Shloka 10
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
संधिविग्रहसंयुक्तो राज्ञां संवाहनक्रिया: । अवैक्षत महातेजा भीष्म: परपुरञ्जय:,“शत्रुनगरीको जीतनेवाले महातेजस्वी भीष्म संधि-विग्रहके कार्यमें संयुक्त हो राजाओंसे सेवा और कर आदि लेनेका काम सँभालते थे
sandhivigrahasaṁyukto rājñāṁ saṁvāhanakriyāḥ | avaikṣata mahātejā bhīṣmaḥ parapurañjayaḥ ||
ဝါယုက ပြောသည်– မဟာတေဇရှိသော ဘီရှ္မသည် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်းနှင့် ရန်ပြုခြင်း (စန္ဓိ-ဝိဂ्रह) အရေးကိစ္စများတွင် ကျွမ်းကျင်၍၊ ရန်သူမြို့တော်များကို အနိုင်ယူသူအဖြစ် ထင်ရှားကာ၊ အောက်ခံဘုရင်များထံမှ ဝန်ဆောင်မှု၊ အခွန်အကောက်၊ သာသနာကြေးနှင့် အခြားပေးဆောင်ရမည့် အခွင့်အရေးများကို စုဆောင်းစီမံခြင်းအပါအဝင် ရာဇအုပ်ချုပ်ရေးကို ကြီးကြပ်하였다။ ဤကဗျာသည် အုပ်ချုပ်ရေး၏ အကျင့်သီလအလေးချိန်ကို ဖော်ပြသည်—အာဏာသည် စစ်ပွဲတွင်သာ မဟုတ်ဘဲ စနစ်တကျသော မူဝါဒ၊ တာဝန်ယူမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအဆင့်ဆင့်အတွင်း တာဝန်ဝတ္တရားများကို စည်းကမ်းတကျ စီမံခန့်ခွဲခြင်းဖြင့်လည်း အသုံးချရသည်။
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse underscores rājanīti (political ethics): a ruler’s duty includes disciplined oversight of both peace (sandhi) and conflict (vigraha), and the just administration of obligations (service/tribute). Power is framed as responsibility—governance requires order, accountability, and strategic judgment.
Vāyudeva describes Bhīṣma’s role in the Kuru polity: Bhīṣma, famed for conquering enemy strongholds, is portrayed as supervising key functions of state—diplomacy/war policy and the management of subordinate kings’ services and dues—showing him as both warrior and administrator.