAdjective
Rootस्वार्थ-घातक
FormMasculine, Accusative, Singular
अशक्ताःunable, powerless
अशक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअशक्त
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रियम्fortune, prosperity (royal glory)
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
आहर्तुम्to bring, to recover
आहर्तुम्:
TypeVerb
Rootआ-हृ
FormTumun (infinitive), Parasmaipada/Atmanepada-neutral (infinitive)
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
कुर्वतेthey make/consider
कुर्वते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent (Lat), Atmanepada, Third, Plural
प्रियम्dear, pleasing (thing)
प्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रिय
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaŚ
Śrī (Lakṣmī/royal fortune)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes