Shloka 87
इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
क्रमश: संश्रयिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते । हा तात हा सुतेत्येवं तदा वाच: सुदारुणा:,प्रायः लोग स्वदेश छोड़कर दूसरे देशों, दिशाओं, नगरों और गाँवोंका आश्रय लेंगे और हा तात! हा पुत्र! इत्यादि रूपसे अत्यन्त दुःखद वाणीमें एक-दूसरेको पुकारते हुए इस पृथ्वीपर विचरेंगे। युगान्तकालमें संसारकी यही दशा होगी। उस समय एक ही साथ समस्त लोकोंका भयंकर संहार होगा
kramaśaḥ saṁśrayiṣyanti yugānte paryupasthite | hā tāta hā sutety evaṁ tadā vācaḥ sudāruṇāḥ ||
မာရ္ကဏ္ဍေယ မဟာဋီကာက ပြောသည်— «ယုဂအဆုံးကာလ နီးကပ်လာသော် လူတို့သည် တဖြည်းဖြည်း အခြားနေရာများသို့ ခိုလှုံရန် ရှာဖွေကြလိမ့်မည်။ ကိုယ့်ဇာတိမြေကို စွန့်၍ အခြားဒေသများ၊ အခြားဦးတည်ရာများ၊ မြို့များနှင့် ရွာများသို့ သွားရောက်ခိုလှုံကြလိမ့်မည်။ ထိုအခါ ‘အို အဖေတော်! အို သားတော်!’ ဟူသကဲ့သို့ အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းကြေကွဲသံဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ခေါ်အော်ရင်း ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်သွားလာကြလိမ့်မည်။ ယုဂအဆုံး၌ လောက၏ အခြေအနေသည် ဤသို့ပင် ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထိုအချိန်တွင် လူအပေါင်းတို့အပေါ် ကြောက်မက်ဖွယ် ဖျက်ဆီးမှုကြီးသည် တပြိုင်နက်တည်း ကျရောက်လိမ့်မည်»။
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the overwhelming power of Time (kāla) at the end of an age: social order collapses, people abandon their homes seeking safety, and familial bonds surface as cries of grief—highlighting impermanence and the fragility of worldly security.
Mārkaṇḍeya describes a yugānta scenario: widespread flight and wandering as people seek refuge, calling out in anguish for lost family members, culminating in a simultaneous, terrifying destruction affecting all communities.