Shloka 7
Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं लोकानामिह जीवनम् | ऊर्ध्व॑ चैव त्रयी विद्या सा भूतान् भावयत्युत
bhīṣma uvāca |
kṛṣigorakṣyavāṇijyaṁ lokānām iha jīvanam |
ūrdhvaṁ caiva trayī vidyā sā bhūtān bhāvayaty uta ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ နွားမွေးမြူခြင်း၊ ကုန်သွယ်ခြင်းတို့သည် ဤလောက၌ လူတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဝေဒသုံးပါး၏ ဗေဒဗိဒ္ယာသည် အထက်လောကတို့၌လည်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ယဇ္ဉကర్మတို့အားဖြင့် သတ္တဝါအပေါင်းကို ပျိုးထောင်ထိန်းသိမ်းစေသည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Worldly society is sustained by practical livelihoods (farming, cattle-rearing, trade), while the Vedic tradition—especially as expressed through yajña—supports welfare beyond this life and is presented as a cosmic principle that nourishes all beings.
In the Shanti Parva’s instruction to the king, Bhishma explains the complementary roles of economic activity and sacred knowledge: material occupations maintain life here, while Vedic rites and learning are portrayed as sustaining order and prosperity in both this world and higher realms.