Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Cyavana’s Tapas, Sukanyā’s Curiosity, and Śaryāti’s Appeasement (च्यवन-सुकन्या-उपाख्यान आरम्भ)

सर्वोपायैर्यथाकामं भवांस्तदधिगच्छतु । ततः स पृथिवीपाल: साम्ना चोग्रेण च स्वयम्‌,“आप अपनी रुचिके अनुसार सभी उपायोंद्वारा इसका पता लगावें।” तब राजा शर्यातिने साम और उग्रनीतिके द्वारा सभी सुहृदोंसे पूछा; परंतु वे भी इसका पता न लगा सके। तदनन्तर सुकन्याने सारी सेनाको मलावरोधके कारण दुःखसे पीड़ित और पिताको भी चिन्तित देख इस प्रकार कहा--“तात! मैंने इस वनमें घूमते समय एक बाँबीके भीतर कोई चमकीली वस्तु देखी, जो जुगनूके समान जान पड़ती थी। उसके निकट जाकर मैंने उसे काँटेसे बींध दिया।” यह सुनकर शर्याति तुरंत ही बाँबीके पास गये। वहाँ उन्होंने तपस्यामें बढ़े-चढ़े वयोवृद्ध महात्मा च्यवनको देखा और हाथ जोड़कर अपने सैनिकोंका कष्ट निवारण करनेके लिये याचना की--

sarvopāyair yathākāmaṃ bhavāṃs tad adhigacchatu | tataḥ sa pṛthivīpālaḥ sāmnā cogreṇa ca svayam ||

“မင်းကြီးသည် မိမိနှစ်သက်သလို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဤအကြောင်းကို ရှာဖွေသိရှိပါစေ။” ထို့နောက် မြေကြီးကို ကာကွယ်သော မင်းသည် ကိုယ်တိုင်ပင် သဘောတူညီစေသော နည်းလမ်းနှင့် တင်းကျပ်သော နည်းလမ်းတို့ဖြင့် စုံစမ်းမေးမြန်းလေ၏။ သို့သော် အကြောင်းရင်းကို မသိနိုင်သေးဘဲ နောက်ဆုံးတွင် တပသီ ချျဝနနှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အမှုအခင်း၏ အစအဆုံး ပေါ်လွင်လာကာ မသိမသာ ပြုမိသော အပြစ်တစ်ခုကပင် လူအများကို ဒုက္ခရောက်စေနိုင်ကြောင်းနှင့် တာဝန်ယူမှုသည် အချိန်မီ ပြန်လည်ပြုပြင်ရမည်ကို ဖော်ပြလေ၏။

सर्वोपायैःby all means/remedies
सर्वोपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वोपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
कामम्desire; wish
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that (thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अधिगच्छतुlet (him/you) find; may (he/you) ascertain
अधिगच्छतु:
TypeVerb
Rootअधि-गम्
FormImperative, Third, Singular, Parasmaipada
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पृथिवीपालःking; protector of the earth
पृथिवीपालः:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवीपाल
FormMasculine, Nominative, Singular
साम्नाby conciliation; by gentle policy
साम्ना:
Karana
TypeNoun
Rootसामन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
उग्रेणby harsh/forceful (means)
उग्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootउग्र
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्

लोगश उवाच

L
Lomaśa (speaker, as given)
K
King Śaryāti
S
Sukanyā
M
Maharṣi Cyavana
A
anthill (vālmīka/bāmbī)
T
thorn (kaṇṭaka)
A
army (senā)