Shloka 6
दक्षिणा-दिक्, पितृपक्ष-प्रतिष्ठा, तथा कर्मगतिः — Suparṇa’s Cosmographic Instruction
विप्रवर! जिस दिशामें सम्पूर्ण जगत्को उत्पन्न एवं प्रभावित करनेवाले भगवान् सूर्य प्रथम उदित होते हैं
yūparṇa uvāca | vipravara! yasyāṃ diśi sampūrṇaṃ jagad utpādya prabhāvayati bhagavān sūryaḥ prathamaṃ udeti, yasyāṃ diśi sandhyāsamaye sādhyagaṇās tapasyanti, yasyāṃ diśi (gāyatrījapena) pūrvam sā buddhir labdhā yā sarvaṃ jagad vyāptavatī, dharmasya yugal-netrasvarūpau candrasūryau prathamaṃ yasyāṃ diśy udetas, yasyāṃ ca prāyaḥ pūrvābhimukhena dharmānuṣṭhānāt dharmaḥ pratiṣṭhitaḥ, yasyāṃ diśi pavitrahaviṣā hutam āhutiḥ sarvāsu dikṣu prasṛtā bhavati, sā eṣā pūrvā diśā divasas sūryamārgasya ca dvāram || atra pūrvā prasūtā vai dākṣāyaṇyaḥ prajāḥ striyaḥ | yasyāṃ diśi pravṛddhāś ca kaśyapasyātmasaṃbhavāḥ ||
ယုပာဏက ပြောသည်– «အို ဗြဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ကမ္ဘာလောကအားလုံးကို မွေးဖွားစေ၍ အသက်ဝင်စေသော ဘုရားသခင် နေမင်းသည် ပထမဦးဆုံး ထွက်ပေါ်ရာ ဦးတည်ရာ၊ ဆန္ဓျာချိန်၌ သာဓျာတို့ တပဿာကျင့်ရာ ဦးတည်ရာ၊ ဂါယတြီကို ဂျပ၍ လောကတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေသော ဉာဏ်အလင်းကို ပထမဦးဆုံး ရရှိရာ ဦးတည်ရာ၊ ဓမ္မ၏ နှစ်ပါးမျက်စိဖြစ်သော လမင်းနှင့် နေမင်း ပထမဦးဆုံး ပေါ်ထွန်းရာ ဦးတည်ရာ၊ ထို့ပြင် အရှေ့ကို မျက်နှာမူ၍ အခမ်းအနားများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသဖြင့် ဓမ္မတရား တည်မြဲရာ ဦးတည်ရာ—ထိုသည်ပင် အရှေ့ဘက်၊ နေ့၏ တံခါးနှင့် နေမင်းလမ်းကြောင်း၏ ဝင်ပေါက် ဖြစ်၏။ ထိုအရှေ့ဒေသ၌ပင် ဒက္ခ၏ သမီးများက သတ္တဝါအမျိုးအစားများကို ပထမဦးဆုံး မွေးဖွားစေခဲ့ကြပြီး၊ ကശ്യပ၏ ကိုယ်မှပေါက်ဖွားသော သားစဉ်မြေးဆက်တို့လည်း ထိုနေရာ၌ တိုးပွားကြ၏»။
युपर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse sacralizes the eastern direction as the ‘gateway of day’ and the Sun’s path, grounding this in ritual practice (east-facing rites, havis offerings), ethical symbolism (Sun and Moon as Dharma’s eyes), and cosmological genealogy (Dakṣa’s daughters and Kaśyapa’s progeny). It teaches that orientation and disciplined practice align human conduct with cosmic order (dharma).
Yūparṇa addresses a Brahmin and explains why the east is preeminent: the Sun rises there, celestial beings perform austerities at twilight, spiritual insight is associated with Gāyatrī recitation, and ritual offerings are conceived as spreading to all directions. He then adds a mythic-historical justification by linking the east with primordial creation through Dakṣa’s daughters and the flourishing of Kaśyapa’s descendants.