Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Bhīṣma–Jāmadagnya-saṃvādaḥ

Bhishma’s account of the encounter with Rāma Jāmadagnya

ताक्षाप्युग्राश्चर्मणा वारयित्वा खड्गेनाजौ पातयित्वा नरेन्द्र । बाणैर्दिव्यैर्जामदग्न्यस्य संख्ये दिव्यानश्वानभ्यवर्ष ससूतान्‌

tākṣāpy ugrāś carmaṇā vārayitvā khaḍgenājau pātayitvā narendra | bāṇair divyair jāmadagnyasya saṅkhye divyān aśvān abhyavarṣa sasūtān narendra ||

ဘိဿမက ပြောသည်– «မင်းကြီးရေ၊ ထိုကြမ်းတမ်းသော မစ်ဆိုင်များကို ငါသည် ဒိုင်းဖြင့် တားဆီးပြီး စစ်ပွဲအလယ်၌ ဓားဖြင့် ခုတ်ချ၍ မြေပြင်သို့ ကျစေ하였다။ ထို့နောက် ရာမ ဇာမဒဂ္နျ (ပရရှုရာမ) နှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် သူ၏ ဒေဝသဘော မြင်းများနှင့် ရထားမောင်းသူအပေါ် ဒေဝမြှားများကို မိုးရွာသကဲ့သို့ ပစ်ချလေ၏»။

ताक्षान्spears/śaktis (missile-weapons)
ताक्षान्:
Karma
TypeNoun
Rootताक्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उग्रान्fierce/terrible
उग्रान्:
Karma
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
चर्मणाwith a shield (leather-shield)
चर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootचर्मन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
वारयित्वाhaving warded off/stopped
वारयित्वा:
TypeVerb
Rootवृ (धातु, वारयति caus.)
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
खड्गेनwith a sword
खड्गेन:
Karana
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
अजौin battle
अजौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
पातयित्वाhaving felled/caused to fall
पातयित्वा:
TypeVerb
Rootपत् (धातु, पातयति caus.)
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
नरेन्द्रO king (lord of men)
नरेन्द्र:
TypeNoun
Rootनरेन्द्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
दिव्यैःdivine
दिव्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
जामदग्न्यस्यof Jāmadagnya (Paraśurāma)
जामदग्न्यस्य:
TypeNoun
Rootजामदग्न्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
दिव्यान्divine
दिव्यान्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अभ्यवर्षम्I showered (upon)
अभ्यवर्षम्:
TypeVerb
Rootवृष् (धातु) + अभि (उपसर्ग)
FormImperfect (Laṅ), 1st, Singular, Parasmaipada
ससूतान्together with charioteers
ससूतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootससूत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
नरेन्द्रO king
नरेन्द्र:
TypeNoun
Rootनरेन्द्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
N
Narendra (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra in context)
R
Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma)
S
shield
S
sword
D
divine arrows
D
divine horses
C
charioteer (sūta)

Educational Q&A

Even amid a righteous duel, a warrior’s dharma emphasizes controlled, skillful force—defense first (warding off with shield), then measured counteraction—rather than uncontrolled destruction.

Bhīṣma recounts his combat with Paraśurāma: he blocks fierce attacks with his shield, cuts them down with his sword on the battlefield, and then rains divine arrows upon Paraśurāma’s divine horses and charioteer.