Shloka 51
अम्बा–राम–भीष्म संवादः
Amba–Rama–Bhishma Dialogue on Vow and Refuge
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा ब्राह्म॒णं क्षत्रबन्धुवत् । यो हन्यात् समरे क्रुद्धं युध्यन्तमपलायिनम्
udyateṣu matho dṛṣṭvā brāhmaṇaṁ kṣatrabandhuvat | yo hanyāt samare kruddhaṁ yudhyantam apalāyinam ||
လက်နက်ကိုင်၍ က္ଷတ္တရိယကဲ့သို့ စစ်မြေပြင်တွင် ဒေါသဖြင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တိုက်ခိုက်ကာ နောက်မလှည့်ပြေးသော ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးကို မြင်လျှင်—ထိုသူကို စစ်တွင် ထိုးသတ်သူသည် “ဗြဟ္မဟတ္တျာ” (ဗြာဟ္မဏသတ်မှု) အပြစ် မကျရဟု ဓမ္မရှာစတြာတို့က အတည်ပြုထားသည်။ အို တပသဓန (တပသကြွယ်ဝသူ)၊ ကျွန်ုပ်သည် က္ଷတ္တရိယဖြစ်၍ က္ෂတ္တရိယဓမ္မ၌ တည်နေသူဖြစ်သည်။
राम उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical-legal principle: if a brāhmaṇa abandons the protected noncombatant role and fights as an armed combatant without retreat, then killing him in fair battle is treated as a wartime act under kṣatriya-dharma, not as brahmahatyā. It emphasizes role-based dharma and contextual judgment in warfare.
Rāma is justifying a kṣatriya’s conduct in battle by citing dharmaśāstra: when a brāhmaṇa takes up arms and fights like a warrior, he is to be regarded as a combatant; therefore a warrior who kills him in that state is not blamed with the gravest sin. Rāma then asserts his own identity and obligation as a kṣatriya.