Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 15
दुर्ग-निवेश-राजधर्मः | Fortified Capital and the King’s Residential Polity
Rājadharma
आशयाश्रोदपानाश्च प्रभूतसलिलाकरा: | निरोद्धव्या: सदा राज्ञा क्षीरिणशक्षु महीरुहा:
āśayāś codapānāś ca prabhūtasalilākarāḥ | niroddhavyāḥ sadā rājñā kṣīriṇaś ca mahīruhāḥ ||
ဘိဿမက မိန့်တော်မူသည်— «ဘုရင်သည် ရေကန်များနှင့် ရေအရင်းအမြစ်များကို အမြဲကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည်—ကန်၊ တိုင်ကီကန်များ၊ အနက်ရေတွင်းနှင့် အဆင့်ဆင့်ရေတွင်းများ၊ ရေများပြည့်ဝသော ရေကန်ကြီးများ—ထို့ပြင် နို့ရည်ကဲ့သို့သော စေးရည်ထွက်သော သစ်ပင်များကိုလည်း ကာကွယ်ရမည်။ ထိုကာကွယ်မှုသည် ပြည်သူတို့၏ အကျိုးချမ်းသာကို ထောက်ပံ့ပြီး တရားမျှတသော အုပ်ချုပ်မှုကို တည်မြဲစေသည်။»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma includes protecting essential commons—water bodies (ponds, wells, large reservoirs) and life-sustaining trees—because they secure health, agriculture, and social stability; this is presented as an ongoing royal duty.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises the king that safeguarding water sources and sap-bearing trees is a constant responsibility of governance, emphasizing practical welfare as a component of righteousness.