Shloka 26
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
न त्वेव मन्ये पुरुषस्य कर्म संवर्तते सुप्रयुक्ते यथावत् । मातुः पितु: कर्मणाभिप्रसूत: संवर्धते विधिवद् भोजनेन
sañjaya uvāca | na tveva manye puruṣasya karma saṃvartate suprayukte yathāvat | mātuḥ pituḥ karmaṇābhiprasūtaḥ saṃvardhate vidhivad bhojanena |
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «လူ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုသည် ကောင်းစွာ သုံးစွဲ၍ နည်းလမ်းမှန်ကန်သော်လည်း၊ ထိုတစ်ခုတည်းဖြင့် ရည်မှန်းသည့် အကျိုးရလဒ်သို့ အပြည့်အဝ မရင့်မောင်းနိုင်ဟု ငါမထင်။ ကလေးသည် မိခင်နှင့် ဖခင်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် မွေးဖွားလာသော်လည်း၊ အစာအဟာရ စသည်တို့ဖြင့် သင့်တင့်သလို ပြုစုမွေးမြူမှသာ ကြီးထွားနိုင်သည်။ ထိုနည်းတူ လူ့ကြိုးပမ်းမှုသည် ကိုယ်မထိန်းနိုင်သော အထောက်အကူပြု အခြေအနေများကို လိုအပ်သည်; ဤကိစ္စ၌ ကံကြမ္မာသည် အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်သည်»။
संजय उवाच
Educational Q&A
Sañjaya questions the sufficiency of human effort alone: even well-directed action does not automatically yield results unless supporting conditions align. The verse uses the analogy of a child—conceived through parents’ effort but growing only with proper nourishment—to suggest that outcomes depend on factors beyond personal control, with destiny (daiva) playing a dominant role.
In the Udyoga Parva’s deliberations leading toward war, Sañjaya reflects on causality and responsibility. He frames a philosophical point relevant to political and ethical decision-making: plans and exertions may be sound, yet success is not guaranteed, implying that unseen forces or destiny can override even competent human agency.