Mahabharata — Udyoga Parva, Shloka 16
Virāṭa-sabhāyāṃ Saṃniveśaḥ — Assembly at Virāṭa’s Hall and Kṛṣṇa’s Diplomatic Counsel
मिथ्योपचारेण यथा हाुनेन कृच्छं महत् प्राप्तमसहा[रूपम् | न चापि पार्थो विजितो रणे तैः स्वतेजसा धृतराष्ट्रस्य पुत्र:
mithyopacāreṇa yathā hānena kṛcchraṁ mahat prāptam asahā-rūpam | na cāpi pārtho vijito raṇe taiḥ svatejasā dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ ||
မုသာဆက်ဆံမှုနှင့် လှည့်ကွက်လိမ်လည်မှုတို့ကြောင့် ပဏ္ဍဝတို့သည် ကြီးမား၍ မခံနိုင်လောက်သော ဘေးဒုက္ခကို ခံစားရခဲ့ကြသည်—ဤအရာသည် သင်တို့ထံမှ မဖုံးကွယ်ထားနိုင်ပါ။ ထို့ပြင် ဓြတရာရှ္ဍရ၏ သားတို့သည် မိမိတို့၏ အင်အားနှင့် သတ္တိဗလဖြင့် ကုန္တီ၏ သား ပာရ္ထကို စစ်မြေပြင်၌ မည်သည့်အခါမျှ မအနိုင်ယူခဲ့ကြ; လိမ်လည်ကောက်ကျစ်မှုဖြင့်သာ သူ၏ နိုင်ငံကို လုယူခဲ့ကြသည်။
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
Kṛṣṇa frames the conflict as a moral issue: the Pāṇḍavas’ suffering and loss of kingdom arose from deceitful conduct, not from legitimate victory in righteous battle. This underscores that adharma (fraud, छल-कपट) cannot be treated as rightful conquest.
In the opening of Udyoga Parva, Kṛṣṇa reminds the assembled parties that the Kauravas did not win by valor; rather, through false dealings they caused the Pāṇḍavas immense hardship and seized their sovereignty, setting the ethical backdrop for the coming negotiations and war.