Shloka 60
Sainyasaṅgraha and Bhāga-Vyavasthā (Forces Assembled and Rival Allocations) | सैन्यसंग्रह-भागव्यवस्था
धर्मात्मा कुन्तीकुमार युधिष्ठिर जब इस प्रकार कह रहे थे
dhṛṣṭadyumna uvāca—idaṃ māṃ vaco gatasādhvasam | (sūta! tatra duryodhanasya ye yoddhāḥ, taiḥ sarvaiḥ deśavāsibhiḥ, bāhlīkādyaiḥ pratīpavaṃśyaiḥ kauravaiḥ, śaradvataputreṇa kṛpācāryeṇa, sūtaputreṇa karṇena, droṇācāryeṇa aśvatthāmnā ca, tathā jayadrathena duḥśāsanena vikarṇena rājñā duryodhanena bhīṣmeṇa ca—śīghraṃ gatvā mama sandesaṃ vada; adyaiva yāhi, mā vilambaḥ) | sandesaḥ—sādhunaivābhyupeyo mā vo vadhīd arjuno devaguptaḥ | rājyaṃ daddhvaṃ dharmarājasya tūṛṇaṃ yācadhvaṃ vai pāṇḍavaṃ lokavīram ||
ကွန်တီ၏သား ယုဓိဋ္ဌိရ—ဓမ္မတရားကို အခြေခံသောသူ—က ထိုသို့ ပြောဆိုနေစဉ်၊ ဓೃಷ್ಟဒျုမ்னက ကြောက်ရွံ့မှုကင်းသော အရေးတကြီးစကားဖြင့် ငါ့ကို ပြော하였다– «အို ရထားမောင်း စူတ၊ ယခုချက်ချင်း သွား၍ ငါ့သတင်းစကားကို ပို့ပါ—ဒုရ്യೋಧနနှင့် သူ၏ စစ်သူရဲအားလုံးရှေ့တွင်၊ ပရတီပမျိုးဆက် ကောရဝတို့ (ဘာဟ္လီက စသည့်) ရှေ့တွင်၊ ရှရဒ္ဝတ်၏သား ကೃပ ရှေ့တွင်၊ စူတပုတ্ৰ ကာဏ ရှေ့တွင်၊ ဒ್ರೋဏနှင့် အශ්ဝတ္ထာမန် ရှေ့တွင်၊ ထို့ပြင် ဂျယဒြထ၊ ဒုಃရှာသန၊ ဝိကර්ဏ၊ ဘုရင် ဒုရ്യೋಧန နှင့် ဘီष္မ ရှေ့တွင်လည်း။ ယခုသွား—မနှောင့်နှေးနှင့်။ သတင်းစကားမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်– ‘ကောရဝတို့၊ ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရကို အနိုင်ယူနိုင်သည်မှာ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော အပြုအမူဖြင့်သာ ဖြစ်ပြီး စစ်ဖြင့် မဟုတ်။ နတ်တို့က ကာကွယ်ထားသော အာర్జုနက သင်တို့ကို သတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ မရောက်စေကြနှင့်။ ဓမ္မရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရထံသို့ နိုင်ငံတော်ကို အမြန် ပြန်လည်ပေးအပ်ကြလော့၊ ထို့ပြင် ကမ္ဘာကျော် သူရဲကောင်း ပाण्डဝ အာర్జုနထံမှ ခွင့်လွှတ်မှုကို တောင်းခံကြလော့।’»
धृष्टद्युम्न उवाचेदं मां वचो गतसाध्वसम् |
Educational Q&A
The passage frames dharma as a practical political ethic: Yudhiṣṭhira is to be approached through honorable conduct (sādhunā), not coercion. It warns that refusing justice invites catastrophic violence—symbolized by Arjuna ‘protected by the gods’—and urges restitution and apology as the dharmic alternative to war.
During the tense pre-war negotiations, Dhṛṣṭadyumna instructs a charioteer-messenger to go immediately to the Kaurava assembly and proclaim a forceful warning: return Yudhiṣṭhira’s kingdom at once and seek Arjuna’s forgiveness, or face destruction in battle.