Shloka 12
Adharmic Victory as Unstable; Rules of Restraint, Mediation, and Conciliation (अधर्मविजय-अध्रुवत्व तथा क्षमा-नयः)
जो कोई धर्मका लोप और मर्यादाको भंग करके विजय पाता है, उसके इस बर्तावका विजयाभिलाषी नरेशको अनुसरण नहीं करना चाहिये। धर्मके द्वारा प्राप्त हुई विजयसे बढ़कर दूसरा कौन-सा लाभ हो सकता है? ।।
bhīṣma uvāca | yo ko'pi dharmasya lopaṁ maryādāyāś ca bhaṅgaṁ kṛtvā vijayaṁ prāpnoti, tasya etādṛśaṁ vyavahāraṁ vijayābhilāṣiṇā nṛpeṇa nānusaraṇīyam | dharmeṇa prāptād vijayāt paraṁ dvitīyaṁ ko nāma lābhaḥ syāt? || sahasā anāryabhūtāni kṣipram eva prasādayet | sāntvena bhogadānena sa rājñāṁ paramo nayaḥ ||
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– အောင်ပွဲကိုလိုလားသော မင်းသည် ဓမ္မကိုဖျက်ဆီး၍ သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းနယ်နိမိတ်들을 ချိုးဖောက်ကာ အနိုင်ရသူ၏ အပြုအမူကို မလိုက်နာသင့်။ ဓမ္မဖြင့် ရရှိသော အောင်ပွဲထက် ကြီးမြတ်သော အကျိုးရှိနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် အောင်မြင်သော အုပ်ချုပ်သူသည် မယဉ်ကျေးသော သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားသားအုပ်စုများကိုပါ ချိုသာသောစကားနှင့် သုံးစွဲရန်အရာများ၊ စားသောက်ပစ္စည်းများ ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် လျင်မြန်စွာ စိတ်ကျေနပ်စေသင့်သည်။ ဤသည်ပင် မင်းတို့၏ အမြင့်ဆုံး နယပညာ ဖြစ်သည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Victory is not truly beneficial if achieved by violating dharma and social bounds; the highest gain is a dharma-based victory. A ruler should govern by ethical means and stabilize rule through conciliation and welfare-giving rather than lawless force.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship, Bhishma advises Yudhishthira on proper royal conduct: do not emulate unrighteous conquerors, and after victory, pacify potentially hostile or outsider groups swiftly through gentle speech and material benefits.