Shloka 33
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
जो प्रधान मन्त्रियोंका त्याग करके निम्नश्रेणीके मनुष्योंको अपना प्रिय बनाता है, वह संकटके घोर समुद्रमें पड़कर पीड़ित हो कहीं आश्रय नहीं पाता है ।।
yo pradhāna-mantriṇāṃ tyāgaṃ kṛtvā nīmaśreṇī-manuṣyān ātmanaḥ priyān karoti, sa saṅkaṭasya ghore samudre patitvā pīḍitaḥ kvacid āśrayaṃ na vindati. yaḥ kalyāṇa-guṇān jñātīn pradveṣān na bubhūṣati, adṛḍhātmā dṛḍha-krodhaḥ sa mṛtyor vasaty antike.
ဝါမဒေဝက သင်ကြားသည်– အဓိကဝန်ကြီးများကို စွန့်ပစ်၍ အနိမ့်အကျိုးမဲ့သူတို့ကို အနီးကပ်အဖော်အဖြစ် ချီးမြှောက်သော အုပ်စိုးရှင်သည် ကြောက်မက်ဖွယ် ကပ်ဘေးပင်လယ်ထဲသို့ ကျရောက်သည်။ ထိုနေရာတွင် ဒုက္ခရောက်သော် မည်သည့်ခိုလှုံရာကိုမျှ မတွေ့နိုင်။ ထို့အတူ မုန်းတီးမှုကြောင့် ကောင်းမြတ်သောဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် မိမိ၏ ဆွေမျိုးရင်းချာနှင့် မိသားစုဝင်တို့ကို မလေးစားသူ—စိတ်မတည်ငြိမ်၍ ဒေါသကို တင်းကျပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားသူ—သည် အမြဲတမ်း သေမင်းအနီး၌ နေထိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမူ ထိုအကျင့်သည် အသက်၊ စည်းကမ်းနှင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းပေးသော အထောက်အကူများကို ဖျက်ဆီးသဖြင့် ဖြစ်သည်။
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A leader must rely on worthy counsel and uphold respect for virtuous kin; abandoning competent ministers for unfit favorites and nurturing hatred and anger destroys one’s supports and brings ruin—symbolized as living close to death.
In Śānti Parva’s rājadharma instruction, Vāmadeva delivers a warning about statecraft and personal conduct: poor choice of associates and hostility toward one’s own virtuous relatives lead to isolation in crisis and continual peril.