Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

मैत्रेयागमनम् — The Arrival of Maitreya and the Admonition to Duryodhana

वालिसुग्रीवयो भ्रंत्रोर्यथा स्त्रीकाड्क्षिणो: पुरा । तत्पश्चात्‌ उसने भी प्रज्वलित वज़्के समान जलता हुआ काठ भीमके ऊपर फेंका, परंतु योद्धाओंमें श्रेष्ठ भीमने उस जलते काठको अपने बाँयें पैरसे मारकर इस तरह फेंका कि वह पुनः उस राक्षसपर ही जा गिरा। फिर तो किर्मीरने भी सहसा एक वृक्ष उखाड़ लिया और क्रोधमें भरे हुए दण्डपाणि यमराजकी भाँति उस युद्धमें पाण्डुकुमार भीमपर आक्रमण किया। जैसे पूर्वकालमें स्त्रीकी अभिलाषा रखनेवाले वाली और सुग्रीव दोनों भाइयोंमें भारी युद्ध हुआ था, उसी प्रकार उन दोनोंका वह वृक्षयुद्ध वनके वृक्षोंका विनाशक था ।। ४५-- ४७३ || शीर्षयो: पतिता वृक्षा बिभिदुर्नैकधा तयो:

vāli-sugrīvayor bhrātror yathā strī-kāṅkṣiṇoḥ purā | tat-paścāt sa api prajvalita-vajra-samānaṃ jvalitaṃ kāṣṭhaṃ bhīmasyopari cikṣepa, kintu yoddhṛṣu śreṣṭho bhīmaḥ taṃ jvalitaṃ kāṣṭhaṃ vāmena pādenāhatya tathā cikṣepa yathā punas tasminn eva rākṣase nipapāta | atha kirmīraḥ sahasaiva vṛkṣam uddhṛtya krodha-bhṛto daṇḍapāṇir yama-rāja iva tasmin yuddhe pāṇḍu-kumāraṃ bhīmam abhyadravat | yathā purā strī-kāṅkṣiṇau vāli-sugrīvau bhrātarau mahad yuddham akurutām, tathā tayor vṛkṣa-yuddhaṃ vana-vṛkṣa-vināśakam āsīt | śirṣayoḥ patitā vṛkṣā bibhidur naikadhā tayoḥ |

ဗိဒုရက ပြောသည်—အတိတ်ကာလ၌ မိန်းမတစ်ဦးကို လိုလားသည့် ဆန္ဒကြောင့် ညီအစ်ကို ဝါလီနှင့် သုဂရီဝ တို့ အကြီးအကျယ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ထိုနှစ်ဦး၏ သစ်ပင်ဖြင့် တိုက်ပွဲသည်လည်း တောကို ဖျက်ဆီးသည့် စစ်ပွဲဖြစ်하였다။ ထို့နောက် ရက္ခသသည် မိုးကြိုးကဲ့သို့ တောက်လောင်နေသော မီးလောင်သစ်တုံးကို ဘီမအပေါ်သို့ ပစ်ချလိုက်သော်လည်း၊ စစ်သူရဲအထက်မြတ်ဆုံး ဘီမသည် ဘယ်ခြေဖြင့် ထိုးကန်၍ ပြန်လှန်ပစ်သဖြင့် ထိုသစ်တုံးသည် ရက္ခသပေါ်သို့ပင် ကျသွား하였다။ ထို့နောက် ကိရ္မီရာသည် ရုတ်တရက် သစ်ပင်တစ်ပင်ကို ဆွဲထုတ်ကာ၊ ယမမင်းကဲ့သို့ ဒဏ်တံကိုင်ဆောင်သည့်သူအလား ဒေါသပြင်းထန်စွာ ပाण्डု၏သား ဘီမကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်မြေပြင်သို့ ပြေးဝင်လာ하였다။ သူတို့လက်မှ လဲကျသည့် သစ်ပင်များသည် အပိုင်းအစများစွာ ခွဲကွဲပျက်စီးသွား하였다။

śirṣayoḥof (their) heads
śirṣayoḥ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootśiras
FormNeuter, Genitive, Dual
patitāḥfallen
patitāḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootpatita
FormMasculine, Nominative, Plural
vṛkṣāḥtrees
vṛkṣāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootvṛkṣa
FormMasculine, Nominative, Plural
bibhiduḥsplit/broke
bibhiduḥ:
TypeVerb
Rootbhid
FormPerfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
ekadhāin one way / into one piece
ekadhā:
TypeIndeclinable
Rootekadhā
tayoḥof those two / of the two (combatants)
tayoḥ:
Adhikarana
TypePronoun
Roottad
FormMasculine/Neuter, Genitive, Dual

विदुर उवाच

V
Vidura
B
Bhīma
K
Kirmīra
V
Vāli
S
Sugrīva
Y
Yama (Yamarāja)
P
Pāṇḍu
F
forest (vana)
B
blazing log (prajvalita kāṣṭha)
T
tree (vṛkṣa)
T
thunderbolt (vajra)
S
staff/punishing rod (daṇḍa)