Shloka 42
तस्मादर्थागमा: सर्वे मनोमोहविवर्धना: । कार्पण्यं दर्पमानौ च भयमुद्वेग एव च,“इसलिये धन-प्राप्तिके सभी उपाय मनमें मोह बढ़ानेवाले हैं। कृपणता, घमण्ड, अभिमान, भय और उद्वेग इन्हें विद्वानोंने देहधारियोंके लिये धनजनित दुःख माना है। धनके उपार्जन, संरक्षण तथा व्ययमें मनुष्य महान् दुःख सहन करते हैं और धनके ही कारण एक- दूसरेको मार डालते हैं। धनको त्यागनेमें भी महान् दुःख होता है और यदि उसकी रक्षा की जाय तो वह शत्रुका-सा काम करता है:
tasmād arthāgamāḥ sarve manomohavivardhanāḥ | kārpaṇyaṃ darpamānau ca bhayam udvega eva ca |
ထို့ကြောင့် ဥစ္စာရယူရာ နည်းလမ်းအားလုံးသည် စိတ်၌ မောဟကိုသာ တိုးပွားစေသည်။ ဥစ္စာမှတဆင့် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၌ ကပ်စေးနည်းခြင်း၊ မာနနှင့် အဟင်္ကာရ၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားပူပန်ခြင်းတို့ ပေါ်ပေါက်လာကြောင်းကို ပညာရှိတို့က ဥစ္စာမွေးသော ဒုက္ခဟု သိမြင်ကြသည်။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse warns that the pursuit and acquisition of wealth tends to intensify mental delusion and gives rise to ethical and psychological faults—miserliness, arrogance, pride, fear, and anxiety—so the wise treat wealth as a frequent source of suffering for embodied life.
Vaiśampāyana continues a reflective discourse in the early Vana Parva, characterizing wealth-acquisition as spiritually and psychologically hazardous, setting a moral frame that critiques attachment to artha and its consequences.