Shloka 13
मायोपध: प्रणिपातार्जवाभ्यां तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन । सत्यं ब्रुवन् प्रतिपन्नो नृपो न- स्तितिक्षमाण: क्लिश्यमानो5तिवेलम्,हमारे महाराज युधिष्ठछिर नम्नता, सरलता, तप, इन्द्रिय-संयम, धर्मरक्षा और बल--इन सभी गुणोंसे सम्पन्न हैं। वे बहुत दिनोंसे अनेक प्रकारके क्लेश उठाते हुए भी सदा सत्य ही बोलते हैं तथा कौरवोंके कपटपूर्ण व्यवहारों तथा वचनोंको सहन करते रहते हैं
sañjaya uvāca | māyopadhaḥ praṇipātārjavābhyāṃ tapodamābhyāṃ dharmaguptyā balena | satyaṃ bruvan pratipanno nṛpo naḥ titikṣamāṇaḥ kliśyamāno 'tivelam ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– “ကျွန်ုပ်တို့၏ မဟာရာဇာ (ယုဓိဋ္ဌိရ) သည် နှိမ့်ချမှုနှင့် ဖြောင့်မတ်ရိုးသားမှု၌ တည်မြဲပြီး၊ တပဿနှင့် အာရုံထိန်းချုပ်မှုတို့ဖြင့် ပြည့်စုံကာ၊ ဓမ္မ၏ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် ရှိ၍ အတွင်းစိတ်၏ ခိုင်မာသော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် အားတက်သန်သည်။ အလွန်အကျွံ ဒုက္ခဆင်းရဲကို ခံနေရသော်လည်း အမြဲတမ်း အမှန်တရားကိုသာ ပြောသည်။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပင်ပန်းနာကျင်မှုများ ခံစားနေရသော်လည်း ကုရုတို့၏ လှည့်ဖြားသော အပြုအမူနှင့် စကားလုံးတို့ကို သည်းခံတတ်စွာ ဆက်လက် ခံယူနေသည်။”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse praises ethical kingship rooted in truthfulness, humility, straightforwardness, austerity, and self-restraint, emphasizing that steadfast adherence to dharma includes patient endurance even under prolonged injustice and provocation.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Sañjaya describes Yudhiṣṭhira’s character to highlight the Pāṇḍava king’s moral strength: despite suffering and facing Kaurava duplicity, he continues to speak truth and practice forbearance.