Shloka 27
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
तत्त्वज्ञ: सर्वभूतानां योगज्ञ: सर्वकर्मणाम् । उपायज्ञो मनुष्याणां नर: पण्डित उच्यते,जो सम्पूर्ण भौतिक पदार्थोकी असलियतका ज्ञान रखनेवाला, सब कार्योंके करनेका ढंग जाननेवाला तथा मनुष्योंमें सबसे बढ़कर उपायका जानकार है, वह मनुष्य पण्डित कहलाता है
tattvajñaḥ sarvabhūtānāṃ yogajñaḥ sarvakarmaṇām | upāyajño manuṣyāṇāṃ naraḥ paṇḍita ucyate ||
ဝိဒုရက ဆိုသည်– သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ အမှန်တရားကို သိမြင်သူ၊ လုပ်ငန်းတိုင်း၏ သင့်လျော်သော စည်းကမ်းနှင့် နည်းလမ်းကို သိသူ၊ ထို့ပြင် လူတို့အနက် အကျိုးရှိဆုံး နည်းလမ်းကို အကောင်းဆုံး သိသူကိုပင် ပညာရှိဟု ခေါ်ကြသည်။ အမှန်တရားအပေါ် ထိုးထွင်းသိမြင်မှုနှင့် လက်တွေ့ကျသော ဉာဏ်ပညာ ပေါင်းစည်းခြင်းကပင် ပဏ္ဍိတဖြစ်စေသည်။
विदुर उवाच
Educational Q&A
A true paṇḍita combines three competencies: insight into reality (tattva-jñāna), mastery of right method in action (yoga-jñāna), and practical knowledge of effective means (upāya-jñāna). Wisdom is not only theory but also disciplined action and skillful, ethical strategy.
In Udyoga Parva, Vidura delivers counsel (nīti) during the tense pre-war negotiations. Here he defines what counts as genuine learning and competence, implicitly urging rulers and courtiers to value truth, disciplined conduct, and prudent means over mere rhetoric or power.