Shloka 84

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

Devanagari script

तत्रैव तेनास्य बभूव युद्ध महाबलेनातिबलस्य विष्णो: । शेते स कृष्णेन हत: परासु- वतिनेवोन्मथित: कर्णिकार:,“वहीं उस महाबली नरकासुरके साथ अत्यन्त बलशाली भगवान्‌ श्रीकृष्णका युद्ध हुआ। श्रीकृष्णके हाथसे मारा जाकर वह प्राणोंसे हाथ धो बैठा और आँधीके उखाड़े हुए कनेरवृक्षकी भाँति सदाके लिये रणभूमिमें सो गया

Transliteration

tatraiva tenāsya babhūva yuddhaṃ mahābalenātibalasya viṣṇoḥ | śete sa kṛṣṇena hataḥ parāsu-vātinevonmathitaḥ karṇikāraḥ ||

Translation

သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ထိုနေရာ၌ပင် အတိုင်းမသိ အင်အားကြီးသော ဗိဿဏုသည် အလွန်အင်အားကြီးသော ရန်သူနှင့် စစ်ပွဲဝင်하였다။ ကృష్ణ၏ လက်မှ ထိုးခတ်ခံရ၍ အသက်ဆုံးကာ စစ်မြေပြင်ပေါ်တွင် အမြဲတမ်း လဲလျောင်းနေသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်—မုန်တိုင်းလေကြမ်းက အမြစ်မှ ဆွဲထုတ်ပစ်သော ကဏ္ဏိကာရ သစ်ပင်တစ်ပင်ကဲ့သို့။ ဤပုံရိပ်က ဓမ္မနှင့်ညီ၍ ဘုရားသခင်က ဦးဆောင်သော အင်အားရှေ့တွင် မာနကြီးသည့် အင်အားတောင် ပြိုလဲသွားကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်။

Word by Word

• {'tatraiva': 'right there, on that very spot', 'tena': 'with him

• by that (foe)', 'asya': 'of him', 'babhūva': 'there occurred

• came to be', 'yuddham': 'battle, combat', 'mahābalena': 'by/with the very mighty one', 'atibalasya': 'of the exceedingly strong', 'viṣṇoḥ': 'of Viṣṇu (here, Kṛṣṇa as the divine power)', 'śete': 'lies, rests (on the ground)', 'sa': 'he', 'kṛṣṇena': 'by Kṛṣṇa', 'hataḥ': 'slain, struck down', 'parāsuḥ': 'bereft of life

• dead', 'vātinā': 'by the wind/storm', 'iva': 'like, as if', 'unmathitaḥ': 'uprooted, violently torn out', 'karṇikāraḥ': 'karṇikāra tree (a flowering tree

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Kṛṣṇa
• Viṣṇu
• Narakāsura
• battlefield
• karṇikāra tree
• wind/storm

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the moral that sheer physical might and arrogance are fragile when opposed by dharmic, divinely aligned action; death comes swiftly to those who stand against righteous order, and poetic imagery (the uprooted tree) stresses impermanence and the decisive fall of adharma.

What is happening in the narrative?

Sañjaya describes a fierce combat in which Kṛṣṇa (identified with Viṣṇu) fights an extremely powerful enemy (identified in the accompanying Hindi as Narakāsura) and kills him; the slain foe lies on the battlefield like a tree uprooted by a storm.