Shloka 15
Gaṅgā-Tīrtha Darśana and the Prelude to the Yavakrīta–Indra Exemplum (लोमश-युधिष्ठिर संवादः)
अष्टावक्र उवाच अष्टौ शाणा: शतमानं वहन्ति तथाष्टपाद: शरभ: सिंहघाती । अष्टौ वसूज्शुश्रुम देवतासु यूपश्चाष्टस्रिविहित: सर्वयज्ञे,अष्टावक्र बोले--तराजूमें लगी हुई सनकी डोरियाँ भी आठ ही होती हैं, जो सैकड़ोंका मान (तौल) करती हैं। सिंहको भी मार गिरानेवाले शरभके आठ ही पैर होते हैं। देवताओंमें वसुओंकी* संख्या भी आठ ही सुनी गयी है और सम्पूर्ण यज्ञोंमें आठ कोणके ही यूपका निर्माण किया जाता है
aṣṭāvakra uvāca | aṣṭau śāṇāḥ śatamānaṃ vahanti tathāṣṭapādaḥ śarabhaḥ siṃhaghātī | aṣṭau vasūñ śuśruma devatāsu yūpaś cāṣṭāśrī vihitaḥ sarvayajñe ||
အဋ္ဌာဝက္ရက ပြော၏— «ချိန်ခွင်၌ တပ်ဆင်ထားသော ကြိုးများသည် အရေအတွက်အားဖြင့် ရှစ်ချောင်းသာ ဖြစ်သော်လည်း အလေးချိန်ကို တစ်ရာမတ်တိုင်အထိ ထမ်းဆောင်၍ တိတိကျကျ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ ထို့အတူ ခြင်္သေ့ကိုပင် လဲကျစေနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသော śarabha သတ္တဝါတွင်လည်း ခြေရှစ်ချောင်းရှိသည်။ ဒေဝတားတို့အနက် Vasus သည် ရှစ်ပါးဟု ကြားသိရသည်။ ထို့ပြင် ယဇ်ပူဇော်ပွဲတိုင်း၌ ယူပ (yūpa) ယဇ်တိုင်ကိုလည်း ထောင့်ရှစ်ထောင့်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ‘ရှစ်’ ဟူသည်မှာ လောက၏ စည်းကမ်းနှင့် ရိတုအခမ်းအနားတို့တွင် ပြည့်စုံ၍ အကျိုးရှိသော မာနတစ်ရပ်အဖြစ် ထပ်ခါတလဲလဲ တွေ့မြင်ရသည်»။
अष्टावक्र उवाच
Educational Q&A
Aṣṭāvakra points to recurring patterns in nature, myth, and ritual to show that certain numbers—here ‘eight’—function as culturally recognized markers of completeness and efficacy. The ethical thrust is to respect established order (dharma) and the inherited wisdom of ritual and tradition, which encode meaning through such patterns.
In a didactic exchange, Aṣṭāvakra cites examples: eight cords on a balance that can weigh large measures, the eight-footed śarabha famed for overpowering a lion, the eight Vasus among the gods, and the octagonal yūpa used in sacrifices. He is building an argument through illustrative parallels drawn from daily life, mythology, and yajña practice.