Shloka 126

Saṃjaya’s Warning to Dhṛtarāṣṭra: Accountability, Alliance-Shift, and the Pāṇḍava Strategic Edge

Devanagari script

वानरो रोचमानश्न केतुः केतुमतां वर: । बाण चलानेवाले वीरोंमें अर्जुन श्रेष्ठ हैं

Transliteration

sañjaya uvāca | vānaro rocamānaś ca ketuḥ ketumatāṃ varaḥ |

Translation

စဉ္ဇယက ပြောသည်— “မျောက်အမှတ်တံဆိပ်ပါသော အလံသည် တောက်ပ၍ အလံတို့အနက် အထွတ်အမြတ်ဖြစ်ကာ အလံတော်အဖြစ် အကောင်းဆုံးဟု ထင်ရှားလင်းလက်၏။” အကြောင်းအရာအရ ဤသည်မှာ အာర్జုန၏ မျောက်အလံ (ဟနုမာန်၏ သင်္ကေတ) ကို ချီးမွမ်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သာဓကအားဖြင့် ဓမ္မနှင့်ညီသော ရည်ရွယ်ချက်ဘက်သည် လက်နက်နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုသာမက စိတ်ဓာတ်ကို တည်ငြိမ်စေ၍ သတ္တိကို လှုံ့ဆော်သော မင်္ဂလာသင်္ကေတများကြောင့်လည်း အားကောင်းကြောင်းကို အာမခံပြသည်။

Word by Word

• वानरः: monkey (Hanuman)
• वानरः: Karta
• Type: Noun
• Root: वानर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• रोचमानः: shining, resplendent
• रोचमानः: Karta
• Type: Adjective
• Root: रुच्
• Form: शानच् (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

• केतुः: banner, standard
• केतुः: Karta
• Type: Noun
• Root: केतु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• केतुमताम्: of those having banners (standard-bearers)
• केतुमताम्: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: केतुमत्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Plural

• वरः: best, excellent
• वरः: Karta
• Type: Adjective
• Root: वर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Arjuna (implied by the monkey-banner)
• Hanumān (implied by the monkey emblem)
• Ketu (banner/standard as an object)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Righteous strength is not merely technical prowess; it is also sustained by auspicious signs and devotional associations that steady the mind and inspire courage. The radiant monkey-banner symbolizes moral confidence and divine support aligned with dharma.

What is happening in the narrative?

Sañjaya is describing and praising the foremost standards among banners, highlighting the radiant monkey-emblem banner associated with Arjuna—an omen-like affirmation of the Pandava side’s formidable and auspicious preparedness for the coming conflict.