Shloka 16
राजाके लिये प्रजाजनोंका पालन करना ही धर्म है। अतः आपको प्रजावर्गकी रक्षा ही करनी चाहिये। भूपाल! मैं शान्तिपूर्वक तपस्या नहीं कर पा रहा हूँ ।। ममाश्रमसमीपे वै समेषु मरुधन्वसु । समुद्रो बालुकापूर्ण उज्जालक इति स्मृत:,मेरे आश्रमके समीप समस्त मरुप्रदेशमें एक बालूसे पूर्ण अर्थात् बालुकामय समुद्र है, उसका नाम है उज्जालक
Uttaṅka uvāca: rājñe prajānāṁ pālanaṁ eva dharmaḥ; ataḥ te prajā-vargasya rakṣā kartavyā. bhūpāla! ahaṁ śānti-pūrvakaṁ tapasā na śaknomi. mamāśrama-samīpe vai sameṣu maru-dhanvasu samudro bālukā-pūrṇa ujjālaka iti smṛtaḥ.
ဥတ္တင်္ကက ပြောသည်– «ဘုရင်အတွက် ဓမ္မ၏အနှစ်သာရမှာ ပြည်သူတို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်ရမည်။ အို မြေရှင်မင်း၊ ငါသည် ငြိမ်းချမ်းစွာ တပဿာမကျင့်နိုင်တော့။ ငါ့အာရှရမ်အနီး၊ သဲကန္တာရ၏ ပြန့်ပြူးညီညာသော မြေပြင်တစ်လျှောက်တွင် သဲဖြင့်ပြည့်နေသော ‘ပင်လယ်’ တစ်စင်း ရှိပြီး၊ ၎င်းကို ဥဇ္ဇာလက (Ujjālaka) ဟု ခေါ်ကြသည်»။
उत्तड़क उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds rājadharma: a king’s primary duty is to protect and sustain the people. When governance fails to secure peace, even a sage’s spiritual practice is disturbed—showing that political duty underwrites social and religious stability.
Uttaṅka addresses a king, urging him to fulfill his duty of protecting the populace. He explains that he cannot perform austerities peacefully and begins describing the setting near his hermitage—an immense sand-filled expanse called Ujjālaka—introducing the locale connected to his grievance.