Shloka 5
Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)
असंशयं निवर्तेत न चेद् वक्ष्यत्यतः परम् । पूर्व परोक्ष॑ं कर्तव्यमेतत् कौन्तेय शाश्वतम्
asaṁśayaṁ nivarteta na ced vakṣyaty ataḥ param | pūrva-parokṣaṁ kartavyam etat kaunteya śāśvatam ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «သံသယမရှိဘဲ သူသည် ပြန်လှည့်လာမည်။ ထိုသို့ပြောပြီးနောက်တောင် ထပ်မံမပြောလျှင် မင်းသည် ဤသို့ဆိုရမည်– ‘အရှင်ဘုရား၊ ယခင်က ကျွန်ုပ်ပြုမိသော အပြစ်အနာအဆာများကို မေတ္တာဖြင့် လျစ်လျူရှု၍ ခွင့်လွှတ်ပေးပါ’ ဟု။ အို ကုန္တီ၏သားရေ၊ နှိမ့်ချလေးစားသော အကျင့်ဖြင့် ဘြာဟ္မဏကို စိတ်ချမ်းသာစေခြင်းသည် မင်း၏ ထာဝရတာဝန်ဖြစ်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must uphold rajadharma by using humility and conciliatory speech—especially toward brahmins—asking forgiveness for prior faults and seeking to restore goodwill; this is presented as a timeless duty.
Bhishma instructs Kaunteya (Yudhishthira) on how a king should respond when dealing with a brahmin who remains silent or displeased: first expect him to relent, but if he does not speak, the king should explicitly request pardon for earlier offences and thereby pacify him.