Shloka 44
Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability
Udyoga-parva 10
अनुतेनाभि भूतो 5 भूच्छक्र: परमदुर्मना: । त्रैशीर्षयाभिभूतश्च स पूर्व ब्रह्महत्यया,तत्पश्चात् धर्मज्ञ देवराजने तीनों लोकोंके श्रेष्ठ आराध्यदेव भगवान् विष्णुका पूजन किया। इस प्रकार देवताओंको भय देनेवाले महापराक्रमी वृत्रासुरके मारे जानेपर विश्वासघातरूपी असत्यसे अभिभूत होकर इन्द्र मन-ही-मन बहुत दुःखी हो गये। त्रिशिराके वधसे उत्पन्न हुई ब्रह्महत्याने तो उन्हें पहलेसे ही घेर रखा था
anūtenābhibhūto bhūcchakraḥ paramadurmanāḥ | traiśīrṣayābhibhūtaś ca sa pūrvaṁ brahmahatyayā ||
ရှလျက ပြောသည်– မိုးကြိုးလက်နက်ကို ကိုင်ဆောင်သူ အိန္ဒြာသည် သစ္စာဖောက်ခြင်းမှ ပေါက်ဖွားသော မုသာတရားကြောင့် ဖိစီးခံရ၍ အတွင်းစိတ်၌ အလွန်စိတ်ပျက်အားငယ်သွား하였다။ အစောကတည်းကပင် တြိရှိရကို သတ်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော «ဗြဟ္မဟတ္ယာ» အပြစ်က သူ့ကို ဖမ်းဆီးထားပြီးသားဖြစ်သည်။ ယခုလည်း နတ်တို့ကို ကြောက်ရွံ့စေခဲ့သော အင်အားကြီး ဝෘတြာကို သတ်ပြီးနောက်၊ သူ၏အတွင်းဒုက္ခသည် ပို၍ ပြင်းထန်လာ하였다။
शल्य उवाच
Educational Q&A
Even a victorious act can carry moral residue if it involves deceit or the killing of one protected by dharma; the verse highlights conscience, accountability, and the necessity of expiation when adharma taints action.
Śalya describes Indra’s inner turmoil: already burdened by brahmahatyā from killing Triśiras, Indra becomes further overwhelmed and despondent after the episode involving Vṛtra’s death, which is associated with betrayal/untruth.