Shloka 356
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
न त्वं परस्यानुचरस्तात जीवितुमहसि । इस कुलमें कभी कोई ऐसा पुरुष नहीं उत्पन्न हुआ, जो दूसरेके पीछे-पीछे चला हो। तात! तू दूसरेका सेवक होकर जीवित रहनेके योग्य नहीं है
na tvaṁ parasyānucarastāta jīvitum arhasi | asmin kule kadācana na kaścid eva puruṣa utpanno yaḥ parasyānu anu gacchet | tāta! tvaṁ parasyāḥ sevako bhūtvā jīvitum na yogyosi ||
သားက ပြော၏— «အဖေ၊ သင်သည် အခြားသူ၏နောက်လိုက်အဖြစ် အသက်ရှင်ရန် မသင့်တော်ပါ။ ငါတို့မျိုးရိုးတွင် အခြားသူနောက်ကို လိုက်လံသွားသော ယောက်ျားမျိုး မည်သူမျှ မပေါ်ဖူး။ အဖေ၊ သင်သည် အခြားသူ၏အမှုထမ်းအဖြစ် အသက်ရှင်ရန် မထိုက်တန်ပါ»။
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse asserts an ethic of self-respect and lineage-based honor: one should not abandon one’s rightful agency and dignity by living as a dependent follower or servant of another, especially when one’s family tradition values independence and personal responsibility.
In the Udyoga Parva’s tense pre-war setting, a son rebukes his father, urging him not to accept a subordinate, servile position under another’s authority. The speech appeals to family precedent (“in our lineage…”) to strengthen the moral pressure.