Shloka 68
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
आसन् वर्षसहस्त्रीयास्तथा पुत्रसहस्रिण: | उनकी आयु हजारों वर्षोकी होती थी और वे हजार-हजार पुत्र उत्पन्न करते थे ।। ६७ $ई || ततः कालान्तरे<न्यस्मिन् पथिवीतलचारिण:,तदनन्तर कुछ कालके पश्चात् भूतलपर विचरनेवाले मनुष्य काम और क्रोधके वशीभूत हो गये। वे छल-कपट और दम्भसे जीविका चलाने लगे। उनके मनको लोभ और मोहने दबा लिया। इन दोषोंके कारण उन्हें इच्छा न होते हुए भी अपना शरीर त्यागनेके लिये विवश होना पड़ा
āsan varṣasahastryās tathā putrasahasriṇaḥ | tataḥ kālāntare'nyasmin pṛthivītala-cāriṇaḥ kāma-krodha-vaśībhūtā babhūvuḥ | chala-kapaṭa-dambhaiś ca vṛttiṃ cakruḥ, lobha-mohābhibhūtamanaso doṣair ebhir anicchanto'pi śarīra-tyāge vivāśā babhūvuḥ ||
မာရကဏ္ဍေယ မိန့်ကြားသည်—ထိုနေ့ရက်များတွင် လူတို့သည် ထောင်နှစ်ပေါင်းများစွာ အသက်ရှင်ကြပြီး သားတစ်ထောင်စီကို မွေးဖွားကြ၏။ သို့သော် ကာလကြာမြင့်ပြီးနောက် မြေပြင်ပေါ် လှည့်လည်နေသူတို့သည် ကာမနှင့် ဒေါသ၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်သွားကြ၏။ လှည့်စားမှု၊ လိမ်လည်မှုနှင့် ဟန်ဆောင်မှုတို့ဖြင့် အသက်မွေးကြပြီး၊ လောဘနှင့် မောဟက စိတ်ကို ဖိနှိပ်လေ၏။ ထိုအပြစ်များကြောင့် မလိုလားသော်လည်း ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပစ်ရန် အတင်းအကျပ် ခံရကြ၏။
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Moral decline begins when desire and anger govern the mind; deceit, hypocrisy, greed, and delusion corrupt livelihood and conduct, and these inner faults lead to suffering and an unwilling fall into death—implying that self-control and truthful living sustain dharma and well-being.
Mārkaṇḍeya contrasts an earlier age of extraordinary longevity and prolific offspring with a later period when humans become dominated by kāma and krodha, adopt deceitful means of living, and—due to these vices—are forced to relinquish their bodies.