Shloka 11
Udyoga-parva Adhyāya 69: Dhṛtarāṣṭra’s Reverential Address to Sañjaya on Vāsudeva
पूरणात् सदनाच्चापि ततो$सौ पुरुषोत्तम: | असतश्न सतश्वैव सर्वस्य प्रभवाप्ययात्
pūraṇāt sadanāccāpi tato'sau puruṣottamaḥ | asataś ca sataś caiva sarvasya prabhavāpyayāt ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်—ပြည့်စုံခြင်းမှလည်းကောင်း၊ ပျက်လဲခြင်း (လျော့လျောပျောက်ကွယ်ခြင်း) မှလည်းကောင်း ထိုအမြင့်မြတ်ဆုံး ပုရုရှသည် အလွန်အထက်၌ တည်ရှိသည်။ အကြောင်းမူကား မရှိသကဲ့သို့သောအရာ (အသတ်) နှင့် ရှိသကဲ့သို့သောအရာ (သတ်) တို့—မမှန်သကဲ့သို့နှင့် မှန်သကဲ့သို့—အားလုံးသည် သူ့ထံမှ ပေါ်ထွန်းလာပြီး သူ့ထံသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်သွားကြသည်; အမှန်တကယ် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးပင် ဖြစ်သည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme Person (Puruṣottama) is the ultimate ground of reality: both what is called ‘real’ (sat) and ‘unreal’ or transient/unmanifest (asat) arise from Him and return to Him. This metaphysical claim supports an ethical outlook in which actions are oriented toward dharma under a higher, unifying principle rather than mere worldly fluctuation.
Sañjaya is speaking and characterizing the Supreme Person as the source and end of all things. In the Udyoga Parva’s pre-war deliberative atmosphere, such statements function to elevate the discussion from strategy and grievance to ultimate principles—reminding listeners that worldly events unfold within a larger cosmic order.