Shloka 25

उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)

Devanagari script

चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम्‌ | प्रसादयति यो लोक॑ तं लोको<नुप्रसीदति,जो राजा नेत्र, मन, वाणी और कर्म--इन चारोंसे प्रजाको प्रसन्न करता है, उसीसे प्रजा प्रसन्न रहती है

Transliteration

cakṣuṣā manasā vācā karmaṇā ca caturvidham | prasādayati yo lokaṁ taṁ loko 'nuprasīdati ||

Translation

ဝိဒုရက ပြောသည်– မင်းသည် လူထုကို လေးမျိုးဖြင့် သဘောကျစေတတ်၏– မျက်စိဖြင့်ကြည့်မြင်ပုံ၊ စိတ်ဖြင့်ထားရှိသော ရည်ရွယ်ချက်၊ နှုတ်ကပတ်တော်၊ နှင့် လုပ်ရပ်တို့ဖြင့်။ ထိုသို့ လူထု၏ စိတ်နှလုံးကို ရရှိသော မင်းကို လူထုကလည်း ပြန်လည်၍ သဘောထားကောင်းစွာ နေထိုင်ကြသည်။

Word by Word

• चक्षुषा: with the eye
• चक्षुषा: Karana
• Type: Noun
• Root: चक्षुस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karana
• Type: Noun
• Root: मनस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• वाचा: with speech
• वाचा: Karana
• Type: Noun
• Root: वाच्
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• कर्मणा: with action/deed
• कर्मणा: Karana
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चतुर्विधम्: fourfold
• चतुर्विधम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: चतुर्विध
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• प्रसादयति: pleases, makes favorable
• Type: Verb
• Root: प्र+सद् (caus.)
• Form: Present, Third, Singular, Parasmaipada

• यः: who
• यः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• लोकम्: the people/world
• लोकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• लोकः: the people/world
• लोकः: Karta
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अनुप्रसीदति: becomes pleased in return, favors
• Type: Verb
• Root: अनु+प्र+सद्
• Form: Present, Third, Singular, Parasmaipada

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

• Vidura
• loka (the people/subjects)
• rājā (the king, implied)