Shloka 18
Yudhiṣṭhira’s Lament on Kāla and Daiva after Draupadī’s Recovery (आरण्यक पर्व, अध्याय २५७)
शेषास्तु पाण्डवा राजन् नैवोचु: किंचिदप्रियम् । दूतश्वापि यथावृत्तं धार्तराष्ट्रेी न्यवेदयत्,राजन! शेष पाण्डवोंने कोई अप्रिय वचन नहीं कहा। दूतने भी लौटकर दुर्योधनसे सब समाचार ठीक-ठीक बता दिया
śeṣās tu pāṇḍavā rājan naivocuḥ kiñcid apriyam | dūtaś cāpi yathāvṛttaṃ dhārtarāṣṭre nyavedayat ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ ကျန်ရှိသော ပाण्डဝတို့သည် မနှစ်သက်ဖွယ်၊ ကြမ်းတမ်းဖွယ် စကားတစ်ခွန်းမျှ မပြောခဲ့ကြ။ ထို့နောက် သံတမန်သည် ပြန်လည်သွားရောက်၍ ဓာရ္တရာෂ္ဌရ (ဒုရ္ယောဓန) ထံသို့ ဖြစ်ပျက်သမျှကို အတိအကျ အဖြစ်အပျက်အတိုင်း တင်ပြလေ၏»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights two ethical disciplines: the Pāṇḍavas’ restraint from speaking harsh words (vāg-dharma) and the messenger’s duty to convey events truthfully and accurately (yathāvṛttaṃ). Together they model self-control and integrity in communication, especially amid conflict.
After an encounter or exchange, the remaining Pāṇḍavas refrain from saying anything offensive. The envoy then returns and reports the situation exactly as it occurred to the Dhārtarāṣṭra—understood here as Duryodhana.