Shloka 16
Aṣṭāvakra–Bandi Vāda at Janaka’s Assembly
Numerical Cosmology and Restitution
द्वारपाल उवाच कथं यज्ञं दशवर्षो विशेस्त्व॑ विनीतानां विदुषां सम्प्रवेशम् । उपायत: प्रयतिष्ये तवाहं प्रवेशने कुरु यत्नं यथावत्,द्वारपालने कहा--जहाँ सुशिक्षित विद्वानोंका प्रवेश होता है; उस यज्ञमण्डपमें तुम- जैसे दस वर्षके बालकका प्रवेश होना कैसे सम्भव है। तथापि मैं किसी उपायसे तुम्हें उसके भीतर प्रवेश करानेका प्रयत्न करूँगा, तुम भी भीतर जानेके लिये यथोचित प्रयत्न करो
dvārapāla uvāca | kathaṃ yajñaṃ daśavarṣo viśet tvam vinītānāṃ viduṣāṃ sampraveśam | upāyataḥ prayatiṣye tavāhaṃ praveśane kuru yatnaṃ yathāvat ||
တံခါးစောင့်က ပြောသည်— «ယဇ္ဉမဏ္ဍပသည် စည်းကမ်းရှိ၍ ပညာရှိသောသူတို့ ဝင်ရောက်ရာနေရာဖြစ်၏။ သင်ကဲ့သို့ အသက်တစ်ဆယ်သာရှိသည့် ကလေးတစ်ယောက်က ဘယ်လိုဝင်နိုင်မည်နည်း။ သို့သော်လည်း ငါသည် နည်းလမ်းတစ်စုံတစ်ရာဖြင့် သင့်ကို အတွင်းသို့ ဝင်ခွင့်ရအောင် ကြိုးစားမည်။ သင်လည်း သင့်တော်သကဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းလော့»။
द्वारपाल उवाच
Educational Q&A
The verse highlights propriety (yathāvat) and eligibility in sacred contexts: access to a ritual space is governed by discipline, learning, and social-ritual norms, yet compassionate assistance and practical means (upāya) can be sought without abandoning decorum.
A gatekeeper challenges a young boy’s suitability to enter a yajña enclosure reserved for trained and learned participants, but agrees to attempt an expedient to help him gain admission, urging the boy to make a fitting effort as well.